زراعتــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــی ،اجتماعی و ورزشی

 

 

رشد و نمو گياهان را با تغيير در شرايط محيطی و يا دستكاری در خود گياه می‌توان تنظيم كرد، برای رسيدن به چنين تغييراتی در گياه از روش‌های فيزيكی مانند تربيت كردن (Training) و هرس كردن (Pruning) و يا از روش‌های شيميايی نظير كاربرد مواد تنظيم كننده رشد استفاده می‌شود. واژه تربيت كردن گياهان به معنی تكنيك‌ها و روش‌هايی است كه برای تنظيم اندازه، شكل و جهت رشد گياه بكار می‌روند. هرس كردن يا حذف قسمت‌هايی (جوانه، شاخه، برگ و گل و ميوه) از گياه همراه با عمل تربيت انجام می‌گيرد، تا گياه به شكل يا فرم معينی ايجاد شود. به عنوان مثال تربيت درختان ميوه و گياهان زينتی به اشكال مختلف و يا حصار. تربيت گياهان بايستی در مراحل اوليه رشد انجام شود. هرس منظم برای حفظ شكل و تعادل فيزيولوژيكی لازم برای گلدهی و ميوه‌دهی ضروری است. تربيت گياهان باغی هميشه نياز به هرس ندارد بطوری كه در برخی گياهان بالا رونده مانند گوجه فرنگی، خيار و برخی از لوبياها بايد آنها را به قيم بست تا برگهايشان از نور كافی برخوردار شوند اين عمل به شكل غير مستقيم گلدهی و ميوه‌دهی را تحريك می‌كند و باعث می‌شود كه ميوه آنها تميز بماند.

هدف از هرس:

هرس گياهان باغی بطور عمده به سه دليل زير انجام می‌گيرد:

1- تنظيم اندازه گياه

2- بدست آوردن شكل يا فرم معين 

3- بهبود كارآيی يا باروری گياه (تنظيم كميت و كيفيت محصول).

هرس اثر پاكوتاه كنندگی در گياهان دارد. به عنوان مثال كوتاه كردن منظم درختچه‌های زينتی و گياهان حصار باعث می ‌شود كه آنها ارتفاع مناسبی داشته باشند.

هرس درختان ميوه سبب توليد تاجی مناسب برای سهولت در برداشت می ‌شود.

هدف ديگری كه در اثر تربيت و هرس كردن گياه بدست می‌آيد ايجاد اسكلتی مناسب با شكل مشخص و معين است. برای رسيدن به اين مقصود بايد در مراحل اوليه رشد درختان، شاخه‌های اصلی انتخاب و مشخص شوند تا اسكلت آينده درخت تشكيل شود. شاخه‌هايی اصلی انتخاب شده بايد از فضای كافی برخوردار باشند به طوری كه پس از رشد در سالهای آينده و رسيدن به نمو كامل، ميزان سايه‌اندازی آنها به حداقل ممكن برسد. علاوه بر آن زاويه بين شاخه‌های اصلی و تنه درخت (محل انشعاب شاخه‌های فرعی)(Crotch) بايد به قدری كافی باز باشد زيرا اين موضوع مانع از شكستن شاخه‌ها در اثر ميوه‌دهی زياد می ‌شود. اگر اين زاويه كم باشد فرم دهی اسكلت درخت ضعيف است.

تكنيك‌های هرس :

هرس گياهان يكی از روش‌های مهم در باغبانی است كه شامل حذف قسمتی از تاج و مقداری از سيستم ريشه گياه می‌شود تا بدين طريق تعادل لازم بين مراحل جنسی و رويشی ايجاد شود. هرس تاج (اندام‌های هوايی) تعدد نقاط رشد را كاهش داده و مصرف ازت و ساير عناصر ضروری را بيشتر كرده و بكارگيری هيدرات‌های كربن را كاهش می‌دهد. بنابراين رس تاج رشد رويشی را تحريك كرده و مرحله رشد زايشی را به تأخير می ‌اندازد. معمولاً گياهان جوان و قوی را بايستی هرس سبك انجام داد. هرس سنگين گياهان قوی تشكيل جوانه گل و بلوغ را به تأخير می‌اندازد. از طرف ديگر گياهان باغهای قديمی و مسن به انجام هرس شديد نيازمند هستند تا قدرت و جوان سازی آنها تحريك شود.

هرس ريشه گياهان سبب كاهش جذب ازت شده، رشد رويشی و تقاضا برای هيدرات‌های كربن كم می‌شود. در نتيجه هيدرات‌های كربن تجمع يافته و تشكيل جوانه گل را تحريك می‌كنند. زمانی كه نسبت C:N زياد باشد گلدهی محقق می‌شود اگر هرس شديد بر روی شاخه‌های قوی انجام گيرد اين نسبت كم شده و رشد رويشی صورت می‌گيرد. تعادل بين مراحل رشد رويشی و زايشی در گياهان كه در نتيجه هرس ايجاد می‌شود، با واژه نسبت C: N بيان می‌شود. بنابراين هرس شاخه و ريشه برای گلدهی و باردهی درختان ميوه بسيار ضروری است.

اصطلاحات هرس:

جوانه انتهايی (Apical bud (apex) : نوك ساقه، يا بالاترين جوانه موجود بر روی ساقه را گويند.

جوانه چوب: جوانه‌ای كه در اثر رشد آن شاخه توليد می‌شود.

جوانه گل: جوانه‌ای كه مولد گل يا خوشه گل است.

زاويه برگی: زاويه بين يك برگ و ساقه‌ای كه بر روی آن قرار دارد.

جوانه راكد(Dormant bud):جوانه‌ای است كه در زاويه برگی قرار گرفته اما فعال نيست، مگر اينكه شاخه‌ها صدمه ببينند.

شاخه پيشاهنگ(Leader shoot): شاخه‌ای كه رشد فعال داشته و به صورت انتهايی قرار دارد و هر ساله بر رشد آن افزوده می‌شود.

شاخه جانبی(Lateral shoot): شاخه‌ای كه از رشد جوانه جانبی موجود در زاويه برگی ساقه ايجاد می‌شود.

شاخه عقيم(Blind shoot): شاخه‌ای است كه به طور كامل رشد نكرده و جوانه انتهايی آن سقط شده است. اين نوع شاخه رشد بيشتری نمی ‌كند.

شاخه سال جاری(Current year's growth) : ‌شاخه‌‌ای است كه در اثر رشد جوانه فصل جاری ايجاد می‌شود.

چوب يكساله: شاخه يا رشدی است كه حداكثر يك سال عمر دارد.

حذف گلهای خشك(Dead- head): هرس و حذف گلهای خشك و پژمرده يا غلاف‌های نارس محتوی بذر را گويند.

جوانه گيری(Disbudding):‌حذف جوانه‌ها يا شاخه‌های اضافی را به هنگام آغاز رشد جوانه گيری نامند.

سرزنی شاخه‌های علفی(Pinch back):‌حذف و هرس انتهای شاخه‌های نرم، علفی و در حال رشد را كه به كمك انگشتان دست انجام ميگيرد پنسمان گويند.

سيخك(Spur): شاخه كوتاهی كه رشد كندی دارد و خوشه‌های جوانه گل روی آن تشكيل می‌شود.

پاجوش(Sucker): شاخه‌ای كه معمولاً از ريشه گياه در زير خاك و يا در سطح زمين منشاء می‌گيرد. پاجوش‌ها شاخه‌هايی نابارور و ناخواسته هستند.

نرك(Water shoot (water sprout): شاخه‌ای است نابارور و نامطلوب كه به شكل عمودی بر روی شاخه‌های مسن ايجاد می‌شود معمولاً برگهای آن از برگهای درخت بالغ كاملاً مشخص و كوچكتر است. گاهی ممكن است در روی تنه درخت نيز رشد كند.

روش‌های هرس كردن:

هرس شاخه :

هرس در گياهان ممكن است به دو حالت سرزنی (Heading back) يا حذف كامل(Thinning out) شاخه‌ها انجام شود. سرزنی عبارت است از حذف قسمت انتهايی شاخه‌های اصلی يا تنه، كه سبب حذف اثر غالبيت انتهايی می‌شود  و به دنبال آن جوانه‌های جانبی زير محل برش فعال می‌شوند. در درازمدت سرزنی باعث توليد گياهی كوچك‌تر و متراكم نسبت به گياه هرس نشده ميشود. حذف كامل يعنی بريدن شاخه‌ها از تنه اصلی به صورت كامل.

حذف كامل باعث بزرگتر شدن اندازه گياه می‌شود اما شاخه‌ها در مقايسه با گياه هرس نشده بيشتر باز هستند. به هر حال سرزنی هرس سبك‌تری نسبت به حذف كامل است.

در هرس درختان ميوه معمولاً تركيبی از دو روش فوق استفاده می‌شود. در تربيت و هرس گياهان باغی سرزنی به عنوان عامل اوليه و اساسی در شكل دهی و ايجاد تاج لازم است، در حالی كه انجام حذف كامل شاخه پس از ايجاد گياه اهميت دارد. در نهايت شاخه‌های خشك شده، بيمار، ضعيف و متداخل را بايستی حذف كامل كرد.

نحوه بريدن شاخه در هرس :

نحوه برش اندام‌های گياه برحسب خصوصيات آن مقدار جزئی متفاوت است. شاخه‌های چوبی جوان و يكساله را كه معمولاً قطری در حدود  1-0.5 سانتی‌متر دارند بايد به كمك قيچی باغبانی و با برشی حدود نيم سانتی‌متر بالاتر از جوانه قطع شوند بطوری كه اين برش به صورت مايل و در جهت مخالف جوانه انجام گيرد.

بريدن و حذف شاخه‌های چوبی و سنگين كه دارای قطری بيش از 4-3 سانتی‌متر هستند بايستی در طی سه مرحله و با استفاده از قيچی‌های دسته بلند و يا ارّه انجام پذيرد. نكته مهم اينكه حتی‌الامكان بايستی برآمدگی (زايده‌ای) از شاخه قطع شده بر روی تنه درخت باقی نماند و حداكثر اندازه قسمت باقيمانده از 3 ميلی‌متر تجاوز نكند تا امكان ترميم زخم محل برش وجود داشته باشد. در نهايت محل برش در شاخه‌های قطور با چسب پيوند پوشانيده می‌شود.

هرس پوست :

اين نوع هرس در فصل رشد رويشی گياه انجام می‌شود. در اين حالت با زخم كردن يا حذف پوست، هيدرات‌های كربن و هورمون‌های رشد در اندام‌های هوايی واقع در بالای زخم تجمع يافته و موجب تحريك تمايزيابی جوانه‌های گل در شاخه‌های تيمار شده می‌شود. روش‌های مختلفی برای هرس پوست وجود دارد كه شكاف زنی(Scoring) ، حلقه زنی(Ringing) و طوقه برداری (Girding) سه روش مهم آن هستند. در شكاف زنی، پوست ساقه يا شاخه‌های اصلی با خطوطی موازی در زير جوانه خراش داده ميشود. اين روش نسبت به دو روش ديگر كارآيی كمتری دارد. درختان بالغ و قوی به حلقه زنی يا طوقه برداری واكنش خوبی نشان می ‌دهند اما درختان بسيار جوان پاسخ خوبی به اين عمل نمی‌دهند. در حلقه‌زنی، حلقه‌ای كامل در پوست ساقه بريده می‌شود. در طوقه برداری با استفاده از سيم، حلقه‌ای به دور ساقه برای مدت 6 ماه بسته می‌شود يا نواری از پوست به ضخامت 10-5 ميلی‌متر برداشته می‌شود.

 

هرس گل و ميوه:

با توجه به اينكه سطح برگ و ميزان فتوسنتز يك گياه مقداری مشخص است، اگر تعداد گلها و ميوه‌ها، كه محل جذب مواد فتوسنتزی (هيدراتهای كربن) هستند به روشی كم شود تعادل لازم برای توليد محصول مرغوب حاصل می‌شود. در عمل با انجام هرس گل و ميوه (تنك كردن) با روش فيزيكی و يا با استفاده از مواد شيميايی اين نتيجه بدست می‌آيد. مواد مختلفی مانند NAA و سوين برای تنك شيميايی بكار می‌روند.

زمان انجام هرس :

بطور كلی زمان مناسب برای هرس به نوع گونه گياهی و هدف از انجام هرس بستگی دارد. اكثر درختان در فصل زمستان هرس می‌شوند كه به اين عمل هرس زمستانه (هرس ركود) گويند. اما در برخی مواقع انجام هرس تابستانه (هرس سبز) نيز سودمند است. غالباً هرس در درختان خزان دار انجام شده و اين كار برای درختان ميوه هميشه سبز كمتر مورد استفاده قرار می‌گيرد. بنابراين انجام هرس در فصول زمستان و تابستان است يا به عبارتی دقيق‌تر در طی فصل ركود و فصل رشد.

1- هرس زمستانه:

معمولاً هرس زمستانه به هنگام خزان گياه انجام می‌شود، با وجود اين در تمام  ماه‌های پاييز و زمستان اين عمل ميسر است. هرس شديد زمستانه درختان موجب تقويت شاخه‌های توليد شده در سال آينده می‌شود و چنانچه درخت هرس زمستانه نشود يا هرس سبكی در روی آن صورت گيرد، شاخه‌های حاصل از رشد جديد كمتر خواهد شد. شاخه‌های جديد رشد كرده پس از هرس زمستانه طويل‌تر هستند زيرا ميان گره‌های بلندتری دارند. همچنين برگهای سبزتر و بزرگتری دارند. از اين نظر كه هنگام خزان، شاخه‌ها فاقد برگ بوده و به آسانی قابل رؤيت هستند انجام هرس زمستانه دقيق‌تر است.

درختی كه هرس سنگين می‌شود تعداد جوانه‌های كمتری برای رشد شاخه‌هايش در فصل بعد دارد، بنابراين مواد غذايی ذخيره شده در درخت به شاخه‌ها و جوانه‌های كمتری قسمت شده و در نهايت شاخه‌های جديد رشد بيشتری خواهند داشت. اما بايستی توجه داشت كه هرس شديد زمستانه باعث تأخير در باردهی گياه می‌شود.

2- هرس تابستانه :

زمان اجرای هرس تابستانه با توجه به عوامل محيطی و ميزان رشد گونه گياهی متفاوت است با وجود اين در مورد درختان ميوه ماههای ارديبهشت تا تير ماه مناسب خواهند بود. در هرس تابستانه شاخه‌های نابارور درخت مانند پاجوش‌ها و نرك‌ها و همچنين گلها و ميوه‌های كوچك اضافی نيز حذف می‌شوند. بنابراين هرس پوست، گل و ميوه، حذف برگها و سرزنی شاخه‌های در حال رشد از جمله هرس‌های تابستانه محسوب می‌شوند. برای مثال حذف تعدادی از برگهای بالغ درخت كه بر روی ميوه‌های در حال رشد سايه‌اندازی می‌كنند موجب تغيير رنگ در ميوه‌ها شده و كيفيت بازارپسندی محصول را افزايش می‌دهد.

درختان خزان‌دار در بهار شروع به رشد می كنند، معمولاً اين رويش چندين هفته و تا فرارسيدن دوره ركود زمستانه باقی می ماند. زمان انجام هرس تابستانه مهم است. اگر هرس تابستانه پيش از اتمام رشد اوليه درخت انجام شود دوره رشد رويشی طولانی‌تر شده و مواد گياهی از دست رفته در اثر هرس جايگزين می شود. اين عمل در درختانی كه جوانه گل آنها بر روی چوب يكساله تشكيل ميشود، باعث كاهش گل انگيزی می گردد زيرا دوره رشد مناسب برای گل‌انگيزی در شاخه‌های جديد كوتاه می شود. اگر پس از اتمام رشد شاخه‌ها، هرس تابستانه صورت گيرد مقدار سطح برگ و فتوسنتز كم شده و قدرت درخت كاهش می یابد. در نهايت اگر هرس تابستانه بسيار دير هنگام انجام شود تعداد جوانه‌های گل و گلدهی كاهش پيدا می‌كند.

در درختان ميوه‌ای كه محل تشكيل جوانه گل آنها سيخك‌های (Spurs) (شاخه‌های كوتاه ميوه دهنده) دو ساله است هرس تابستانه ممكن است گلدهی را تحريك كند زيرا با حذف شاخه‌های سال جاری نور بيشتری به جوانه‌ها و برگهای اطراف سيخك‌ها می رسد و رقابت سيخك‌ها با سرشاخه‌های در حال رشد كاهش می ‌يابد.

زخم‌های حاصل از هرس زمستانه ديرتر از هرس تابستانه ترميم می‌شوند زيرا در فصل رشد گياه سريع‌تر می ‌تواند محل زخم را بپوشاند از اينرو احتمال آلودگی زخم‌ها در طی زمستان كمی بيشتر است.

اصول كلی هرس درختان ميوه :

حذف شاخه‌ها و ريشه‌های زايد يكی از اصولی ‌ترين روش‌ها در توليد ميوه است. حذف اندام‌های زايد درختان به منظور تغيير برخی وظايف فيزيولوژيكی صورت می‌گيرد. در درختان جوان قطع شاخه‌های زايد باعث ايجاد اسكلت اوليه می‌شود. در درختان بارور و مسن چنانچه قطع شاخه‌ها به طريق صحيح انجام شود موجب نفوذ نور بيشتر به درون تاج درخت، انتقال مواد فتوسنتزی به ميوه و ريشه و در نهايت باعث تنظيم تشكيل جوانه گل خواهد شد.

هرس به منظور اسكلت ‌بندی درخت:

همانطوری كه قبلاً در بحث ازدياد نباتات بيان شد بسياری از پايه‌های درختان ميوه را با استفاده از نهال‌های بذری تكثير می‌كنند. نهال‌ها به مدت  4 - 1 سال در خزانه نگهداری می ‌شوند و سپس در پاييز يا زمستان از خزانه به زمين اصلی منتقل می‌شوند. از آنجايی كه ريشه نهال‌های بذری عميق است در هنگام جابجا كردن و انتقال به بستر اصلی، تعدادی از ريشه‌ها آسيب می‌بينند از اينرو بايستی ريشه‌های زخمی را هرس كرد. از طرفی با حذف مقداری از ريشه‌های نهال بايد تعادل بين اندام‌ هوايی و ريشه نهال را تنظيم كرد. برای اين منظور مقداری از شاخه‌ها را نيز هرس می‌كنند.

نهال‌ها بطور كلی به دو شكل موجودند برخی دارای تنه صاف و فاقد انشعاب هستند و بعضی چند شاخه فرعی داشته و منشعب می باشند. نحوه هرس اين دو نوع نهال پس از كاشت در زمين اصلی ، تا حدودی با يكديگر متفاوت است. در حالت اول تنها كافی است كه سربرداری نهال در ارتفاع تقريبی 80-50 سانتی‌متر انجام شود. در حالت دوم كه نهال منشعب است ابتدا بايد چند شاخه فرعی را بطوريكه با هم حداقل 10 سانتی‌متر بر روی تنه نهال فاصله‌ دارند به عنوان شاخه‌های اصلی و آينده درخت انتخاب كرده و سپس دقت كرد كه اين شاخه‌ها فضای تاج درخت آينده را در تمام جهات فرا گرفته باشند و تداخلی در يكديگر نداشته باشند. همانطور كه قبلاً گفته شد زاويه بين شاخه‌ها و تنه نهال‌ بايد به اندازه كافی باز باشد زيرا پس از گذشت چند سال زاويه مذكور كاهش خواهد يافت. لازم به يادآوری است كه اعمال انجام شده در نهال‌های منشعب، در نهال‌ هال صاف و فاقد انشعاب در سال دوم انجام می‌شود.

در هر دو حالت زاويه بين شاخه‌ها و تنه تا زمانی كه نهال دارای شاخه‌های جوان و قابل انعطاف است بايد با كمك تكه‌های چوب باز نگه داشته شود. در سال دوم، هرس شاخه‌های اصلی بدين صورت است كه حدود نيمی از طول آنها حذف می‌شود.

در سال‌های سوم و چهارم پس از كاشت نهال، هرس تنها به حذف شاخه‌های رشد يافته اضافی و نامطلوب محدود شده و فرم و اسكلت اصلی نهال كه شامل تنه و 4  -  3  شاخه اصلی است بايد حفظ شود.

اصول هرس باردهی درختان:

درختی كه بدون دخالت باغدار و در شرايط طبيعی رشد كرده، معمولاً شاخ و برگ زيادی توليد می كند كه همراه با تداخل آنها نيز می‌باشد، اين موضوع مانع از رسيدن نور كافی به داخل تاج درخت می‌شود و به دنبال آن از كيفيت و مرغوبيت ميوه‌ها كاسته می‌شود. از اينرو هرس مناسب و كافی درختان ميوه برای رسيدن به خصوصيات مطلوب محصول همواره مورد توجه باغداران بوده است. پس از اينكه درختان ميوه به باردهی رسيدند، لازم است هر ساله يا هر چند سال يك مرتبه برخی از انواع هرس بر روی آنها انجام شود تا كيفيت و كميت محصول در دوران باردهی اقتصادی درخت حفظ شود. با توجه به اهميت پرورش ميوه‌های دانه‌دار به ويژه سيب و گلابي در بحث ميوه‌كاری، در اينجا به اصول كلی در مورد هرس باردهی اين گونه‌ها اشاره شده و يادآوری می‌شود كه دقت كافی در اين موارد راهنمای خوبی برای هرس باردهی در درختان ميوه است.

1- هوا و نور موجب تغذيه و رشد اعضای شاخه درخت می شوند. اكسيژن، دی اكسيد كربن و انرژی لازم برای انجام عمل فتوسنتز در برگهای گياه، از محيط بالای سطح زمين تأمين می‌شود پس گياه بايد در شرايطی پرورش يابد كه از اين لحاظ محدوديتی برای آن موجود نباشد. زيرا برگها محل اصلی توليد (Source) شيره پرورده در گياه می‌باشند.

2- قسمت‌های فوقانی يك شاخه بهتر از قسمت‌های تحتانی آن تغذيه می شوند. بدين منظور كه شيره نباتی همواره تمايل دارد به قسمت‌های انتهايی شاخه‌های اصلی و فرعی كه رشد عمودی دارند صعود نمايد. اين موضوع می‌تواند به دليل وجود و سنتز هورمون‌های رشد مانند اكسين‌ها و جيبرلين‌ها در انتهای شاخه باشد.

3- از نظر رشد و نمو، بين اعضای رويشی و زايشی (بارده) درخت رقابت وجود دارد. پس با حذف مقداری از ميوه‌ها در درختان بارده، مواد غذايی برای رشد شاخ و برگ و تقويت درخت مصرف شده كه با توليد شيره پرورده بيشتر، تبديل جوانه‌های رويشی به زايشی برای سالهای بعد تأمين می‌شود.

4- قسمت‌های مختلف يك شاخه با يكديگر همبستگی دارند. برای مثال اگر سيخك‌های يك شاخه حذف شوند شيره نباتی كه به مصرف سيخك‌ها می‌رسيد به طرف ساير اندام‌های مجاور هدايت می‌شود و رشد و نمو آنها را تسهيل می کند. در صورت حذف قسمتی از اعضای جذب كننده(Sink) شيره نباتی، ذخاير موجود بطور منظم بين اعضای باقيمانده تقسيم می شود زيرا تغييری در ميزان جذب مواد غذايی از خاك به وجود نيامده است.

5- جوانه‌های واقع بر روی قسمت‌هايی از شاخه‌ كه جريان شيره خام در آنجا بيشتر است به صورت شاخه‌های جوان تكامل يافته و توليد چوب می‌كنند.

6- جوانه‌هايی كه با شيره خام كمتر و شيره پرورده كافی تغذيه می‌شوند به آسانی به جوانه گل تكامل می‌يابند. در فصل تابستان ميزان شيره پرورده توليد شده در برگها به حداكثر ممكن می‌رسد زيرا رشد برگها و سطح برگ درخت افزايش يافته است. اين زمان با تمايز يابی جوانه‌های چوب به گل برای محصول سال آينده مصادف است. بنابراين بايد از انجام هرس شديد درخت در طی تابستان خودداری كرد.

سيستم‌های تربيت درختان:

قبلاً اشاره شد كه تربيت يعنی ايجاد شكلی خاص در گياه به منظور‌های معين. مثلاً باز كردن تاج درخت برای ورود نور بيشتر، تنظيم ارتفاع درخت و تقويت شاخه‌های اصلی. تربيت درختان به اشكال گوناگون و متفاوت صورت می ‌گيرد كه در اين جا تنها به ذكر سه روش مهم در تربيت درختان ميوه اكتفا می‌شود.

شكل جامی (Vase (open center) (مركز باز، بدون شاخه پيشاهنگ) :

هدف از اين روش، تربيت درختان با تاج پهن می‌باشد كه مركز آن باز است. يك تنه كوتاه به ارتفاع حدود 35-30 سانتی‌متر و تعدد 6-5 شاخه كه از مركز درخت منشاء می‌گيرند شكل كلی درختان پرورش يافته به روش مركز باز است. با وجود اينكه نفوذ نور به تاج درخت مطلوب بوده و رنگ‌پذيری ميوه و گل انگيزی در درخت را افزايش می‌دهد اما اين سيستم برای پرورش درختان ميوه زياد كاربرد ندارد. علاوه بر آن در درختانی مانند سيب و گلابی از اين روش استفاده نمی‌شود زيرا:

1- درختان به طور طبيعی به اين شكل رشد نمی‌كنند.

2- همچنانكه درخت مسن می‌شود بخش عمده‌ای از شاخه‌های بارور طويل شده و بايستی از نردبان برای چيدن محصول استفاده كرد.

3- هرس درختان بالغ نياز به وقت زيادی دارد.

4- محلول پاشی بر روی درختان بالغ و نفوذ آن به مركز درخت مشكل است.

5- محل انشعاب شاخه‌های درخت محكم و قوی نيست و در هنگام ميوه‌دهی زياد، قيم برای نگهداری شاخه‌ها مورد نياز است.

شكل‌جامی غالباً برای تربيت درختان هلو و آلوی ژاپنی استفاده می‌شود. با اين حال به دليل باز بودن مركز تاج، مقدار محصول در هر درخت كمتر از ساير سيستم‌ها خواهد بود.

شكل هرمی پاكوتاه (Dwarfing pyramid (Center- leader semi intensive system) (پيشاهنگ مركزی نيمه متراكم ) :

از اين روش به طور عمده در تربيت درختان سيب و گلابی در كشت متراكم استفاده می‌شود. در اين سيستم بسياری از مشكلات روش مركز باز وجود ندارد. نه تنها عملكرد محصول در اين حالت بيشتر است. بلكه زمان لازم برای رسيدن درختان به باردهی در اين سيستم كمتر است از اينرو بازگشت سرمايه سريع‌تر خواهد بود. تربيت درختان ميوه بر روی پايه‌های پر رشد، كمتر بدين شكل صورت می‌گيرد زيرا چنين درختانی پس از گذشت چند سال ارتفاع زيادی پيدا كرده كه اين موضوع برای باغداری جديد و مكانيزه مناسب نيست. در شكل هرمی ساده كه برای تربيت درختان غير مثمر مانند كاج و چنار بكار می‌رود نياز زيادی به هرس نيست. ضرورت موفقيت شكل هرمی پاكوتاه برای درختان ميوه در استفاده از پايه‌های پاكوتاه كننده يا پايه‌های كم رشد است. زيرا چنين پايه‌هايی رشد زيادی نداشته و حتی پس از چند سال مناسب عمليات داشت و برداشت خواهند بود. در اين حالت فواصل كاشت نهال‌ها به مراتب كمتر از سيستم احداث باغ بر روی پايه‌های پر رشد (استاندارد) است، به عبارتی كاشت نهال‌ها به صورت نيمه متراكم انجام می‌شود تا كاهش عملكرد هر تك درخت (به دليل پاكوتاهی و كم بودن سطح برگ) جبران شود.

روش كار چنين است كه پس از تهيه نهال از گونه‌های سيب و گلابی (پايه‌های پاكوتاه)، كاشت نهال‌ها صورت گرفته و سپس سربرداری از ارتفاع يك متری انجام می‌شود. اگر نهال شاخه‌های جانبی مناسبی داشت سربرداری لازم نيست. در سال اول رشد نهال، بايستی با استفاده از تكه‌ای چوب، فاصله‌ شاخه‌های جانبی را از تنه تنظيم كرد به طوری كه شاخه‌های عمودی (Upright) را به حالت افقی نزديك كرد و زاويه آنها را با تنه افزايش داد. در سال‌های بعد نيز هرس تنها به حذف شاخه‌های فرعی اضافی و شاخه‌های پايين تنه محدود می‌شود.

شكل شلجمی (Modified leader) (پيشاهنگ متغير) :

اگر هدف محدود كردن ارتفاع و پهن كردن تاج درخت باشد از اين سيستم در ميوه‌كاری استفاده می‌شود مانند تربيت درختان سيب، گلابی، زردآلو، گردو، پسته و بادام. پس از كاشت نهال و سربرداری در ارتفاع حدود 120 سانتی‌متری، در سال بعد شاخه‌های فرعی توليد می‌شوند كه 4-3 شاخه مناسب‌تر را حفظ كرده و بقيه را حذف كامل می‌كنند. فاصله شاخه‌‌های فرعی بر روی تنه به علت سربرداری از ارتفاع بالاتر كمی بيشتر از روش جامی و حدود 20 سانتی‌متر است. در اين حالت شاخه‌های فرعی انتخابی را در هر سال 30 سانتی‌متر اجازه رشد داده و اضافی آنها سرزنی می‌شوند. در شكل شلجمی هر شاخه پر رشد و غالب را سرزنی كرده تا بدين طريق اجازه رشد به هيچ يك از شاخه‌های درخت به شكل تنه اصلی و پيشاهنگ داده نشود. لذا درخت در تمام جهات شاخه‌های قوی ايجاد كرده و محصول مناسبی نيز توليد می‌كند

 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و دوم اردیبهشت 1388ساعت 11:52  توسط فرهاد احمدیار  | 

آلوده گی هوا چیست؟

   آلوده گی هوا را میتوان به عنوان یک تغیر نامطلوب درخواص فزیکی، بیولوژیکی، فزیولوژیکی نباتات تعریف کرد که باعث به خطر انداختن صحت بقا وفعالیت های نباتات سائیر موجودات زنده میشود.

 به عباره دیگر عبارت از حضور یک یا چند عوامل آلوده کننده در هوا غلظت وطول زمانیکه ممکن است به سلامتی زنده جانها خصوصاً نباتات اثرات زیان آور داشته یاموجب سلب و آسایش وراحتی، کاهش در فعالیت های زراعتی و اقتصادی انسان میشود.(8)

هوای آلوده:

   اندازه گیری وکیفیت هوا دانشی دقیقی است که بخاطر طبیعت باید شرایط نامعین و غیر قابل پیشبینی انجام گیرد. همچنین یک نوع نوآوری درباره اندازه گیری هوای محیط زیست که قبلاً به دانستن مشکلات کیفیت هوا معروف هستند وجود دارد. اما این احتیاط هنوز امکان برخی جمع بندی درباره کیفیت هوای محیط زیست وجود دارد. آلوده گی هوا درسطح جهان درحال وخیم ترشده است.

    در تعریف (Peary) وهمکاری ایشان درسال 1378 آلوده گی هوا اینگونه تعریف شده است:

     آلوده گی هوا عبارت ازحضوری یک ویا بیش ازیک آلوده کننده درهوای آزاد به عنوان مثال گرد وخاک، دود غلیظ ویا بخارات به تعدادی زیاد با خواص های مشخص متداوم که میتوان حیات نباتات و دیگر زنده جانها را به مخاطره اندازد ویا اینکه به نحو قابل ملاحظه در روند درست و مطلوب زنده گی نباتات ایجاد اخلال کند آلوده کننده ها با توجه به تأثیرات قابل توجه آنها برای زنده جانها مخصوصاً طبقه بندی میگردند.

هوای آلوده کننده به صورت ذرات جامد، قطرات مایع، گازها ویا مخلوط از این اشکال هستند. هوائیکه از اثرات غازات ازن ودیگرغازات آلوده کننده ویا فابریکات صنعتی وسایط نقلیه باعث آلوده کردن هوا میگردد. که باعث بروز انواع آفات و امراض در موجدات زنده خصوصاً نباتات میگردد که ما آنرا هوای آلوده میگویم (9)

 

منشأ آلوده کننده هوا:

   آلوده گی هوا هم جنبه جهانی دارد هم جنبه محلی و منطقوی، چون آلوده گی شهرهای بزرگ ومراکز مهم صنعتی عمومیت دارد وبه سرعت روبه گسترش وتوسعه میباشد. بناءً میتوان آلوده گی هوا را به عنوان مسأل جهانی تلقی نمود همان طوریکه تذکر گردید منشأ آلوده کننده هوا بسیاری از آلوده کننده های موجود در زمین منشأ طبیعی داشته ویا در اثر فعالیت های انسانی تولید میشوند. برای مثال انتشار آلوده کننده های هوا هایدروسلفوریک اسید گوگرد در اثر فعالیت های آتشفشانی، سلفاید هایدروجن از چشمه های آب گازکاربندای اکساید، تجزیه وفساد بیولوژیکی بقایای گیاهی در مردابها، افزایش غلظت اوزون در سطوح پائینی در اثر شرایط نا پایه دار دیگر در اثر طوفان و آتش سوزی های شدید گاز کاربندای اکساید (Co2) گوگرد وغیره مهم تر از آلوده گی های منشأ انسانی است، اما در بعضی مواقع آلوده گی های طبیعی مانند طوفان، آتش سوزی های جنگلات در شرایط بخصوص از آلوده گی صنعتی تجاوز میکند صنایع و وسائیل حمل ونقل، اقسام مواد آلوده کننده را که متشکل از مواد بسیار کوچک و مواد گازی میباشد تولید مینماید. در ایالات متحده امریکا چنین بیان شده است که درچنین کشور موتر 80%، صنعت 17%، مواد انرژی زا 14% وسایل گرم کننده 9% آلوده گی هوا را تشکیل میدهد.

 منابع اصلی آلوده کننده هوا عبارت اند از:

1»- مجموعه بزرگ تولید گوگرد، سوخت ذغالها 67%، نفت 12%، زوب فلزمس 13% علاوه بر انواع مختلف ذغال ها و در مواقع سوخت از نظر تراکم متغیر ایجاد میکند.

2»- وسائیل حمل ونقل که به وسیله ایجاد گازکاربندای اکساید باعث آلوده گی هوا میگردد.

3»- منبع گرد وغبار درهمه جا وجود داشته و درمراکز اساسی گرد وغبار توسط باد ویا توسط رفت وآمد ها درهوا پراگنده میشود.

4»- صنایع سمنت، ذغال سنگ، ذوب آهن، کارخانه جات گج در آلوده ساختن محیط زیست نقش مهم را بازی میکنند.

پدیده های طبیعی مانند باد نیز باعث آلوده گی هوا گردیده، خصوصاً درمناطق صحرائی و نیمه صحرائی وهمچنان طوفان های دیگرکه در نواحی زراعتی مشاهده میشود ناشی از دخالت انسانها بوده که زمینه فرسایش و از بین بردن خاکرا میسرمیسازد. آتش سوزی نادرجنگلات،متصاعد شدن گازها ازچشمه های آب گرم وهمچنان یکتعداد مواد آلوده کننده ممکن است از اقیانوس های به فضا پراگنده شود یعنی سطح آن ممکن است موادی را از بین گاز(Co2) ومواد گوگردی را به فضا بفرستد این عملیات باعث آلوده گی هوا و خرابی محیط زیست میگردد (5)

 

شناخت وبررسی بعضی از آلوده کننده ها:

1- کاربن مونواکساید:

    گاز است بی رنگ، بی بوی وبی مزه اغلب در هنگام سوخت ناقص مواد سوخت به روش های مختلف در هوا پخش شده و موجب آلوده سازی محیط زیست میشود.

مهمترین منابع تولید کننده این گاز در هوای شهرهای پرجمعیت عبارت اند از:

 

 

·       وسایط نقلیه به خصوص موترهای تیلی.

·       وسائیل گرم کننده خانگی و تجارتی.

چگونگی خطراین گاز:

   این گازکیمیاوی از راه شش ها وارد بدن میشود وبه دستگاه گوارش وقلب به دلیل میل ترکیبی زیاد که با هموگلوبین خون دارد تشکیل کاربوکسی هیموگلوبین 200 باربیش از اکسیجن است، وپایداری ترکیب کاربوکسی هموگلوبین چندین بار بیشتر از اکسی هموگلوبین میباشد که وظیفه اش رساندن اکسیجن به تمام حجرات بدن است. بنابراین تنفس هوای آلوده اکساید کاربن سبب کاهش اکسیجن بدن میگردد چنانچه میزان آن مرتباً زیاد شود موجب خفگی انسان ( درغلظتهای بالاتر از 300 حصه درملیون)، میشود.

   بطورکلی کاربون مونواکساید ( گازذغال سنگ ) موجب دگرگونی و اختلال اعمال فزویولوجیکی در تنفس اکسیجن به وسیله هموگلوبین وکاهش ظرفیت عصبی میشود.

 

2-عاملهای طبیعی این گاز:

    شاید این عامل بصورت آتش فشانها وزلزله بیشترین صدمه را وارد کند. بروز آتشفشانهای مکرر باعث پرتاب مقداری بسیاری گرد وغبار در فضا میشود که اوضاع زیستی را برای موجودات منطقه تغیر میدهد ممکن است دامنه تأثیرات آتشفشانها در نواحی مجاورت محل انجام آتشفشانی شدید باشد. ولی به علت غیر مداوم بودن آنها یا فروکش کردن فعالیت آتشفشانی در درازمدت، صدمه وارد آمده به کره حیاطی فراوان نیست.

3- سوختهای فیسلی :

   آلوده گی هوا به وسیله سوختهای فسلی هر روز دامنه بیشتری مییابد. سه مورد درارتباط باسوختهای فسلی توضیح داده میشود:

 

الف - اثرگلخانه ای:

   اگربه گلخانه های شیشه یی رفته باشید، متوجه شده اید که هوای آن از بیرون گرمتراست. همان طوریکه میدانید، گیاهان براثر فعالیت فوتوسنتیزی اکسیجن را مصرف وگاز کاربونیک تولید میکند صنایع وموتر های که از سوخت فسلی استفاده میکند براثر احتراق گازکاربونیک وگاز منوکسید کاربن تولید میکنند این گازها لایه میسازند که مثل گلخانه عمل میکند و باعث گرم شدن سطح زمین میگردد افزایش گرما موجب آب شدن یخها قطبی میشود سطح آب اقیانوسها بالا میرود زمین های بیشتری زیرآب میروند سطح زمین های زیرکشت کاهش میابند، تولید زراعتی و جمعیت انسانی صدمه میبینند ازطرف دیگر ممکن است تغیرات آب وهوا نیز به وقوع بپیوندد به این ترتیب که مقداربارنده گی دربعضی مناطق کمتر ودربعضی مناطق دیگربیشترشود برنامه ریزی اصولی وبرپایه مطالعات علمی میتواند دربهره برداری ازافزایش بارنده گی ها مؤثرباشد. استفاده از گازکاربونیک صنایع بزرگ درگلخانه های بسیاروسیع برای بهبود تولید گیاهان وسبزیجات نیزمورد عملی است که میتواند انجام شود.(7)

ب -  بارانهای اسیدی:

   گوگرد موجود درسوختهای فسلی پراگنده میشود وپس ازیک رشته تغیرات کیمیاوی به صورت اسید سلفوریک همراه قطرات باران فرومیریزد، گیاهان ودرختها را نابود میکند. در دریاچه ها وحوضچه های بسته، ماهیها وموجودات دیگر را میکشد وموجب تغیرات اسیدی وقلویات (PH) خاک میشود.

با مطالعه تحقیقات روی گیاهان مختلف میتوان گیاهانی را که دروضعیت PH اسیدی زنده گی میکند، شناسایی کرد و در خاکهای که در اثر بارانهای اسیدی تغیر PH داده اند کاشت. صافی کردن هوای خروجی و دودهای حاصل از کارخانه ها، درپاکسازی فراورده های گوگردی وآلوده کننده های دیگردرفضا کمک مؤثر خواهد بود.(7)

 

 

ج- کاهش لایه اوزون:

    یکی از عاملهای که در زمانهای دورباعث پوشش گیاهی وتنوع موجودات روی زمین میگردید، پیدایش لایه اوزون بود. دلیل این امرخاصیتی داشت که گازاوزون دارد این گاز پرتو فرابنفش اشعه های خورشیدی را جذب میکند. پرتوفرابنفش اثرخطرناک وملوس کردن زنده جانها با امراض است. در واقع دربسیاری از آزمایشگاه ها برای سترون استفاده بیش ازاندازه ازگازهای فرار عالی کلردار (CFC) درزنده گی روزمره باعث سازی محیط ازپرتوفرابنفش استفاده میکند. (7)

عوامل آلوده کننده هوا:

عوامل طبیعی:- فوران های شدید آتشفشانی وزش طوفانهای شدید وگازها ذراتی را وارد میکند که سبب آلوده گی هوا میگردد.

فعالیت های انسان:- کارخانه جات صنعتی، زراعتی، شهرسازی و وسائیل نقلیه ازعوامل آلوده کننده هوا هستند.

یکی ازمتخصص امراض تنفسی گفت: آلوده گی هوا درتمام شهرهای بزرگ رواج دارد. در اروپا 40 الی 50 سال پیش آلوده گی پیدا میگردید اما آنها چاره اندیشی کرده اند. امروز دردنیا موترهای تولید میگردد هم مصرف سوخت پائین وهم بافلزگذاری دقیق، کمترگاز مسموم کننده بیرون میآورند. ماهم باید از این تخریبات ودست آوردها استفاده کنیم. داکتر مشتاق مهمترین منبع آلوده گی هوای شهرتهران را دود گاز مسموم خود روهای موتوری میداند و عقیده دارد کنترول مؤثر ماشین ها ازنظرمیزان تولید آلوده گی ضرورت نام دارد. باید تدابیراندیشید که تنها موترهای استندرد اجازه حرکت را داشته باشد. راننده گی غلط وعدم رعایت مقررات عبورمرورخلاف قانون  ترافیک که باعث افزایش دود میگردد وبه آلوده گی هوا دامن میزند.(7)

این کارشناس بر ضرورت همکاری مردم تأکید میکند دولت سالهاست که برای کاهش آلوده گی هوا چاره اندیشی میکند اما تا مردم همکاری نکنند کاری پیش نخواهد رفت. مردم باید احساس مسئولیت کنند وازاستفاده موترسایکل ها وموترهای اوراق وفرسوده اجتناب کنند. اگرهوا آلوده است همه ما مقصر هستیم و همه باید برای رفع این مشکل تلاش کنیم تا بتوانیم هوای بهتری تنفس کنیم.(7)

 

مواد آلوده کننده هوا:

کاربن مونواکساید:- گازسمی کاربن مونواکساید بطورعمده مربوط به موترهای است که مصرف سوخت آنها بینزین (تیل) میباشد. این موترها مقدار زیادی گاز Co را از طریق لوله گازها وارد هوا میکنند.

اکساید گوگرد:- عمدتاً مربوط به نفت کوه است که دربعضی صنایع وتأسیسات حرارت مرکزی وتولید های نایتروجن دارد.

بصورت عموم مربوط به نفت کره گاز روئیل ومقداری کمتری مربوط به مصرف تیل ونفت سفید است.

هایدروکاربن های سوخته شده:- عمدتاً مربوط به موترهای است که تیل مصرف میکنند، نفت کوره وگاز روئیل دراین مورد سهم کمتری دارند.

ذرات ریزه مغلق:- به طورعمده ازسوختن نفت کوه حاصل میشود.

بروماید سرب:- درنتیجه مصرف تیل درموترها حاصل میشود.

سایرترکیبات سربی:- تیل موترها اغلب دارای ماده بنام تتراتیل سرب است که به منظور بهتر سوزی تیل به آن اضاقه میشود.

این ماده هنگام سوختن تیل باعث پراگنده شدن زره های جامد ومغلق ترکیبات سرب در هوا میشود که هم سمی اند و هم به صورت رسوب های جامد وارد دستگاه تنفسی میشوند.(10)

 

بارانهای اسیدی چیست؟ آلوده گی هوا و باران های اسیدی:

   یکی ازآثار تاریخی آلوده گی هوا بارانهای اسیدی است. دود دردهه اخیر دربرخی نواحی صنعتی وبراثر فعالیت های کارخانه جات میزان اکساید گوگرد درهوا افزایش یافته است این دودها دراتمسفیر با اکسیجن وبخارآب واکنش کیمیاوی ایجاد میکند وبه صورت نستریک اسید وسلفوریک اسید درمیآید. این ذرات اسیدی مساحت های طولانی را بوسیله باد طی میکند وبصورت باران اسیدی به سطح زمین فرومیریزند. چنین بارش ها ممکن است به صورت برف یا باران دریابید.

پیامدهای باران های اسیدی:

بارانهای اسیدی باعث ازبین رفتن بناها وآثارتاریخی بخصوص درساختمان های که ازسنگ مرمرویا ازآهک ساخته شده اند میشوند.

باران های اسیدی میزان حاصلخیزی خاکرا کاهش میدهد وحتی ممکن است موادسمی را وارد خاکها کند. باران های اسیدی موجب نابودی درختان وکاهش مقاومت آنها میگردد.(10)

طوریکه قبلاً تذکر گردیده است عوامل آلوده کننده هوا گرد وغبار، گازکاربندای اکساید، سلفردای اکساید، گازات سلفردار، سرب ومواد ضد آفات نباتی میباشد. وهمچنان آلوده گی طبیعی ازقبیل طوفانها، آتش سوزی جنگلات وسیلابها، زلزله ها وآتشفشانها وغیره میباشد.(10)

نقش انسانها درتولید آلوده گی محیط زیست:

انسانها درتولید آلوده گی محیط زیست نقش بسیارمهمی را بازی میکنند که ازآن جمله با نکاتی چند اشاره میگردد.

1- اثرات منفی جنگ وفرهنگ بی تفاوتی ( به مه چه )

2- فقر وبدبختی ونبود مواد سوخت که مناطق جنگلی را به دشت وبیابان سوزان تبدیل نموده وحتی ریشه های نباتات از بیخ کنده شده وبه بازارعرضه میگردد.

3- نبود برنامه کاملاً سنجیده ومنظم از طریق پروگرام های درسی مکاتب، جراید، اخبار، روزنامه ها، تلویزیون، رادیو وسائیر رسانه های گروهی.

4- عدم مسئولیت اراکین دولتی و روحیه بی تفاوتی ومتوصل شدن به دستبرد وتاراج مناطق سبز ونپرسیدن از هیچ کس.

5- مسئله مضربودن ومفید بودن این نباتات وآن حیوان که انسانها بخاطر نفع شخصی خود پیشکش مینمایند، این درحالیست که خداوند(ج) هیچ چیز را بیهوده نیافریده است.

 مثلاً: اگربگوییم که گرگ، شیر وپلنگ حیوانات مضر اند وباید نابود شوند ویا فلان نبات زهریست بیفایده است ... حال میبینیم که درنبود گرگ، شیر وپلنگ چه فاجعه دست میدهد به تعداد حیوانات علفخوار زیاد شده میرود سرانجام علفزارها ازبین رفته، حیوانات وحشی به چراگاهای حیوانات اهلی رجوع میکنند که درنتیجه این علفها هم از بین رفته سبب نابودی هر دوحیوان وحشی و اهلی میگردد وده ها مواد دیگر به همین منوال صدق میکند.

6- تغیر ریکوسیستم طبیعی و ایجاد ریکوسیستم های مصنوعی که در اثر آن چندین حیوان ونبات منعدم میگردند.

7- قلبه کردن چراگاها وچمنزارها به منظور ساختن زمین های زراعتی.

8- رعایت نکردن فصل چراگاها توسط مالداران، دهقانان ودروکردن علوفه قبل از تخم ویا سوختاندن علوفه های خشک شده که قتل انواع مختلف نباتات را درقبال دارد.

9- افزایش نفوس وتراکم آن درشهرها که بروز امراض مختلف را درقبال دارد.

10- کودهای فاسفیت دار وادویه جات ضدآفات نباتی وحیوانی مانند پودر D.D.T ضد ملخها ...

11- تراکم کثافت درکوچه ها شهرها، واطراف جویبارها، بدرفتهای غیر فنی، حفرچاها به نزدیک بدرفتها ... نقش اساسی درآلودگی محیط دارد.

12- افزایش مرکبات کاربن دای اکساید که هرسال 25% درهوا افزایش مییابد و آن از اثر سوخت مواد نفتی و دود فابریکات که به هوا صعود میکند که درنتیجه زمینه تخریت پرده اوزون را مهیا میسازد.

13- افزون نمودن تقریباً نیم ملیون مرکبات در هوا وآب ریکوسیستم را متضرر میسازد که بیشتراین مرکبات در زراعت وصنعت بکار برده میشود.

14- کوره های داغ که باعث تولید قوه برق میگردد ومقدار زیاد سلفردای اکساید را در فضای آزاد میسازد که یکی از مضرترین آلوده کننده های محیط زیست به شمار میرود. آلوده کننده های دیگرمحیط زیست مانند هایدروکاربن ها و اکساید های نایتروجن نام برده مرکبات کاربن مونو اکساید بنابر خاصیت کیمیاوی آن به بسیار زودی در عملیه تنفس با اکسیجن هموگلوبین خون ترکیب یافته وبدن قادر به انتقال اکسیجن به حجرات خون شده نمیتواند که در نتیجه مقدار زیادی آن باعث تلف شدن هزارها انسان میگردد.

15- کف انواع مختلف صابون ها وپودر های پاک کننده بخاطر شستن لباس، ظروف وغیره که درجویها و دریاها انداخته میشود دارای مقداری زیادی فاسفیت بوده که منبع خوب غذایی الجی ها را تشکیل میدهد و به این ترتیب سرعت تکثر الجی ها زیاد شده وسرانجام الجی ها رفته رفته آنقدر زیاد میشوند که در اثر کمبود مواد غذائی میمیرند و از لاشه های آنها باکتریاها استفاده میکنند، باکتریا مقدار زیادی O2 را به نفع خود بکار برده که درنتیجه کمبود اکسیجن ماهیان وسایر حیوانات آبزی از بین میروند.

همه اعمال فوق الذکر آگاهانه یا نا آگاهانه توسط انسان صورت میگیرد که نقش انسان را در آلوده گی محیط زیست نشان میدهد. قسمیکه ما میدانیم انسانها به گونه های مختلف باعث آلوده کردن هوا میگردند ما باید در پاکی وحفظ محیط خود با مسئولین ( مقامات بلندپایه )، همکاری نه نماییم، بناءً درصورت عدم همکاری ما با مسئولین درحقیقت زمینه ایجاد آلوده گی محیط زیست امکانپذیرنیست وبه هیچوجه پاکی وحفظ محیط زیست امکانپزیرنخواهد بود. وباید دست به دست هم داده ازهمچو مشکلات خود را نجات دهیم(6)

اثرات منفی آلوده گی هوا بالای گیاهان

ü    اسیدی شدن باران وتأثیرات منفی آنها

ü    نتایج منفی حاصله از تطبیق ادویه ضد آفات زراعتی

ü    تخریب قشر اوزون

 اثرتخریب قشر اوزون:- تماس با نور ماورای بنفش ( VV-B) از اثرخالی شدن طبقه اوزون بوجود میآید موجب آفتاب سوختگی وقهوه یی شدن پوست میشود وتماس زیاد میتواند همچنین افزایش مقداری شعاع ماورای بنفش ممکن است اثر زیان بار روی سیستم دفاعی و رشد نباتات دارد.

شعاع ماورای بنفش میتواند که به وسیله مالیکولهای DNA جذب شود که برعکس العمل های زیان آورمنتهی شود. همچنان شواهد دردست است که افزایش یک فیصد سطح ماورای بنفش به افزایش آب مروارید به خصوص دربین افراد جوان منتهی میشود.

حدس زده میشود که افزایش مقدارشعاع ماورای بنفش در بازدهی نورسنتیز مداخله میکند و در نتیجه عکس العمل نباتات تولید کمتر برگ، دانه ها ومیوه میشود.

خسارات فرسایش بادی:- فرسایش بادی به روش های مختلف به گیاهان سدمه وارد میکند وسبب کاهش محصول میگردد. که چنین بیان میکنیم:

       i.            افزایش بادی ممکن است مواد را درسطح زمین حرکت داده و روی اراضی مزروعی صدمه دهند وباعث خفگی گیاه شود.

    ii.            فرسایش بادی ممکن است که زمان اتفاق بیافتد که گیاه کوچک باشد که در این صورت باد معمولاً مقدار از خاک را از بین برده وریشه گیاه را در معرض هوا قرار دهد و درنتیجه سبب کاهش تولید میگردد.

 iii.            خسارات فرسایش بادی موقعی است ( زمانیکه باد حاوی مواد منتقله باشد ) .

 iv.            اندازه خساره به نبات مربوط به مدت وزش بادهای دارای مواد منتقله اند.(8)

 

اثربارانهای تیزابی:- اکساید نایتروجن، ترکیبات گوگرد وبیشتر آلوده کننده ها به سهولت توسط بخار آب موجود در اتومسفیر جذب میشود و به این ترتیب تیزابهای مختلف مثل نایتریک اسید وسلفوریک اسید را تولید مینمایند وحقیقتاً باران وبرف که از این بخار های مسموم حاصل میشود اسیدی است.(8)

ریزش بارانهای اسیدی برسطح دریاها ودریاچه ها باعث ترکیب کلسیم محلول درآب با اسید موجود در قطرات باران شده وعملاً فکتورهای بیولوجیکی از دسترسی موجودات آبزی دور میشوند وهمچنان عوامل حیاتی موجودات درخاک را هم از بین میبرند وموجب تخریب تدریجی جنگلها میشوند.(8)

 

 خسارات بارانهای اسیدی برنباتات دوقسم است:

خسارات مستقیم وخسارات غیر مستقیم.

a)    خسارات مستقیم:- خسارات مستقیم که از جذب باران های اسیدی توسط ستوماتا بالای برگ نبات تأ ثیر میکند .

b)   خسارات غیرمستقیم:- خسارات غیرمستقیم که ازجذب اسید از طریق ریشه نبات امکانپذیراست.(2)

اکسایدهای کاربن:- کاربن یکی از عناصرغیر فلزی است که بصورت خالص ویا بصورت مواد مانند ذغال، نفت، سنگ، آهک وسائیر ترکیبات عضوی یا معدنی یافت میشود. این ماده بطور وسیع به عنوان سوخت مورد استفاده قرار میگیرد واحتراق آن اعم اینکه بطورکامل، نیمه کامل یا ناقص باشد ایجاد Co و Co2 میکند که باعث اختلال وآلوده گی درهوا میگردد.

دود- احتراق ناقص کاربن سبب تولید ذرات معلق کاربن میشود که به نام دود شناخته میشود یکی از متداول ترین آلوده کننده های جامد در هوا است.

سطح ذرات دود شدید قابلیت جذب مواد کیمیاوی موجود در هوا را دارد که سبب خطرناک شدن آن میگردد. هایدروکاربن های که به عنوان مواد که باعث بندشدن استومانا (منفزها ) میشود که نباتات نمیتواند به خوبی عملیه فوتوسنتیز را اجرا نماید این عملیه باعث میشود عملیه غذاسازی را بطی میسازد. (8)

کاربندای اکساید (Co2) :- دراحتراق کامل کاربندای اکساید تولید میشود که گازیست بیرنگ، سنگین وبی بو این گاز در طبیعت ازتجزیه مواد عضوی بوجود آمده وتوسط نبات جذب میشود. زیادت وغلظت کاربندای اکساید خطرناک بوده وخطرات زیاد از آن به موجودات حیه میرسد خصوصاً درسبزی ومیوه باعث بروز انواع امراض میگردد. هرچند    که کاربن به تنهایی خود بالای جامدات اثری ندارد ولی درمجاورت بخارآب تولید کاربونیک اسید نموده وسبب ازبین بردن سنگها میشود. (Co2 ) در زنگ زدن مواد مگنزیم دار و احتمالاً اسکلیت فلزی تعمیرات نیز سهیم است.

Co2 نقش مهمی درتعادل حرارتی کردن زمین دارد بدین صورت که وقتی انرژی آفتابی بصورت الکترومقناطیسی به زمین میرسد. جو زمین اولین ناحیه است که این امواج را دریافت میکند، مقداری از این امواج بوسیله لایه های هوا به خصوص درقسمت های پائین ترکه بخارآب وذرات گرد وغبارآن زیاد است جذب میشود.

حدود 20% زمین هم خود درحدود 30% از اشعه آفتاب را دوباره منعکس میکند وبه این ترتیب درحدود 40% انرژی آفتاب مستقیم به زمین مرسد.

اکساید های نایتروجن(No) :- ازبین تمام اکساید های نایتروجن مونواکساید(No) ونایتروجن دای اکساید(No2) مهمترهستند.

نایتروجن مونواکساید گازبیرنگ، بی بو، غیرقابل اشتعال ولی تاحدی زهری است، اما نایتروجن دای اکساید گازیست به رنگ قهوه ای غیر قابل اشتعال ولی شدیداً خفه کننده میباشد. این دوگاز مهمترین آلوده کننده های هوا دراکثراجتماعات انسانی ونباتی هستند.

احتراق منبع اصلی تولید مصنوعی اکساید های نایتروجن است. درحرارت های بالا نایتروجن واکسیجن هوا ترکیب وسبب تولید(No) و(No2) میگردد. این گازها توسط دستگاه های حرارتی منازل، حمام، نانوائی ها وکوره های کارخانه ها ... تولید و وارد جو میشوید. ازعوامل دیگر تولید اکساید های نایتروجن صنایع تهیه نایتریک اسید، تهیه کودهای کیمیاوی، وسایط نقلیه، منابع تولید، برق واحتراق سوخت صنایع میباشد.(8)

 

تاثیراکسایدهای نایتروجن بالای نباتات:

وجود اکساید های نایتروجن در اتمسفیر منجر به آسیب رساندن به نباتات میشود. دلائیل چنین امری مربوط به مشاهداتی است که ازتحت تأثیرقرارگرفتن مستقیم نباتات با اکساید های نایتروجن اتمسفیردرمجاورت منابع صنعتی و درآزمایشگاه های حاصل شده است. تجریبات بیانگرآنست که وقتی نباتاتی مانند لوبیا وپنبه درمعرض تابش نایتروجن دای اکساید درمدت کوتاه (21) ساعت قرار گیرند خالهای کمرنگی دربرگهای آنها مشاهده میشود. زمین بعد از گرم شدن، انرژی حرارتی خود را بصورت تشعشع حرارتی باطول موج بلند به اطراف بخش میکند ولی کاربندای اکساید همراه با بخارآب که نسبت به این امواج زیادی غیر قابل نفوذ اند آنها را جذب وخروج مجدد حرارت ازجوزمین میشود. البته وجود مقدار رطوبت زیاد این پدیده را تشدید میکند که چنین حالت را بنام (Green house effect )، یا اثرگلخانه ای مینامند.

اثرگلخانه ای Co2 وبخارآب موجود در جو زمین نمیگذارد امواج حرارتی دوباره به فضا برگردد با وجود اینکه وجود گاز کاربندای اکساید درجوکاملاً ضروری است اثرگلخانه ای آن نیز بسیارمفید است ولی برخی ازعلما معتقد اند که درصورت افزایش میزان کاربندای اکساید درجه حرارت هوا نیزگرم میشود. علما ازآن حراس دارند که در اثر فعالیت انسان کاربندای اکساید تخلیه شده به هوا بیش از اندازه باشد و این امر باعث بالا رفتن درجه متوسط حرارت کره زمین گردد، دراین صورت ممکن است یخهای قطبی ذوب شده وموجب بالا آمدن سطح آب اقیانوسها ودر نتیجه سبب نابودی نواحی سواحلی وغرق شدن تعداد کثیری از شهرها گردد برعلاوه زیاد شدن کاربندای اکساید درهوا مقداری کاربندای اکساید آبها را نیز زیاد میکند ودرنتیجه آبهای نفوذ کننده مقدار بیشتری کلسیم کاربونیت ومگنزیم را در خود حل وسنگین میشوند. برخی نیز عقیده دارند که افزایش کاربندای اکساید گردش اکسیجن را در زمین تهدید میکند. وهرچه شدت نایتروجن دای اکساید بیشتر باشد به همان اندازه تخریب آن زیاد میشود.(8)

 

اوزون:   اوزون یکی ازگازهای طبیعی جو بوده ونقش مهمی درحفاظت موجودات زنده ازاثرات مرگباراشعه ماورای بنفش آفتاب را دارد. این گازبراثر تشعشعات آفتابی درلایه استراتوسفیر تولید میشود، رعد وبرق نیز سبب تولید این گاز میشود، اوزون همچنین طی یک سلسله عکس العمل های فوتوکیمیاوی درهوای آلوده میگردد.

اوزون گاز بیرنگ ولی با بوی زننده است ویکی از عوامل مهم تشکیل دهنده دود یا (Smog) میباشد. غلظت اوزون در ارتفاعات بیشتر ولی درمجاورت سطح زمین کمتر میباشد. اما درشهرهایکه آلوده گی هوای آنها در اثر سوخت فوسیل ها زیاد وتابش نورآن شدید است غلظت آن خیلی افزایش پیدا میکند.

قسمیکه ما مشاهده میکنیم هوای آلوده بصورت مستقیم بالای برگهای نباتات اثرات زیانباری را انداخته اولاً بالای برگها که عملیه فتوسنتز را انجام میدهند استوماتا با منفزها را مسدود ساخته برگها نمیتوانند این عملیه را انجام دهند قسمیکه میدانیم، برگ فابریکه غذاسازی است وهمچنان به طریقه غیر مستقیم توسط باران های اسیدی ازطریق ریشه متضرر میسازد واین اثرات تقلیل درمیوه، دانه وهمچنان خود نبات تأثیرانداخته ودرنتیجه حاصل را پائین میآورد1.

 

تأثیرات سؤ آلوده گی بالای پروسه نمو:

آلوده کننده های هوا رشد گیاهان را کاهش میدهند واین اثر تاحدی ازطریق اثرات منفی آنها برفتوسنتزعملی میشود آن دسته ازآلوده کننده ها مانند سلیکان دای اکساید (So2)، اوزون وغیره ازطریق منفزها وارد برگ میشود، به طوری مستقیم با سلولهای فتوسنتز برگ آسیب وارد میکند. درجات مختلف آسیب سلولی توسط اوزون درتربچه ازطریق غشأ سلولی وبسته شدن آن میگردد. توسط دیواردلیل ممانعت ایجاد شده توسط اوزون برای سنتزسلولوزی ومراحل بعدی تشکیل دیوار سلولی ممانعت ایجاد میکند. خسارات اوزون به برگهای خربوزه عبارت از متأثرشدن بافت سطح فوقانی بین برگها تراوش شیره گیاهی ازبرگها متأثرشدن آنها بر برگهای کاملاً توسعه یافته بیش از برگها، جوان تحت تأثیرقرار میگیرد. هوای آلوده توسعه برگهای سوبارا کاهش میدهد وبه پیری زودرس منجرمیشود درسبزیجات رشد ریشه بیش اندام هوای را کاهش میابد غاز اوزون درنوع بادنجان رومی Vc2040 ودرنوع هیبرید نمو میوه را 17 تا 56 درصرکاهش میدهد. با استفاده از انواع تنباکوحساسی به اوزون به نام Bel – W3 ونوع مقاوم Bel – B پیوند زنی متقابل انجام شد سیستم زیشه به نوع Bel – B همیشه کوچکتر از ریشه BWl – W3 است بخش های هوایی هر رقم پس ازانجام پیوند زنی مقابل واکنش خود را نسبت به اوزون حفظ مینماید. حساسیت به را نیافتن اوزون به برگها دلیل بسته شدن منفزها نمی باشد. همچنان حساسیت Bel – W3 ازویژه گی های بیوکمیاوی یا اوزون به برگها ناشی میشود. ودربسیاری از نواحی کشت زرع برنج اثرات وارده به برگها توسط عوامل اکساید کننده مشاهده شده است.

غلظت اوزون از 0.11 حصه درملیو در روزباعث ظهورخثارات جدید میشود. این نمونه لوبیای سبز هرسال در رابطه با اثرازن مورد بررسی قرارگرفته نتایج نشان میدهند که وزن های ترغلاف ها به طوری متوسط 4.5% کاهش یافته با این حال دونوع، ازمیان شش نوع استفاده شده نسبت به آلوده گی هوا مقاومت داشته وبدین وسیله ازتنزل عمل کرد جلوگیری نمودند. یک مطالعه سه ساله با ارقام از سؤ با نشان داد که کاهش نمو توسط اوزون برای شش نوع آزمایش شده 20% میباشد، دراثرآلوده گی سلیکان دای اکساید نموی ساقه و دانه جوکاهش مییابند. وزن خشک ریشه ارقام گندم بطور معنی کم گشته درحالیکه رشد قسمت بالایی تحت تأثیرقرارمیگیرد. گیاهان سؤبا درمرحله گلدهی ومیوه دهی نسبت به آلوده گی So2 حساسی تراند تعداد میوه ها وگلهای گیاهان (Capsicun nannun) همراه با باروری کرده دراثر آلوده گی اکساید گوگرد کاهش مییابد. آلوده گی اکساید گوگرد باعث کاثش وزن هزاردانه نمو دانه ارقام نخود ایرانی شد. این کاهش درارقام H2208 و Gk30 به ترتیب 38 – 32 درصد بود ودوران گلدهی ورسیده گی غلاف 3- 5 روز به تأخیرافتاد1.

 

تاثیرات سوء آلودگی هوا بالای پروسه تولید:

   آلوده گی درسالیان اخیر که توجه اکثر علمای زراعت را به خود جلب نموده است باعث خسارات زیادی حیوانات نباتات گردیده است. آلوده گی هوا عبارت از موجودیت مواد زیادتر از  حد عادی آن  در هوا میباشد. اثرات که از آلودگی هوا پیدا میشود عبارت از تغیرنموی نباتات تقلیل حاصل وبلاخره سبب از بین رفتن نباتات میگردد.

آلودگی هوا عملاً از اثر صعود گازات فابریکات مانند گاز سلفردای اکساید، هایدروجن فلوراید، سرب وغیره همه از سبب گازاتی که از عبور ومرور وسایط نقلیه پیدا میگردد. مانند هایدروکاربن ها، اوزون وغیره به وجود میاید این مواد ملوثه به شکل طبعی یا مصنوعی درهوا پیدا گردیده وبه اشکال جامد قطرات مایع گازات ویا مخلوطه هر سه شکل به مشاهده میرسد. آلودگی هوابه صورت عموم به دو دسته طبقه بندی میشود.

آلودگی های اولی شامل زرات کاربن، گرد ویا زرات فلزات، دودصنایع وفابریکه ها، گرده های نباتی، مرکبات سلفر که دارای قطرکمتراز mm2.1 ملی متر باشند میباشند همچنان سلفر، نایتروجن، مرکبات اکسجن، مرکبات عضوی وغیرعضوی ، مرکبات هلوجن ومرکبات رادیواکتیف نیز باعث آلودگی های اولی گردیده. واثرات مختلف را بالای پروسه تولید وارد می نماید.

آلودگی های دومی از اثر یکجا شدن دو ویا بیشتر از آلودگی های اولی ویا از اثر تعامل آلودگی های اولی با هوای عادی در صورت موجودیت روشنائی ویا عدم روشنائی به وجود میایند. بطور مثال (smag) از اثر تعامل بین هایدرو کاربن ها واوکسایدهای نایتروجن به وجود میاید ویا اوزون که دراثر تعامل فوتو کمیکل (Photo Chemicul) بین آلودگی های اولی تشکیل شده وبه صفت کمیکل اکسید یزر(Chemieul Oxidizer) عمل مینماید بناءً آلودگی های دومی هوا یاد میگردند.

اثرات که از اثر آلودگی های دومی ویا اولی بالای نباتات به وجود میایند برای اولین بار در سال 1944 توسط بعضی از دهاقین در اطراف دریائی دلاویز درایالات متحده امریکا به مشاهده رسید.

دهاقین از پوهنحی زراعت (Ratigerg) تقاضا نمودند. تا علت این اثرات (خسارات) را جستجو نموده سفارش های لازم را درمورد جلوگیری آن بدهند.نتیجه تحقیقات نشان  داد که خسارات یا اضرار به وجود  آمده اند که باعث آلودگی هوا بالای نباتات به صورت مفصل تحت مطالعه قرار گرفت. زیرا از یک جانب نبات غذای تمام نفوس جهان را تشکیل داده و از جانب دیگر تمام زمین های زراعتی دنیا برای بزر نباتات تخصیص داده شده است که خود به خود اهمیت آن را واضیح میسازد. از آن جمله اثرات بعضی از آلودگی های مشخص را بالای نباتات ذیلاً تحت مطالعه وبرسی قرار میدهیم.

1- تاثیرات دود بالای نباتات:

   بالای نباتات دود تاثیرات ناگواری را وارد می کند وهمچنان بالای سطح نباتات مخصوصاً برگ ها را که دارای سوراخ های تنفسی یا (Stomata) میباشد میگذارد. زرات متذکره درمراحل ابتدائی باعث کم ساختن شدت نور در داخل برگ گردیده ودر این حالت زرات به قسم ستنیشن قرار میداشته باشند. درمراحل پیشرفته باعث تشکیل پرده سرش مانند درسطح برگ شده وباعث میگردد که بعضی از امواج نور به داخل برگ نفوذ کرده نتواند.

 

 

2- تاثیرات فلوراید ها بالای نباتات:

   تجارب نشان داده که هایدروجن فلوراید یک گاز خیلی زهری درنباتات به شمار رفته خوشبتختانه بعضی از نباتات مقاومت در مقابل این گاز زهری از خود نشان میدهند. هر گاه مقدار (HF) 76-70 حصه دریک ملیون هوا به اطراف محیط نشوونمو جواری برسد باعث خساره. اما غلضت های کمتر از 70 حصه در یک ملیون حصه کدام تاثیربارزی وارد نمیکند. ناگفته نباید گذاشت که بعضی از نباتات در مقابل غلظت خیلی کم هایدروجن فلوراید حساسیت دارند. فابریکه های که المونیم، فولاد، فاسفیت وغیره فلزات را تصفیه وتولید مینمایند، گاز هایدروجن فلوراید را آزاد ساخته که از راه Stomata برگها داخل برگ میگردد.

این گاز اکثراً در نوک برگ ها تراکم نموده باعث زهریت در داخل برگ میگردد گاز هایدروجن فلوراید قابل دید نبوده وکدام علایمی درسطح خارجی برگ از قبیل ذرات، دود ویا خاکستر از خود باقی نمی ماند.

تاثیر این گاز در فاصله های نزدیک از فابریکه جات خیلی زیاد بوده درفواصل بعید کمتر به مشاهده میرسد.

زرات سمنت که معمولاً در اطراف فابریکه های تولید سمنت به مشاهده میرسند نیز سبب خسارات شدید بالای حبوبات میگردد از جمله کم ساختن تعداد استوماتائی فعال را میتوان نام برد در مطالعه که صورت گرفت نشان داد که در جو %5 ودرگندم %25 تعداد استوما تا نظر به گندم وجو درعاری از زرات سمنت بوده کمتربه مشاهده رسند که درنتیجه سرعت واندازه ترکیب اضافی را کم ساخته باعث کم شدن مقدار حاصل میگردد.

3- تاثیرات اوزون بالای نباتات:

   اوزون نیز بالای نباتات تاثیر منفی را وارد نموده باعث به وجود آمدن جری ها، لکه ها، سوختگی انجام برگها، و زرد شدن برگ ها میگردد. علایم فوق الذکر مخصوصاً لکه ها درفوصل بین رگ های برگ خوبتر به مشاهده میرسد. باید تذکرداد که لکه ها ناشی ازتأثیر اوزون در سطح فوقانی وتحتانی به مشاهده رسیده ولی واقعیت چنین است که تنها درسطح فوقانی برگها قابل دید میباشد همچنان گرد وخاک طبعی نیز باعث تقلیل حاصل در گندم وجو میگردد.

 

4- تاثیرات سرب بالای نباتات:

   مطالعه بالای گندم وجودر که به اطراف یک جاده کاشته شده بودند صورت گرفت در جاده مذکورعبور ومرور وسایط نقلیه از 851-34200 عراده فی روز بود نتایج حاصله نشان داد که ازدیاد عبور ومرور وسایط نقلیه مقدار سرب در هوا زیاد بوده که در فاصله های نزدیک سرک تعداد سرب زیاد تر ولی درفاصله های دورترکمتر مشاهده گردیده.     جواری نظربه گندم مقدار کمتر سرب را جذب نموده، نبات جواری نشان داده که قسمت زیادی سرب در نصف قسمت بالای جواری به مشاهده رسید1.

روش های مبازه جهت جلوگیری از آلودگی هوا:

   پاکسازی هوای که استنشاق مینمایم یکی از مهمترین وظایف هر فرد جامعه است. رئیس جمهور ایالات متحده امریکا در پیغام به کنگره در سال 1967 چنین اظهار داشت آلوده گی فضا نه به دلیل آن است که غیر قابل جلوگیری استوانه به خاطر آنکه نمیتوان آنرا از بین برد آلوده گی فضا نتیجه بی توجهی است نباید این غلظت تکرار شود.

 دراینجا میپردازیم به نکات چند درمورد مبارزه علیه آلوده گی هوا:

1- نصب فلترکاتالیزاتور برای بی خطر سازی دود سلنسر .

2- متوقف ساختن موترهای که احتیاج به ترمیم اساسی دارند.

3- ایجاد مراکز کنترول موادآلوده کننده.

4- جایگزین کردن وسایط نقلیه شخصی به عمومی.

5- استفاده از مصرف گاز در کار خانجات.

6- انتقال کار خانه ها صنایع به دور از مزارع و باغات.

7- آموزش هماهنگی وجلب همکاری متخصصین ودهاقین.

8- احداث وتقویه جنگلات.

9- متوقف ساختن قطع بی رحمانه جنگل وتخریب چراگا ها.

 



 

 

 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و دوم اردیبهشت 1388ساعت 11:51  توسط فرهاد احمدیار  | 

 

اهمیت باغداری

هر چند باغداراری احتمالاً اصطلاح نسبتأ تازه است وبرای اولین بار در قرن 17 هم در نوشته ها به ظهور رسید. باغداری  با تاریخ بشریت همگام میشمارند این لغت از دو کلمه لاتین ( Hortus) یعنی باغ ،و ( Culture) یعنی کشت شده است مفهوم کلی آن ( Culture of Garden)  معنی باغداری را میدهد ویا به عباره دیگر باغداری علم شناخت پرورش و تولید میوه جات  سبزی جات و نباتات زینتی میباشد و از مزرعه داری مجزا است. اکنون زراعت در همه جا به تکنالوژی پرورش نباتات و حیوانات اطلاق میشود. باغدرای به مفهوم امروزی خود آن قسمت از زراعت نباتات است که به حاصلات باغ نسبت داده میشود. در حالیکه اگرانومی یعنی علم نباتات به محصولات مزرعه غله جات و جنگلداری و درختان جنگلی و حاصلات و اثرات آن مربوط است. بسیاری از محصولات باغداری تازه مورد استفاده قرار میگرد که در مقابل تولیدات جنگل و همچنان اگرانومی اکثرأ خشک به مصرف میرسد سروکاری باغداری با نباتات است که به شکل تشکیلی ( زود رس ) زرع میـــــــــــشوند و ارزش و عاید را دارا می باشد نــــــــــــباتات هارتکلــــــچر  intensively grown )  ) است .بــــه این

 معنی که در ساحـــــــــــه کم کشت شــــــــــــــــده و عاید زیاد دارد بر عکس نباتات

مزروعی یا grown    extensively میباشد یعنی در ساحه زیاد زرع شده و عاید آن نظر به نباتات هارتکلچر کم می باشد .

      علم باغداری شامل بخش های( pomology)  یا میوه جات  Olericulture  یا سبزیجات ، floriculture   یا زینتی ها  میگردد. بسیاری عملیات باغداری جنبه تیوری نداشته ساحه عملی وتجربیوی دارد. نباتات هارتکلچر به پیمانه کم تر زرع شده ولی اهمیت اقتصادی بیشتر دارد .(2)

 

اهمیت اقتصادی باغداری در افغانستان :

افغانستان یک مملکت زراعتی بوده میوه جات وسبزیجات از جمله تولیدات مهم افغانستان را تشکیل داده و یک اندازه زیاد تر آن سالانه به خارج از کشور صادر می گردد .

       در افغانستان میوه جات  لمونات ، برگریز وسبزیجات کشت و تربیه میشود. مگر لمونات تنها در ولایت ننگر هار نسبت مساعدت اقلیم آن منطقه تحت تربیه گرفته شده و میوه جات برگریز در تمام حصص افغانستان رواج دارد پس گفته میتوانیم که افغانستان گهواره میوه جات برگریز شناخته شده است. جهت تربیه میوه جات برگریز افغانستان به نسبت داشتن اقلیم مناسب و شرایط محیطی خوب نام گلخانه ( Green house) را بخود گرفته است.

در سال 1354 احصایه گری که شده تمام زمین های تحت بذر افغانســـــــتان

( 4442000 ) هکتار بوده که از آن جمله 140000 هکتار آن درختان مثمر و یک اندازه کم آن سبزیجات کشت گردیده که تمام تولیدات سالانه آن به 880000 تن می رسد .

 

 

جدول ذیل اندازه تولیدات میوه جات را به تن نشان میدهد .

    سال

انگور

انار

سیب

دیگرمیوه جات

تمام میوه جات

1351

316000

17000

3100

118000

453100

1352

345000

17600

3200

114000

489800

1353

385000

19000

3800

132200

570000

1354

420000

20000

4200

118500

560000

1355

424000

41000

4800

130800

580600

1356

427000

22300

5600

133400

588300

جدول 1: اقتباس از(5)

از روی تولیدات میوه جات  در افغانستان ولایات که باغداری در آنجا رواج دارد قندهار بدرجه اول ، پروان بدرجه دوم ، هرات بدرجه سوم غزنی بدرجه چهارم موقعیت در اشغال نموده است .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ساحات که در آن درختان مثمر غرس گردیده تحت یک جدول نشان داده میشود .

ولایات

درهرهزار هکتار

ولایات

درهرهزار هکتار

قندهار

18.5

بادغیس

4.2

پروان

15.1

بدخشان

4.0

هرات

11.0

هلمند

4.3

غزنی

10.0

پکتیا

3.6

کندز

7.0

ارزگان

3.0

بلخ

6.7

ننگرهار

2.9

جوزجان

6.5

لغمان

2.8

تخار

5.3

فراه

2.6

لوگر

5.0

زابل

2.6

بغلان

5.0

میدان

2.0

سمنگان

4.7

بامیان

2.0

کابل

4.4

نیمروز

1.8

فاریاب

4.3

غور

1.8

جدول 2:اقتباس از(5)

        میوه جات  از جمله اقلام مهم صادراتی درجه یک افغانستان بوده بطور مثال از روی احصایه سال 1356 به مقدار 247000 تن میوه جات به خارج از کشور صادر گردیده است که از این طریق 120 میلون دالر امریکائی بدست آمده است که به اقتصاد کشور تأثیر خوبی خواهد داشت .(5)

 

 

 

  ارزش غذائی محصولات باغداری :

          از نظر مردم عادی ارزش غذاها فقط در کالوری موجود است. ولی بدن انسان ، علاوه بر انرژی ، نیاز به مقادیر معینی پروتین ،املاح و انواع ویتامین ها  دارد و به این دلیل متخصیصن تغذیه همانطور که به رسانیدن تعداد لازم کالوری به بدن اهمیـت می دهند ، متعادل بودن غذا را نیز مهم می دانند بر اساس بر آورد ها که شده 12 به تقریب دوسوم جمعیت دنیا ، به نوعی دچار تغذیه نا درست و اثر های آن هستند . در بسیاری از موارد در غذای این گونه افراد ، کمبودی از نظر انرژی وجود ندارد و فقط در آن نبودن تعادل بین مواد ضروری به چشم می خورد . مشکل تغذیه نا درست در کشور های توسعه نیافته شاید مهم ترین مشکلی باشد که مردم با آن روبرو هستند .در چنین کشورها به دلیل پائین بودن سطح زندگی ، به طور معمولی مهم ترین قسمت ازغذای مردم را غله جات تشکل میدهد . افراد این کشور ها در غذاهای خود ، به ندرت از گوشت و محصول های باغداری استفاده میکند و این مواد  تا حدی برای آن ها جنبه تفرعی دارد ، به ویژه  به طور معمول قیمت آن ها هم نسبت به غله جات بسیار بالاست . تجزیه های کمیاوی نشان می دهد که در حالی  که           میزان کالوری ، املاح و پروتین با لاست ، این محصول ها از نظر ویتامین ها به ویژه ویتامین های C وA بسیار فقیر بوده بنابر این برای بر خورد داردی از سلامت جسمانی هر فرد باید در جیره غذائی روزانه خود مقدار محصولات باغداری که انرژی و پروتین چندانی ندارند و( به استیثنا میوه جات خشک ) ولی در عوض از نظر املاح و ویتامین ها بسیار غنی هستند ، مصرف کند از مواد موثر در تغذیه که بیگذریم برای اینکه جهاز هاضمه انسان بیتواند وظیفه خود را به خوبی انجام دهد ، غذای مصرفی باید دارای حجم معین باشد .

        در محصول های باغذاری مواد حجم دهنده که سلولوز و مواد مشابه به آن است به فراوانی وجود دارد از همین رو می گویند سبزی ها و میوه جات ملین هستند و نیز به همین دلیل مختصیصن تغذیه محصولات باغداری را به عنوان گروهی جدا و اصل دراجزای سازنده غذا می شناسند و غذای که بدون آن باشدکامیل نمی دانند . دربین محصولات با غداری میوه جات خشک دارای بالاترین ارزش غذای هستند ، در حال که بادام ، پسته ، چارمغز سرشار از چربی ، فاسفورس و پروتین هستند .سبزیها و میوه  های تازه نیز از منابع بسیار مهم تغذیه بشمار می رود (7)

   

   مناطق مهم تولید کننده میوه در افغانستان:

میوه جات از جمله تولیدات مهم زراعتی در کشور بوده بر علاوه رفع ضرورت های داخلی یکی از اقلام مهم صادراتی در کشور به شمار میرود .

افغانستان از لحاظ داشتن انواع مختلف میوه جات شهرت داشته شرایطی اقلمی آن طور است که  زمینه را برای تولید اقسام مختلف میوه  جات برگ ریز و همیشه سبز مساعد ساخته است که بعضی ها تصور میکند که شاید افغانستان از مناطق اصلی تولید میوه  جات در جهان باشد کسرت انواع جنسیت بسیار عالی وموجودیت انواع وحشی درختان میوه  شامل این مدعا است.

        به هر صورت میوه جات خشک و تازه خوراک اساسی یک قسمت بزرگ نفوس افغانستان را تشکیل داده و هم یکی از مهمترین محصولات است که در بازار عرضه میشود که طبقه دهاقین یا باغداران در بدل آن پول نقده را بدست می آورند که از این طریق به اقتصاد آنها افزوده میشود علاوه بر آن صادرات میوه  خشک و تازه در اقتصاد افغانستان تأثر بارز داشته مهم ترین قدم در تجارت خارجی مملکت بشمار می رود که از 24-40 %  اسعار خارجی از این طریق بدست می آید .

تولید میوه  در اکثر نقاط افغانستان صورت میگرد اما نوعیت آن نظر به آب و هوای و ارتفاع از سطح بحر متفاوت است .

       اگر چه میوه جات مانند انجیر ، انار ، خرما نیز به صورت وحشی یاقت میشوند درختان توت ، گلاس و آلو در مناطق مرتفع ، انار وبهی در نواحی متعدل و نارنج ، لیمو و مالته در حصصی کم ارتفاع نمو میکند اما ناگفته نباید گذشت که میوه جات در تمام مناطق افغانستان تولید میگردد که بعضی اقسام آن در مناطق محدود بطور اختصاصی تولید میشود مثلأ نارنج ، لیمو ، مالته و سنتره در مناطق کم ارتفاع شرقی و انار قندهار ، تگاب ، خلم حاصلات خوب و فراوان دارد و مناطق مهم تولید میوه جات در افغانستان عبارت اند از پروان ، سمنگان ، بدخشان ، هرات ، قتدهار ، قلات ، کابل ، ننگرهار و غیره میباشد . (2)

 

باغداری دیروز در افغانستان

          افغانستان یک کشور زراعتی است که در این کشور 85 % مردم به زراعت مشغول میباشد. میوه جات و سبزی جات بخش مهم باغداری را تشکل میدهد و یک سگتور مهم زراعت بشمار می رود با توجه به اینکه در اقتصادی ملی کشور سهم بسزای را دارا میباشد .

البته در موردباغداری باید گفت که مردم در سابق در افغانستان باغداری را  به قسم محلی پیش می بردند  مردم افغانستان در سال های قبل تخم میوه جات  را در جایکه باغ احداث میگردند بذر نموده و از آن حاصل بدست می آوردند البته انواع میوه جات بشکل مخلوط در هر جایکه مد نظر بود می کاشتند که فاصله بین درختان را مراعات نکرده و هم چنان شاخه بری پیوند صورت نمی گرفت و درختان را به اشکال مختلف غرس میگردند ودرختانیکه به منظور استفاده از میوه  آنها تحت تربیه و پرورش قرار میدادند سر انجام حاصل که بدست میآورند بسیار ناچیز و بدون کیفیت رفع حاصل میگردند وباید گفت  مردمانیکه در سابق مصروف باغداری بودند همیشه با آفات و امراض و عوامل طبعی همرا بودند، نمی توانستند جلوگیری از آفات و امراض که ناشی از عوامل طبیعی رونما می گردید به اسرع وقت مبارزه را علیه َآن آغاز نمایند .

در زمینه باید گفت درختانیکه باغداران به منظور احداث باغ غرس می نمودند بعد از گذشت زمان درختان شکل جنگلی را به خود گرفته و شاخه های آنها به هر طرف که میرفت از آن جلوگیری بعمل نمی آید مسائیل ترانسپوتیشن ، حمل و نقل آنها به جائیکه میخواستند بسیار ابتدائی بوده و از این ناحیه هم به مشکل مواجه بودند .اکثراً باغاتکه احداث میشد راهای اکمالاتی و انتقالات باغات مذکور مسدود بوده پروسس ، ذخیره و نگهداری محصولات بدست آمده بسیار مشکل به نظر میآمد.(3)

 

    نواقص باغداری دیروز :

نواقص که در باغات سابقه وجود داشته اینکه مردم با غدار و یا کسانیکه به احداث باغ های مثمر و یا غیر مثمر می پرداختند فاصله بین درختان و یا نهال ها مراعات نمی کردند که درنتیجه نهال یا درخت از زمین استفاده دست کرده نمیتوانست درختان همیشه با آفات و امراض همراه بودند انتقال امراض از یک درخت به درخت دیگر و از یک باغ به باغ دیگر بسیار به آسانی صورت میگرفت .

درختان و یآ نهال ها از روشنی آفتاب استفاده کافی کرده نمیتوانیستند که در نتیجه کیفیت میوه  بسیار پائین بوده و باغداران حاصل را که   در انتظار داشتند بدست نمی آورند و درختان همیشه سالبر به بار می آمد شاخه بری صورت نمی گرفت که در حقیقت درختان شکل جنگلی را به خود گرفته و حاصل رضایت بخش نداشتند. عدم توجه به بهبود وضع باغداری در افغانستان یکی از عوامل عمده این کشور به حساب میآمد که باغداران نمی توانستند نهال های مورد ضرورت خویش را از یک منبع مطمین بدست بیآورند البته توصعه قوریه دارای خیلی ها ضعیف بوده و یک عده کمی از این مردم از نهال های پیوندی استفاده میکردند البته در اکثر مناطق افغانستان باغداری رواج داشته و مردم از این طریق مواد سوخت و نیاز های اقصادی راتا حدی مرفوع می ساختند با توجه به اینکه مردم در عرصه باغداری بشکلی فنی وعلمی پیشرفت نداشتند وی با آن هم نیاز های داخلی را مرفوع می ساخته وسبزیجات که بخش دیگر باغداری میباشد مردم به کشت انواع سبزیجات می پرداختند و اهمیت  آن   در       افغانستان هر روز یکه میگذرد خوبتر درک گردیده وکشت آن از مزارع کوچک به مزارع بزرگ مبدل میگردد . تعداد زیاد باغداران بر علاوه استفاده از محصولات سبزیجات در آمد هنگفت از فروش آن خصوصأ در مارکیت های داخلی کشور بدست می آورند .

        مناطق عمده سبزی کاری افغانستان عبارت از سمت های شرقی ، مرکزی شمالی و جنوب غربی میباشد . کچالو ، پالک ، پیاز ، بادنجانی رومی ، بادنجانی سیاه ، خربوزه ،تربوز، بادرنگ، شلغم ، ملی ، زردک ، کاهو ، سیر،کدو ، گشنیز ، تراتیزک و غیره در اکثر نقاط مملکت ما کشت مشود .(3)  

 

باغداری امروز در افغانستان

در عرصه باغداری بهتر است درختان روی خطوط و در فواصل معین کشت شوند البته اینکار اولأ باعث زیبائی باغ شده و ثانیأ عملیات زراعتی ، کنترول گیاهان هرزه ، ادویه پاشی ، کود پاشی و شاخه بری و سایر عملیات مربوط را آسان تر ساخته برای این منظور اقدام با احداث اولین خط یا ردیف اصلی مینمایم این خط معمولآ موازی جاده باغ و یا آخرین ر دیف درختکاری در باغ مجاور می گیرند پس از ریسمان گیری و ریختن  چونه یا گچ و مشخص ساختن خط اصلی آن وقت باید دو سری آنرا محکم مینمایم . (4)

          در سیستم امروزی اولأ نهال باغ در قوریه تخم شانی گردیده مورد تربیه و پیوند قرار گرفته و بعداً جایکه به منظور غرس آن آماده گردیده و فاصله های که نظر به نوعیت نهال یا درخت فرق میکند به ترتیب نهال شانی میگردد . در ولایات افغانستان از نگاه اقلیم و اراضی مدنظر ، درختانیکه نتیجه بهتر میدهد آنرا مورد پرورش و باغ داری انتخاب مینماید .

مثلأ ولایـت کندهار نظر به توافق درختان و یا پته های انار زیاد تر مورد توجه باغداران آن ولا قرار گرفته است که انار با کیفیت را همه ساله تولید نموده نه تنها به تمام افغانستان صادر میگردد بلکه سالانه به کشور های همجوار صادر میگردد . به درجه دوم ولایت کاپیسا نیز  از این شهرت بر خور دار بوده انواع انار های بی دانه و غیره تولید مینمایند .

          درختان سیب در ولایـت میـــــدان وردک مورد تربیه وپروش قرار میگیرد که انواع و نوع مارلنگ ، بیروتی زیاتر در این محیـــــــــط توافق نموده که سالان تولیدات آن در تمام افغانستان صادر میگردد که قابلـــــــــیت ذخیره و انتقال را دارا بوده و کیفیت آن نیز عالی میباشد البته درختان مذکور همه ساله مورد شاخه بری باغداران قرار گرفته و کود کیمیاوی فاسفرس دار و پوتاشــــــــــیم دار استفاده میگردد که سیستم های شاخه بری آن بشکل باز و یا نیمه باز صورت گرفته که در نتیجه درختان استفاده درست را از نور آفتاب کرده و به کیفیت و مرغوبیت میوه  افزوده میشود . (3)

          باغات میوه جات زردالو که در اطراف ولایت بامیان باغ های را تشکیل داده است که از نوع زردالوی قیسی ، غولنگ ساخته میشود که صادرات وطن عزیز ما را تشکیل میدهد. که این میوه جات  در تمام افغانستان موجود بوده اما در ردیف های بعدی قرار دار د .

باغ های بادام در صفحات شمال کشور نتیجه بهتر داده است خصوصأ در ولایات بلخ و سمنگان ، که انواع کاغذی ، ستار بائی ، عبدالواحیدی به نام های محلی بوده که مردم به این نام ها یاد میکند که اولأ بادام در قوریه بذر گردیده و بعدأ در جای اصلی که مد نظر است غرس مینمایند بعدأ تحت تربیه و پرورش قرار داده و عمل شاخه بری را اجرا مینماید .

البته فاصله درختان بادام ( 5 x 6 )  صورت میگیرد .

          باغات سیب در ولا یا ت میدان وردک ، بغلان ، بدخشان ، کابل از شهرت خوبی برخور دار است که فاصله بین درختان (3 x 3 ) می باشد .

زردالو هم در اکثر نقاط افغانستان قابل پرورش میباشد بطور اخض باید گفت که ولایات بدخشان ، تخار ، کندز ، هرات ، سمنگان از شهرت خوبی بر خور دار می باشد . فاصله بین درختا زردالو (6x6) مناسب می باشد .

انار هم در ولایـات بدخشان ، قندهار ، هرات ، کابل ، غزنی ، تالقان از شهرت خوبی بر خور دار می باشد . که فاصله بین درختان انار ( 5.5 x 5.5 )   مناسب میباشد .

در ولایت بلخ انواع میوه جات  دیگر مانند آلو فارمسی ، آلوی کندز ، آلوبالو ، بهی ، ناک و غیره موجود است که فاصله بین انواع آلو (7.4 x 6 )  میباشد که این میوه جات  به صورت تازه و یا خشک مورد استفاده قرا گرفته وقابلیت انتقال و ذخیره شدن را دارا میباشد . (5)به موقعی رسانیدن این نوع میوه جات  به بازار یا مارکیت ها در آمد خوبی برای باغداران محسوب میشود که از این طریق پول  هنگفت بدست می آوردند .و از طرف دیگر باعث تقویت اقتصاد خود گردیده و به زیبائی و سرسبزی وطن ما افزوده میشود . (3)

 

طرح باغداری امروز:

قبل از این که درخت کشت شود باید نقشه کلی باغ مشخص شود . در نقشه کلی باغ باید جای هر قطار ( و درختان داخل قطار ) محل جاده ها ، سیستم های آبیاری ، ساختمانها و غیره به وضوح مشخص شده باشد ، حتی از روی آن بتوان چگونگی وضعیت قرار گرفتن ردیف ها درباغ را مشاهده کرد . و همچنین باید در نقشه محل قرار گرفتن دختان گرده دهنده در باغ مشخص شود.

 

 آماده سازی محل کشت درخت :

v   آماده سازی محل کشت نهال ها باید حد اقل یک سال قبل از کشت آنها شروع شود. این باعث میشود که قبل از رسیدن نهال ها از قوریه زمانی کافی برای انجام کار ها فراهم شود .

v   قبل از کشت نهال در باغ باید به گیاهان که قبلأ در زمین مورد نظر برای احداث باغ کشت شده اند توجه شود .

v   زمین های بوره و دست نخورده برای احداث باغ در مقایسه با زمین های که قبلأ باغ بوده اند و درختانی آنها اخیرأ از باغ حذف شده اند بهتر هستند . احداث باغ در محل رویدن درختان با عث کاهش رشد ، ضعیفی درخت و تأخیر در بر داشت محصولات میشود. ولی گفته میشود ممکن است ادویه پاشی به کاهش این اثرات کمک کند ، شاید یک یا چند جزی بیولوژیکی در این رابطه نقش داشته باشد.

به عنوان مثال نماتدها و قارچهای خاکزی میتوانند نقش زیاد داشته باشند،علاوه به این امر در محل هایکه خاک قدیمی دارند بیشتر وجود دارد که احتمالأ در این رابطه نقش ایفا میکند.در صورت جایگزین کردن درختان باغ نکات عمده را در نظر داشته باشید، پاک سازی زمین از کشت قبل ، بیرون آوردن درختان و کنده ها ، سنگ های بزرگ و تاحد ممکن ریشه های پیر، باید ریشه ها و کنده درخت را از محل قدیمی بیرون آورده و از باغ خارج کرد. به مدت دو الی سه سال اقدام به کشت گیاهیان ردیفی ، سبزیجات،علوفه جات، کود سبز و غیره کرد.(6)

 

    شرایط باغداری در افغانستان :

درختان مختلف میوه جات برای رشد نموی بهتر شان به خاک مناسب ضرورت دارند تا حاصل رضایت بخش بدست آید.عمر درختان میوه جات در خاک های که توافق خوبتر دارند زیاد تراست. بعضی از انواع میوه جات در خاک های نسبتأ ریگی خوبتر نمو مینمایند بخاطریکه این نوع خاک ها برای نفوذ ریشه ها مساعد میباشند. برخلاف بعضی از انواع دیگر میوه جات در زمین های ( Silt ) بهتر رشد نمو کرده میتواند. درختان گیلاس وآلوبالو درخاک های عمیق زهکشی شده بهتر رشد نمو می کند .

          درختان ناک هم در زمین های ( Sandy clay lome)   مناسب است به شرط آنکه رطوبت نسبتی وجود داشته باشد و گیاهان هرزه آن کنترول گردد .

درختان شفتالو و زردالو خاک های ( Silt clay ) را دوست دارند مشروط بر اینکه در طبقات پائین خاک زهکشی مناسب صورت گرفته باشد.درختان بادام در خاک های ریگی یا (Sandy lome) خوبتر نمو کرده می تواند.

o

 

 جهت احداث باغ های میوه جات در درجه اول باید از تغیرات اقلیم آگاهی کافی داشت. زیرا میزان درجه سردی و گرمی هوا برای رشد ونموی همه درختان میوه جات یکسان نیست ، مثلأ درختان سیب ، ناک ، گلاس ، شفتالو و بعضی انواع انگور در درجه حرارت10-15

 

 

درجه سانتیگرید در شب ، 15-27 سانتیگرید در روز ، درختان آلو و بعضی انواع انگور، انار، وانجیر در درجه حرارت  25-15  درجه سانتیگرید  در شب و 25- 20  درجه سانتیگرید در روز خوبتر رشد و نمو میکند .

          از لحاظ اقلیم همه درختان میوه جات توافق یکسان نداشته بلکه هر کدام به یک نوع آب و هوای مخصوص ضرورت دارند . از احداث باغ های میوه جات در محل که به صورت دوام دار سردی شدید باعث از بین رفتن شگوفه درختان میوه جات میگردد اجتناب بعمل آید تا در آینده خسرات جبران نا پذیری را به بار نیاورد . ولی درجایکه سرمای شدید برای مدت کم دوام میکند میتوان با استفاده از انواع میوه جات که نظر به خصوصیات نموی درخت از لحاظ تولید شگوفه زود رس و یا دیر رس میباشد استفاده گردد .

بطور مثال در یک محل که احتمال خطر سرما برای یک مدت کوتاه در اوایل بهار وجود دارد از انواع درختان سیب استفاده میشود که دیر رس بوده و یا به عباره دیگر پسانتر تولید شگوفه مینمایند . (3)

 

   مطالعه شرایط لازم قبل از احداث باغ میوه  :

          مطالعه کلی ومقدماتی ایجاد باغ یک سرمایه گذاری دراز مدت است که احتیاج به مطالعه کافی دارد و باید موضوع از هر لحاظ بررسی شود چه بسیار افراد که بدون مطالعه اقدام به این کار نموده اند و در این راه سرمایه گذاری کرده اند در حالیکه سودی عاید آنها نشده و درختانیکه باید هر یک پنجاه سال عمر بار دهی داشته باشند در مدت زمان کوتاه از بین رفته اند.

          محل که از نقطه نظر اقتصادی برای ایجاد باغ در نظر گرفته میشود اولأ باید زمینش ارزان قیمت باشد تا سرمایه زیاد در این راه به کار گرفته نشود، ثانیأ شرایط محیطی از لحاظ تجارتی و شناسائی آب وهوای منطقه نوع خاک، منابع آب،موقعیت جغرافیائی و سهولت حمل و نقل و بلاخره لوازم و اسباب کارهمه باید تحت مطالعه قرارگیرد و بدانیم که این مخارج و سرمایه گذاری حد اقل تامدت پنج سال بازده قابل ملاحظه نخواهد داشت.

          مطالعه اقلیم واراضی به خصوص انتخاب وزمینه مورد کشت وفاصله درختان اهمیت زیادی دارد. در بسیاری از این موارداستفاده از تجربات باغداران محل و همسایه گان کمک موثر برای پیشبرد هدف دارد. سرپرستی باغ باید توسط خود شخص انجام گیرد با واگذار نمودن امر سرپرستی به دیگری جز زیان و ضرر این سرمایه گذاری منفعتی ندارد .

    اگر دقت کافی در شاخه بری درختان ، آبیاری به موقع ، دفع آفات به موقع ، دفع علفهای هرزه به موقع ، کودپاشی به موقع و باز دید مرتب و مکرر از باغ نشود بهتر است اصلأ باغی احداث نگردد.

          حاصل باید به موقع جمع آوری شود خلاصه اینکه سرپرست دایم خود شخص باشد مردم در این کار یعنی احداث باغ بردو دسته تقسیم میشوند دسته اول آنهای هستند که عشق وعلاقه به این کار دارند واین عشق ذاتی آنها است از کار کردن نمی هراسند این دسته با تحقیق و دنبال گیری دراین کار تخصص هم میابند و استفاده ازاین شغل می برند.

    دسته دوم اشخاص هستند که سرمایه دارند و شنیدند که فلانی کار عاید سرشار دارد بدون اینکه زحمات کشیده باشند،عرق ریخته باشند تنها به منظور سود از این طریق سرمایه گذاری مینمایند وآنرا به عنوان یک شغل جنبه برای خود انتخاب میکند برای این دسته باغ دارجز سرمایه و هدر رفتن آن هیچ گونه فائیده ندارد.(4)

 

    احیای مجدد باغداری در افغانستان :

باغداری منحیث یک سکتور فرعی حایز اهمیت بوده و برای تأمین غذا وعواید مردم نقش حیاتی داشته است. باغداری درافغانستان به علت اختلافات دوامدار داخلی و خشک سالی های چند سال گذشته شدیدأ صدمه دیده است. رشد و توسعه باغداری در بر گیرنده تولیدات و بسته بندی میوه جات،مغزیات،سبزیجات و مصاله جات میبباشد.

 بکارگیری تکنالوژی مناسب تولیدوتسهیلات برای ذخیره ، پروسیس و بسته بندی ، کیفیت محصولات و در آمد باغداران را افزایش خواهد داد.لازم است روی تنوع تولید و خصوصأ با تمرکز روی مسئله کیفیت محصولات خاص،مارک گذاری، بازاریابی، ترویج و انکشاف سازمانها و نهاد های تولیدی توجه صورت گیرد.

اختلافات داخلی و جنگ های چندین ساله در افغانستان باعث از بین رفتن ساحات باغداری و جنگلات افغانستان در مجموع زراعت این کشور گردیده است. قسمیکه میدانید باغداری یک سکتور مهم زراعت بوده که بر علاوه رفع نیاز مندی های  داخلی صادرات آن به کشور های همجوار افغانستان داشته است که منبع خوب اقتصاد این کشور را نشان میدهد.(8)

 افغانستان با داشتن آب وهوای مناسب کشت انواع میوه جات را در تمام ولایات این کشور مساوی ساخته است که طی تربیه وپرورش قرار میگیرد.

    احیای مجدد باغداری نیاز به کدر های مسلکی و فنی در عرصه باغداری داردکه البته این امردرشرایط بوجود خواهد َآمدکه افغانستان ازامنیت نسبی برخوردار بوده باشد،تا کارمندان فنی و ورزیده این رشته از طریق سمینارها، ورکشاپ ها،رسانه هاو اطلاعات جمعی به دهاقین این کشور رسانیده شود،تا مردم بتوانند باغداری خود را به صورت اساسی و فنی احیاوایجاد نمایند وازآن حاصلات فراوان بدست آورده وازطرف دیگر با عث سرسبزی و شادبیت محیط زیست گردیده جلو آفات طبیعی و فرسایش خاک را گرفته و به اقتصاد ملی کشور ما کمک خوبی داشته باشد .    

 

عدم توجه در عرصه باغداری افغانستان:

        جنگ های دوامدار،عدم مساعدت وتوجه به بهبود وضع زراعتی در افغانستان باعث کاهش و تنزیل باغداری و زراعت در این کشور گردیده که باعث از بین رفتن باغداری به دلیل اینکه مردمان به قطع باغ های مثمر و غیر مثمر پرداختندکه بتوانند ازاین طریق به اقتصاد فامیلی خود کمک نموده باشد.قطع بی رویه جنگلات و تبدیل نمودن آنها به زمین های زراعتی وهمچنان ازبین بردن باغ های میوه جات در دوران جنگ های گذشته صدمه بزرگ به پیکر باغداری این کشور وارد شده که جبران آن خیلی مشکل به نظر میآید.

از طرف دیگر زمینه را برای کشت خشخاش و تولید غیر قانونی مواد مخدر مساعد ساخته است. کشت خشخاش باعث میشود که دهاقین  وباغدارن در شرایط نا مطمئین,عاید بلند و دوامدار بدست بیاورند یکی ازدلایل عمده توسعه کشت خشخاش یا تریاک این است که دهاقین یا طبقه باغداربه قرضه های رسمی عوامل تولیدوخدمات تخنیکی دسترسی ندارند وباکشت تریاک وموادمخدر میتوانند در شرایط دشوار بطور پیشکی قرضه بدست بیآورند.

        دلیل دیگر آن است که بدست آوردن  عواید بلند ازفی واحد زمین زراعتی به مقاسیه سایر محصولات زراعتی و باغداری بیشتر میباشد که طبقه باغدار دهقان را به کشت نبات تریاک تشویق میکند. (8)

        طبقه باغدار بعد از گذشت جنگ های گذشته اکنون به اهمیت باغداری پی برده با توجه براینکه بتوانند از یک منبع که آنها در عرصه باغداران کمک وهمکاری نمایند تا باغداران از این کمک ها بهره مند گردیده به رشته باغداری بپردازند .

خوشبتختانه دراین اواخرباغ های جدید دروالایات کشور احداث گردیده که امیدواری خوبی برای آینده به شمارمیآیدو مردم میتوانند از طریق باغداری پول هنگفت بدست بیاورند که به مراتب ازکشت خشخاش ویا موادمخدربهترخواهد بود.  

 

مدیریت در باغداری:

   بعدازاینکه درختان کشت شدند باید مدیریت کلی ادامه یابد. این مدیریت مشتمل برمهارت های مدیریت باغ توسط مالکین باغدارن,مدیریت نگهداری وشاخه بری کردن درختان به این معنی که مشخص شود چه کسی درختان را کشت و نگهداری و شاخه بری میکند،مدیریت کود دادن به این معنی که مشخص شود چه کسی کود دهی را مدیریت میکند,مدیریت آفت (امراض وحشرات)به این معنی که مشخص شود چه کسی آفت را مدیریت میکند و چگونه ؟و در نهایت مدیریت آب و آبیاری است.

اگر باغ به خوبی طراحی وکشت شده باشد,مدیریت کلی آسانتراست.طول دوره حیات باغ,معمولاّ همین که سن درختان زیاد میشود,اندازه میوه جات و رنگ درختان روبه زوال مرود.

طول دوره تولید یک باغ سیب در شمال مرکزی ایالات متحده حدود 20 تا 25 سال است . بدون توجه به طول دوره حیات مورد انتظار یک باغ , برای دوام باغ لازم است که بعضی عملیات های باغداری و نو سازی ادامه یابد, و گرنه در یک سال همه درختان نیاز به جایگزین پیدا کرده و این امر عواقب جدی  مالی رادرپی خواهدداشت.معمولاّ پشنهاد می شودکه هرسال حداقل پنج فیصدباغ یکه  کاری شود.(6)

            مدیریت باغداری درافغانستان خیلی ضعیف بوده که اصلاّ در این رابطه توجه نشده که یک باغدار چطور میتواند از باغ خود مراقبت جدی نمائید. وضعیف مدیریت در سال های گذشته به اثرجنگ های داخلی کشورازبین رفته است .

باتوجه به اینکه مدیریت باغداری یک امربسیار مهم وپر ارزش میباشد در صورتکه مدیریت نباشد یقیناً یک باغدار نمیتواند سرمایه راکه از انتظارش است بدست بیاورد.

 

     نتیجه گیری :

          افغانستان یک کشورزراعتی بوده که %85 مردم به زراعت مصروف کارهستند.

میوه جات و سبزیجات که بخش مهم باغداری را تشکیل داده است،یک سکتور مهم درعرصه باغداری به شمار میرود که در اقتصاد ملی این کشور رول ارزنده را بازی میکند.

          میوه جات در افغانستان به پیمانه بسیار وسیع پرورش میشوند.قبل ازجنگ افغانستان در143هزارهکتار زمین میوه جات تولید میشد و تولیدات سالانه این کشور به 920 هزار تن بالغ میشد.باگذشت زمان که جنگ های داخلی به وقوع پیوست زراعت افغانستان خصوصاً جنگلات و باغداری این سرزمین بیشترین صدمات رامتحمل گردیده تولیدات و محصولات باغداری را کاهش داده است.

    باغات میوه دراثرجنگ های داخلی از بین رفته و یا قسماً تخریب گردیده است.قسمیکه میگویند اقتصاد یک مملکت بالای زراعت و باغداری استوار است و از این لحاظ گفته میشود که اقتصاد این کشور سخت صدمه دیده که جبران آن خیلی ها مشکل میباشد.

          طبقه باغدارنسبت مشکلات اقتصادی که داشتند ناگذیربه قطع باغهای مثمرویا غیر مثمر پرداختند که بتوانند از این طریق امرار حیات نمایند و یا از طرف دیگر اشخاص ازبین برده شده است.که درنتیجه جنگلات و باغداری شدیداً تخریب و یا از بین رفته است جنگ های چندین ساله در این کشور اثرات منفی را از خود بجا گذاشته که جز جهل ، فقرو بیسوادی نتیجه دیگری را در پی نداشته است.

بناءً امروز نیاز به احیأ و بازسازی سیستم باغداری در افغانستان ضرورت است که باغداران بتوانند تولیدات و محصولات از دست رفته خود را دوباره بدست آورند البته بدست آوردن چنین مطلب کاری ساده نبوده بلکه نیاز به یک وقت کافی داردکه با گذشت زمان بدست خواهد آمد.

          امروز که افغانستان از امنیت نسبی برخور دار گردیده زمینه احداث باغهای مثمر و یا غیر مثمر مساعد گردیده که امیدواری خوبی برای آینده ما به حساب میآید.که باغ های احداث شده باعث سرسبزی وشگوفائی محیط زیست گردیده وازطرف دیگربه اقتصاد ملی کشورما اهمیت به سزائی دارد. برای رسیدن به این هدف به کدرهای مسلکی زراعت اشدی ضرورت احساس میشود تا بتوانند از طریق کدر های تعلیم یافته سکتورزراعت راتقویت نموده تاباشدیک افغانستان سرسبز ، شاداب ، شگوفان و آباد داشته باشیم .

 

سفارشات :

قسمیکه میدانیم باغداری دیروزوامروزازهم فرق های زیاد دارند، اینکه دیروز درختان شاخه بری، پیوند نمی شد ودرختان تحت نقشه باغداری غرس نمیگردیدوسایرعملیات زراعتی وادویه پاشی صورت نمیگرفت.امابرعکس آن امروز در باغداری تمام عملیات واکمالات زراعتی درنظر گرفته میشود.

          احداث باغها وحفاظت آن ضرورت به یک برنامه ریزی معین دارد و باید طوری بر نامه ریزی گردد که احداث باغهاوحفاظت آن به مصرف کم صورت گیرد و درآینده حاصل فراوان بدهد.

پس سفارش بنده قرار ذیل است :

1-    در جایکه باغ احداث میشود باید نزدیک به یک منبع خوب آب باشد زیرا افغانستان مقدار بارندگی درطول سال کم است .

2-    در احداث باغ باید اقلیم ، خاک ، اراضی وارتفاع زمین از سطح بحردر نظر گرفته شود.

3-    ایجاد باغها باید مطابق به یک نقشه باشدو بطورعملی احداث و ایجاد شود بهتر است .

4-    بعد از احداث باغها درختان باید همه ساله شاخه بری گردد .

5-    در احداث باغها باید فاصله بین درختان،فاصله بین قطار ها و همچنان طرق مختلف غرس نهال ها درنظر گرفته شود.

6-    در منطقه که باغ  احداث میشود باید به صورت دقیق و اساسی مطالعه شود، که در آنجا کدام مرض خطر ناک وجود نداشته باشد که در آینده باعث از بین رفتن باغ گردد .

7-    درختان باغ احداث شده باید به صورت دقیق پرورش گردد تا از امراض و حشرات در امان باشد .

8-    درختان ویا نهال ها باید پیوند گردد .

9-    بخاطر جلوگیری از امراض و حشرات و آفات زراعتی باید تمام عملیات زراعتی و ادویه پاشی به وقت زمان معین صورت گیرد بهتر خواهد بود .

10-                      درختانیکه بخاطر احداث باغ انتخاب میشود باید در مقابل امراض وحشرات مقامت داشته باشدوهمچنان دارای جنسیت عالی و خوب بوده باشد.

11-                      در جایکه باغ احداث شده باید مراقبت جدی از طرف باغدار صورت گیرد که باغ مذکور به کدام آفات و امراض رو به رو نباشد.

12-درمنطقه که باغ احداث میشود باید مسایل ترانسپورتیشن، دوری و یا نزدیکی از بازار و یا مارکیت در نظر گرفته شود.

13-بعد از احداث باغ باید باغ مذکور به طوری دوامداربه وقت وزمان معین آبیاری گردد .

14-درســـــــــاحه یکه باغ احداث شده باشد باید عملیات میخانیکی،بیولوژیکی ،کیمیاوی وکنترول گیاهان هرزه به وقت و زمان معین انجام شود بهتر خواهد بود.

 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و دوم اردیبهشت 1388ساعت 11:47  توسط فرهاد احمدیار  | 

تاریخچه :

 

اناریاPOMEGRANATE نام علمی PUNICA GRANATUM

این گیاه اصلاٌ بومی آسیای مرکزی وغیره است وهزاران سال است که تحت کشت درآمده است .

مورخ یونانی ازانار به عنوان یک درخت مقدس یاد کرده است . به این خاطر است که انار به وسیله مبلغان مذهبی ازکشور به کشور دیگربرده شده است وحتًی امروزهم می توان نشانه ازدرخت اناررا درهر دیروکلیسا دید وحال حاضر کشور های مهم تولید کنند ه انار عبارت اند از افغانستان ، ایران ، شوروی سابق ، اروپا ، ایتالیا، اسپانیا وغیره می باشد . ولی درافغانستان سه هزار سال تاریخ دارد که تابحال انواع انارهای وحشی درکوه های دوردست یافت می شود .

انار یک بخش از مال التجاره راه ابریشم بود . درنیمه قاره هند انار افغانی شهرت زیاد داشت ودرطبابت نیزاز شربت ودانه آن استفاده می شد وهم چنان برای رنگ سازی استفاد ه می شد خلا صه یک بخش مهم اقتصاد افغانستان را تشکیل میداد.(3 )

 

اقسام شاخه بری :                                                         

                                                                                        بصورت عموم در وقت شاخه بری از دو حالت ذیل استفاده میشود          

1-  کوتاه ساختن ساقه یا Cutting back  که نظر به خواست باغبان می باشد که کدام نوع اقسام شاخه بری را قبول می کند یعنی درختان را به سیستم قد کوتاه ، متوسط و قد بلند باشد شاخه بری میکند .                               

2 – از بیخ شاخه را قطع کرده یاThinning out  درصورتیکه شاخه ها زیاد غلّو باشد مانع عبور نور آفتاب بداخل تاج شود ویا اینکه شاخه ها ی خشک آفت زده ویا از میوه دهی باز مانده باشد آنرا قطع میکند .(7)                

تعریف شاخه بری:                                                            

تعریف: شاخه بری عبارت از قطع نمودن قسمت های از درختان است که نموی طبیعی آن تغییر یافته که در نتیجه حاصل و جنسیت خوب بدست آید،ویا اینکه هر قسمت درخت را نخواسته باشیم ویا خلاف توقع باغبان باشد و آنرا قطع کنیم شاخه بری گفته میشود.                                                                   

بصورت عموم درختان مثمر به دو جهت شاخه بری میشود یکی شاخه بری جهت شکل دهی به درخت است که در مرحله ابتدایی انجام میشود دیگری شاخه بری جهت حاصل دهی است که حاصل سالانه درخت تنظیم شده و شاخه های زائید قطع میگردد. همچنان شاخه بری نظر به آب و هوای منطقه که در چه وقت  سال انجام میشود با جنس،نوع و سن درخت تفاوت میکند اما بعضی درختان است که به شاخه بری زیاد ضرورت دارند ولی بعضی ها به شاخه بری کمتر ، اما درختان جوان نسبت به درختان مسن به شاخه بری زیاد تر احتیاج دارند . از همین لحاظ بصورت جداگانه تحت مطالعه قرار میدهم لیکن نمی توان تمام درختان را به شکل و اندازه شاخه بری کرد زیرا نظر به خصوصیات شان فرق میکند . وهم چنان شاخه بری به منظور انتقال مواد فتوسنتزی به میوه و ریشه و درنهایت باعث تنظیم تشکیل جوانه گل خواهد شد .(7 )                                               

اما یک نکته را باید در نظر داشت شخصی که اقدام به این کار مینماید مانند یک جراح است باید وسایل اش آماده و پاک باشد بصورت درست بداند که کدام شاخه باید قطع شود و بعداً اقدام به این کار نماید .                                 

                               

                           

دلایل شاخه بری :                                                           

 

شاخه بری درختان مثمر یکی از روشهای مهم در باغبانی است که شامل قطع نمودن قسمتی از تاج درخت به منظور تعادل لازم ، شاخه بری تاج تعداد نقاط رشد را کاهش داده و مصرف ناتیروجن و سایر عناصر ضروری را بیشتر کرده و بکار گیری کاربوهایدریت را کاهش می دهد . بنابر این شاخه بری شاخه و ریشه برای گل دهی و بار دهی درختان میوه بسیار ضروری است وهم چنان به این دلایل شاخه بری میکنم که قرار ذیل یاد آوری میشود :                                        

1.   جنسیت و جسامت فی دانه میوه خوبتر شود . (7)

2.   شاخچه های جدید و جوان ایکه میوه می گیرد تولید شوند.

3.   طول عمر تولید کردن درخت میوه دار زیاد شود.

4.   شاخچه های مولد میوه بالای یک درخت میوه دار یکسان تقسیم شوند  .

5.   همه ساله یک مقدار معین میوه بدست بیاید .

6.   از صدمه امراض کنترول جلوگیری شود .

7.   از آب استفاده خوب اقتصادی نمایم .

8.   اسکلت بندی درست کرده باشیم تا میوه زیاد را حمایت کرده بتواند.

9.   درخت را باز نگاه داشته تا مقدار کافی نور و هوا به داخل آن شود.

10.                     نموی درختان را تحت کنترول آورده و در نتیجه سهولت های زیاد را فراهم بسازیم .

11.                     ذریعه شاخه بری سال بری درخت را نیز کنترول کرده میتوانیم.(6)

 

اهمیت غذائی وطبی انار:

 

میوه انار کروی شکل پوست آ ن ضخیم وسرخ وداخل آن تعداد زیادی دانه سخت است که اطراف هردانه را پوش آبدار شرین سرخ رنگ شفاف شیشه فراگرفته است این دانه ها باپوشش آبدار واطراف آنها قسمت خوردنی انار را به عنوان میوه تشکیل می دهد .

ولی ازنظر طب صنعتی تمام قسمت های اندام این گیاه مفیده داروی است درهرصد گرام انار سرخ پرآب که اطراف دانه های انار را فرا گرفته است درحالت خام مواد ذیل موجود است .

آب 81 گرام فاسفورس 83 گرام پروتین 0.5 گرام مواد چربی 0.3 گرام کاربن هایدرید 16 گرام کلسیم 8 ملی گرام آهن 0.03 ملی گرام سودیم 0.04 ملی گرام ویتامین C 4 ملی گرام.(5 )

پوست ریشه انار درسرتاسرخاوردور به عنوان داروی موثرکرم کش وهم چنان بر ضد سایر انواع کرم های دیگرموثراست.

وهم چنان میوه انار منبع خوبی ازپتاشیم وویتامین های B6 وC  می باشد. این میوه دارای نانن هایی است که اثرقبض کننده دارد ودردرمان اسهال ازآن استفاده می کنند مقدار این تانن هادرگل انار بیشتر است . فلس های موجود درداخل میوه انار درصورتی که درکنار دنداد پوسیده قرار داده شود دندان درد را تسکین می کند. میوه اناراشتهار آوربوده ومصرف آن بوی بد دهان رانیز برطرف می کند. مصرف آب انار نیزهمراه باشکر برای معالجه سینه درد وسرفه مفید است.(4)

 

 

 

                  جدول میزان ترکیبات مختلف غذایی موجود درمیوه انار

                           ( معیاریک عد دانار154 گرامی)

 

 


105

انرژی ( کیلوکالوری )

81

آب( %)

1

فیبرغذایی ( گرام )

26

کاربوهایدرید( گرام)

1

پروتین( گرام)

5

کلسیم ( میلی گرام)

399

پتاشیم ( میلی گرام)

5

مکنیزیم ( میلی گرام)

12

فاسفورس ( میلی گرام)

0

ویتامین A

9

ویتامین C ( میلی گرام)

0

ویتامینB1

0

ویتامینB2

1

ویتامینB3

0

ویتامینB6

9

فولات( میکروگرام)

1

ویتامینE ( میلی گرام)

 

 

 

 

خواص بوتانیکی .

 

درخت یا درخچه انار دارای گل های کامل ومتعلق به جنس PUNICACEAC ونام علمی آن PUNICA GRMATUM می باشد.

شاخه های انار میتواند سرماه حدود 12 درجه سانتی گرد را تحمل کند وگل هانیزچون دوماه ازشروع فصل رشد بازمی شوند. معمولاٌ ازآسیب سرماه مسعون هستند . احتیاج سرمای انار بسیار کم است این گیاه برای رساندن میوه نیازبه تابستان های بسیارکم گرم دارد وریشه ها آن می تواند تابه عمق 1-5 M درزمین نفوزمی کند.

دربرابری کم آبی بسیار مقاوم است ومیتوانیم آنرا بصورت دایم پرورش داد ولی آب یاری مرتب دربالا بردن مقدار محصول وکفیب آن تقش مهمی دارد. درخت انار می تواند تحت شرایط مساعد حدود 5M ارتفاع پیدا کرده وتا 200 سال عمر می کند برای تولید میوه انجام گرده افشانی که معمولاٌ توسط باد حشرا ت انجام می شود ضروری است وگل های انار ازیک چهارسالگی به بعد بروی شاخچه ها به طول 1تا 20 سانتی متر ظاهر می شود .

درهرسال گل ها 40 تا 60 روز یک از شروع فصل رشد در3 تا 4 ردیف یا قطار به توام 10 تا15 روز به وجود می آیند.(6 )

 

انواع انار.

 

اناردرافغانستان درمناطق مختلف به نامهای مختلف یاد می شود. که با تفکیک درست نام های آنها ر ا معرفی می کنیم.

1- درقندهارسورشکر( شکرسرخ ) 2- سپین شکر( شکرسفید ) 3- شین ( سبز) 4- سور( سرخ ) 5- سردانه ( دانه سرخ ) 6- سفید شیرین ( سپین خوژ) 8 – تاکی ترش9 – ترش سرخ 10 – ترش سفید 11- ترش بیدانه .

        I.    درهلمند.1- پته پوستکی 2- کاغدی ترس 3- گرمه 4- سره خوژه 5- حمزی .

      II.    دربلخ. 1- زاتی 2- شیروشکر.

    III.    درسمنگان 1- پوست عقب 2- سرک 3- کاسگلی 4-سفید نازک.

   IV.    درکاپیسا 1- می خوش 2- کیچه ترش3- ترس قندهاری 4- بیدانه 5- دانه دار سفید.(5 )

 

شرایط اقلمی ومحیطی .

 

عکس العمل درختان میوه به عوامل محیطی به دلیل چند ساله بودن ونحوه رشد آنها تا حدودی باسایر گیاهان متفاوت است ازآنجا یکه درختان میوه یک ازبالغ شدن حجم زیاپیدامی کند وباید با فواصل به نسبت زیادی ازیکدیگر کشت شوند.

که درنتیجه باید کوشش شود تامحیط کشت گیاه هان مناسب باشد . مهمترین عوامل محیطی که نحوه رشد ومیزان محصول یک درخت را تعین می کند عبارت از .

1-         سرماه وگرماه – همانند سایر گیاهان درختان میوه برای رشد وتولید محصول یک دفه گرماه وسرماه مناسب برای خودضرورت دارند.

2-         نور- ازمایش های مختلف ثابت کرده بجزازتعدادی محدودی نباتات سایر میوه ها برای گل دادن به طول روزضرورت دارند وخاص نیستندوتنها اثراین عامل روی آنها کمتریا بیشترکردن دوره سنتزدرهرروز می باشد برخلاف طول روز شدت نور دررشد وباروری درختان بسیار موثراست.

3-         موقعیت محل – مجموعه تمام عوامل عرض جغرافیای ارتفاع ازسطح دریا مقدار شیب زمین موقعیت محل را تشکیل مید هد. که این عوامل جغرافیای به درجه اول روی سرجای محیط ودردرجه دوم روی شدت نور است.

4-         خاک- بیشتردرختان میوه به ترکیبات خاک حساسیت زیادی نشان می د هند واگر خاک دارای ترکیبات خوب عمیق وزهکش کافی بوده وازPH مناسبی نیزبرخوردارباشد. بخوبی درآن رشد کرده محصول کافی تولیدخواهد کرد.(6 )

5-         آب – براساس یک قاعده کلی هرگاه منطقه دارای بین 700 ملی باران سالا نه باشد برای پرورش درختان میوه بصورت دایم قناعت بخش است . وهم چنان آنکه کمتراز500 ملی متربارندگی داشته باشد نیاز به آبیاری مرتب درسراسرفصل رشد نموی دارند.

 

طریقه تکثیر.

  معمولاٌ دانه های اناررا درکرت آماده کردن بردیف می کارند پس ازیک سال که نموکرد آن را به قوریه دیگری می برند.

ودرسه سالگی به جای دائمی انتقال می دهند. برای قلمه زدن درخت انار درماه دلو شاخه های به درازی سی سانتی متروقطع نیم سانتی مترانتخاب می کنند ومی برند ودرخاک های ریگی نمدار فرومی برند به طوری که دوسه چشمه آن بیرون بماند وقتی شاخه ها ریشه زد دربهار نهال هارا بجای دائمی می برند.

سال بعد وقتی درخت جوانه زدن آن شاخه بری می کنند وآرایش می دهند وشاخه های بیخ جوش زیاد آن را می برند تامیوه اش زیاد تر می شود.

 

معمولآبه سه طریقه تکثیرمیکنند .

 

1 – قلمه 2 –فرخنج3 – پیوند

به اندازه سی سانتی قطع میکنند به ردیف غرس میکنند .              - قلمه:1

2 – فرخنج : درختی که حاصل ده است شاخه های درراز آنراقات کرده زیر خاک میکنند همین شاخه های زیر خاک ریشه کرد ه جوانه میزنند وبعد از یکسال از درخت قطع کرده واززمین میکشند به جای دیگر غرس میکنند.

3 – پیوند : هرگاه بخواهند درخت را پیوند بزند نهال را به فاصله سی سانتی متر ازکف زمین قطع می کند پس ازآن که شاخه داد سه چهار شاخه قوی ازمیان آنها انتخاب می کنند وپیوند شکمی یا تی پیوند می زنند.(3 )

 

شاخه بری درختان انار :

شاخه بری درخت انار منحصر به شاخه های آفت زده ، خشک شده و هم چنین شکل دادن به درخت می باشد . شاخه های انار اکثراً طوری رشد می کند که بداخل یک دیگر میروند و باید شاخه های اضافی را شاخه بری کرد .

برای جمع آوری آسان میوه ها ، درخت انار را باید به سیستم قد کوتاه شاخه بری کرد که این عمل باعث میشود که از یک طرف کارگران مقدار بیشتر میوه را از چنین باغها جمع آوری کرده و مصارف کمتر را در بر دارد . و از طرف دیگر درختان قد کوتاه زیبایی خاص را به باغ می دهد .

درختان انار بیخ چسب های زیاد تولید می کند از یک طرف فروش آنها برای بلند بردن اقتصاد شخص کمک می کند و از طرف دیگر نوعی از شاخه بری به حساب میرود و هم بیخ چسب ها را بر خلاف سایر درختان میتوان گذاشت که در کنار درخت ما دری تولید میوه می نما ید و به درخت مادری کدام آسیب نمیرساند .

درخت انار را در زمستان قبل از سبز شدن شاخه بری می کند ، و برای شکل دادن اگر بخواهم درخت قد کوتاه باشد نهـــــــال را پس از شاندن به ارتفاع 40– 30سانتی متر از سطح زمین قطع می کنم و اگر قد بلند خواسته با شیم به ارتفاع 70-80سانتی متر قطع می کنیم تا جوانه ها ی در حال استراحت بیدار شده و شروع به رشد نمایند . میوه تولید می کند و باید از قطع کردن شاخه های میوه  ده جلو گیری شود و بعد از وقت معینه میتوان قطع کرد . زمان شاخه بری انار پس از سرمای شدید زمستان و قبل از بیدار شدن درخت می باشد .(6)

 

جمع آوری وشرایط نگهداری .

 

جمع آوری انار وقتی است که میوه پخته شده باشد صورت می گیرد تحقیقات که درسال 1984 توسط ( بن آری ) نشان مید هد که میوه انار قبل از مرعرد آن جمع آوری شود مقدار تیزابیت آن بلند رفته ومواد جامد قابل حل آن کاهش می آبد.

برعلا وه نواقص مزه پوست ورنگ آن تغیرمی کند. هم چنان تحقیقات که درایران صورت گرفته نشان مید هد که درانواع انار مواد قابل حل وموجودیت تیزاب ها تفاوت دارد. وقتی جمع آوری وقتی است که 16.5% مواد جامد و1.5% مواد تیزابی درآن وجود داشته باشد اما این اصول درافغانستان موجود نبوده جمع آوری بعد از رسیدن انار دراواخر تا بستان و ماه میزان صورت می گیرد .

هم چنان شرایط نگهداری هرنوع میوه درذخیره گاه ها ازروی مطالعات علمی به اثبات رسیده شده که کدام نوع میوه درچی نوع شرایط باید نگهداری شود. که برای نگهداری هرنوع میوه جات بعداز برداشت آن درحفا ضت خانه ها روی درجات حرارتی وسردکن ومعتد ل کننده نگهداری می شود .

مثلاٌ انار درزخیره روی درجه حرارت 1-3 درجه سانتی گریت ورطوبت نسبتی آن 95% وعمر نگهداری تقریبی درافغانستان 2- 4 ماه می باشد روی این اساسات نگهداری انار درمناطق تولیدی محصول انار این اصول رایج نبوده وبه قسم عتعنوی ازمدت های قبل تا حال نگهداری شده وضمناٌ برای پلا نیزه شدن این اصل به وسایل لازم ضرورت است.(5 )

سورت ودرجه بندی انار.

 

تاکنون هیچ سورت ودرجه بندی اناردرشرائیط فعلی افغانستان وجود ندارد. تنها انارترکیده وگندیده جدشده وبقیه به اندازه به لحاظ نوع اناریعنی انارقندهاری وبیدانه جدابه فورش میرسد. امارنگ انار، سائیزانار، سلا متی ظاهری ودیگرمشخصات عمده آن درنظرگرفته نمی شود.

اناردردو مرحله باید درجه بندی گردد. یکی هنگام جمع آوری آن ودیگری هنگام بیرون کردن آن ازذخیره گاه ها. انارپس ازرفع حاصیل درکارتن ها سبده کریت ها به سائیزهای مختلف  به شکل مناسب به فروش میرسد. درجه بندی مناسب وبهترانارهم از خرابی جلوگیری میکند. وهم موجب جلب وتوجه م مشتریان می گردد. (6 )

بهترین نوع درجه بندی این است که اناربشکل یک یاچند قطار گذاشته شود وبه هراندازه که در جه بندی اناردرست باشد به همان اندازه ازضایعات جلوگیری می شود. ودربازار های تجارتی به ارزش وبه کفیت بالابه فروش می رسد.

 

طریقه نگهداری انار.

 

درموردنگهداری میوه جات وسبزیجات دردهه اخیر درکشورهای انکشاف یافته وصنعتی پیشرفت های چشم گیری به میان آمده است تقریباٌ 90 % محصولات درجاهای سرد نگهداری می شود این کشورهای پیش رفته براهمیت فزیولوژیکی محصولات پی برده ودرمورید نگهداری میوه جات وسبزیجات تحقیقات گسترده انجام داده اند. اما متاسفانه باید گفت که درافغانستان نگهداری محصولات زراعتی با استفاده ازروشهای کهن ومحلی صورت گرفته وضایعات زیاد داشته است که ما میتوانیم محصولات مختلف اناررا که به صورت بهتردرجاهای سرد نگهداری کنیم.

هم چنان محصولات درافغانستان معمولاٌ درانبارهای عادی نگهداری می شود به خاطراینکه ازمیزان ضایعات درانباهای( گدام) کاهش پیداکند. باید انارترکیده گی وگندیده آنرا دور نمایم روش دیگری که معمول است حفرزمین که عمق آن85 cm وقطرآن 3m وطول آن به اساس ضرورت انتخاب می شود. که درنتیجه شکل یک کانال را به خود میگرد که دراین کانال به فواصل معین هواکش ها نسب میگردد. ودربالای انارعلف ویا کاه انداخته می شودتااینکه ازهوای سرد درامان باشد چون دراین روش نمیتوان درجه حرارت درجه رطوبت را کنترول کرد بناٌ بازهم ضایعات زیاد داشته وهم کفیت ظاهری انار پاین آمده پوست آن خشک ورنگ آن نامطلوب ونا خوش آیند بوجود میاید .  (2)

 

 

 

 

 

 

 

 

نتیجه گیری .

 

ازآن جای که میدانیم زراعت پیشه اصلی مردم کشور ها بود ه وتقریباٌ 85% عاید کشورها بصورت مستقیم وغیرمستقیم اززاعت مالداری بدست می آید که درجمله آن شکل باغداری نیزازاهمیت بیشتری برخورداراست.

وباتولید میوه جات فروان ومرغوب ازدیرزمان تاحال تقریباٌ درردیف کشورهای مهم تولید کنند ه میوه جهان بحساب می رود . که یکی ازاین جمله محصول اناراست که دراین وظیفه خانگی مورد بحث قرارگرفته است.

این میوه باداشتن قدامت تاریخی چندین هزار ساله یکی ازمرغوبترین وزیباترین محصول باغداری درجهان محصوب می شود. که کشت آن درمحیط خشکه وکم بارانی نتیجه مطلوب میدهد وهم چنان از جمله پرحاصل ترین وآسان ترین ویا اقتصاد ترین میوه درسطح جهان حساب میشود .

وازسوی دیگر برعلاوه اهمیت غذای که سرشاراز انواع ویتامین ها پروتین مواد معدنی وغیره می باشد. درای خواص درمانی وطبی می باشد برای بسیاری ازامراض بسیار مفید وموثر می باشد. بناٌ درزرع وپرورش این میوه باید کوشا باشیم تابتوانیم ازاین طریق سطح اقتصادی فامیلی خود را بلند برده وازسوی دیگردررشد واقتصاد کشور نقش خوبی ایفاه کرده باشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سفارشات .

 

 

-1چون افغانستان کشور یست که درآن انواع میوه جات یافت وپرورش می شود بخصوص انارکه دراکثرقسمت های افغانستان یافت می شد بناٌ درانکشاف سستیم باغداری وپرورش آن باید اقدامات جدی روی دست گرفته شود.

-2انواع انار هاکی درافغانستان تولید می شود سورت ودرجه بندی شده وبخارج ازکشور جهت دریافت .... صادرشود.

-3ایجاد استیشن های پروسس وزخیره میوه جات بخصوص انار بخاطر جلوگیری ازضایعات وصدمات.

-4ایجاد استیشن های تحقیقاتی به منظور تشخیص امراض وآفات وبدست آوردن انواع پرحاصل ومقاوم.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ماخذ.

 

1     - اریشن ، محمد هاشم، مجله کرنه ، انتشارات وزارت زراعت کابل ، 1383- ص- 40 – 41

 

2        - (شیر زاد)باز محمد – د افغانستان پانریژی میوی  -انتشارات فاکولته زراعت پوهنتون کابل افغانستان سال 1361 ص182 ص 215 ص 364

3     - خوشخوی، داکتر مرتضٌی، اصول باغبانی ،دانشگاه شیراز،1383 ، ص- 447 – 449

4        -ُ  رضوی ، مهدی ، خواص میوه ها وسبزیجات ، انتشارات تلا ش ، 1383 ، ص 10- 43

5     - زخیره میوه جات ، انتشارات پوهنتون کابل ، 1360 ، ص- 2-5

6     – مقدم ، کاظم ، میوه های بهشتی ، انتشارات قدس،1382 ، ص-13 -19 .

7        (مرادی نژاد )مهندس  فرید – اصول باغبانی – انتشارات فرهنگ جامع  سال 1379 ص209ص 219

8 - نقی لو، مهندس حیدر، باغبانی عمومی ،انتشارات       درخشان،1379 ، ص-326 -328.

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و دوم اردیبهشت 1388ساعت 11:45  توسط فرهاد احمدیار  | 

مقدمه:

کشور عزیزما افغانستان یک مملکت زراعتی است اکثریت مردم ما به این پیشه مشغول است تقریبا %85 مردم کشور ما دراین پیشه اشتغال دارد.

افغانستان ازلحاظ داشتن آب وهوا مناسب خاک خوب برای نشو نموی اکثریت نباتات منجمله میوه جات وسبزیجات دارای اهمیت است.

با تاسف پیشه زراعت دروطن عزیزما بسیار ابتدایی بوده ودهاقین ما ازمزارع خویش حاصل قناعت بخش نمی توانند بدست آرند. زیرا عدم تکنالوژی معاصر وامکانات برای کنترول امراض وآفات منجمله عدم میکانیزه بودن سیستم زراعت باعث رشد بطی آن شده است.

بنآ برعدم آ گاهی کامل دهاقین انواع امراض وآفات ازبیرون به داخل کشورگردیده که خساره زیادی به محصولات زراعتی وادر مینماید مگس خربوزه یکی ازهمان آفاتی است که ازطرف ايران داخل کشورگردیده در ابتدا در ولایت هرات بعدآ در ولایت بادغیس .میمنه "شبرغان و در سال جاری در ولایت بلخ، بغلان و  کندز سبب خساره در فالیز ها گردیده که فیصدی خساره آن به  60الی 90فیصد میرسد .

امروز مگس خربوزه  در افغانستان خصوصآ در صفحات  شمال به دها قین خسارات هنگفتی را متحمل شده است که هیچ نوع توجه صورت نه گرفته است

بنآ دست اندکاران علم وراثت در تلاش اند تا در عرصه بهبود کمیت وکیفیت محصولات زراعتی خدماتی برای دهاقین انجام دهند وهم  چنان علمای بخش های مختلف زراعت جهت نیل به این هدف اهمیت اقتصادی و اهمیت غذایی خربوزه و طریقه های مختلف پرورش آنر برای دهاقین واضیع نموده . تلاشهای جدی به خرچ داده اند که در نتیجه تطبیق آن میتوان نتایج مطلوب بدست آورند.

نظر به تحقیقات و سروی که در افغانستان صورت گرفته تقر یبآ 52 نوع خربوزه آبی و للمی زودرس ودیررس شناخته شده است که در ولایت زون شمال موجود میباشد .

بنآ با در نظر داشت مطالب فوق بنده تلاش نموده تا سیمنار را تحت عنوان طریق جلوگری از مگس خربوزه را به رشته تحریر درآورم تا باشد از این طریق برای

زارعین و دست اندر کاران این عرصه خدمتی اندکی هم اگر باشد انجام دهدم آینده درخشان را امید وارم

 تاریخچه ونشئت خربوزه:

 

چون خربوزه یک نبات موسم گرم بوده و مقدار شعاع آفتاب و روشنی زیاد ضرورت دارد . قرارتحقیقات اکثر علما خربوزه ازآسیایی مرکزی (چین وافغانسان ) که دارای انرژی کافی اند نشئت کرده ویک تعداد زیاد انواع خربوزه دراین ساحات پیدا شده میتواند. (3)

 جای اصلی خربوزه آسیا بوده وتوسط کولمبوسس به امریکا برده شده خربوزه مربوط به فبامیل Cucurbitaceae  بوده وبه جینس Cacumis متعلق میباشد. (4)

زرع خربوزه گرمه درهندوستان شروع گردیده که ازآن جا اولین نوع مزروعی آن منشأ گرفته است. میوه آن دارای اشکال غیرمنظم است. درمناطق خیلی خشک آسیای میانه انتخاب آن توسط زارعین باعث بوجود آمدن انواع خاص آسیا میانه گردیده که بهترین خربوزه دردنیا بوده ودرعصر ما شهرت پیدا نموده است.

خربوزه گرمه  ازطریق شرق نزدیک به  اروپا برده شده وامروزبه پیمانه زیاد درامریکا لاتین؛ اسپانیه وفرانسه منتشر میباشد.

خربوزه ازگروپ عمده سبزیجات افغانستان به شمار میرود.

خربوزه افغانستان ازنگاه جسامت وکیفیت درجهان بی نظیراست. اقلیم افغانستان خصوصأ آب وهوای مناطق شمالی افغانستان برای زرع خربوزه مساعد میباشد.

با وجود اینکه خربوزه دردنیابه قسم وحشی دیده نشد ه بازهم جای اصلی میوه های وحشی یعنی خربوزه آسیایی مرکز ی یعنی افغانستان میباشد خربوزه به خاندان Cuonnds Melon تعلق دارد.

نام علمی خربوزه Cuonnds melon rotcata میباشد. (8)

 

 

 

 

 

 

وقت کشت خربوزه :

خربوزه وقتی کشت میگردد که درمنطقه خطرسرما به کلی ازبین رفته باشد چون که برای پرورش آن احتیاج به آفتاب شدید وگرمای زیاد ضرورت است درافغانستان کشت خربوزه به طریقه های مختلف صورت میگیرد معمولا تخم خربوزه بالای پشته به عمق 2.5-5 سانتی متروفاصله بین دوقطار2 تا 2.5 مترمیباشد. اگرنشیبی پشته ها به طرف جنوب باشد بهتراست زیرا تابش آفتاب بهتربوده وحاصل زودتربدست میاید.

 تازمانیکه گشت و گذاربه داخل مزرعه ممکن باشد لازم است تا خشاوه صورت گیرد. هنگام  خشاوه نمودن دقت شود تا طورسطحی صورت گرفته وبه ساقه های نبات صدمه وارد نشود وهم چنان کنترول گیاهان هرزه توسط مواد کیمیاوی گیاه کش صورت گرفته میتواند.

قبل ازکشت خربوزه باید به فاصله یک مترچقری گرفته وپشته ها راآب بدهید. به طوریکه روی چقری رابگیرد. وتخم خربوزه رادرآب ترنموده ومدت3 روز درجای  گرم بمانید تا جوانه بزند. ودرهرچقری4-6 دانه تخم بیندازید وبا خاک بپوشانید ودرمدت 7 تا 9 روز جوانه میزند.

خربوزه للمی رامیتوان دربعضی مناطق توسط دست یا Brood cast پاش داد بعدازاینکه  خربوزه 3-4 برگه شد آن را یکه کاری نمود البته  دراین سیستم دست پاش جویه نمیشود صرف زمیین راقلبه نموده وماله میشود وبس درجه حرارت مناسب برای رشد ونموی خربوزه 20-30 درجه سانتی گراد میباشد. (7)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

اهمیت غذایی خربوزه:

میوه خربوزه غنی از ویتامین (C) بوده منبع خوب از پتاشیم (K) میباشد تخم خربوزه خاصیت ضد گرم دارد ودرمان کرم های روده موثر است.

میوه خربوزه سرعت هضم غذا را درمعده افزایش داده ونیزبه دفع فضولات ومواد زائیده ارروده  کمک میکند.

هم چنان خربوزه دارای مواد با ارزش غذایی زیاد می باشد که ذیلا یاد آوری میگردد.

 

 جدول میزان ترکیبات مختلف غذایی موجود درمیوه خربوزه ( 125 گرام)

 

1

انرژی

24 کیلو کالوری

2

آب

99 فیصد

3

کاربورهایدریت

11گرام

4

پروتین

1 گرام

5

کلسیم

8 ملی گرام

6

پوتاشیم

339 ملی گرام

7

ویتامین

31 ملی گرام

8

فاسفورس

13 ملی گرام

9

سلولوز

0.33 فیصد

 

 

          


           (2)

 

 

 

 

 

 

 

 

اهمیت اقتصادی خربوزه :

خربوزه یکی ازاقلام مهم صادراتی کشور میباشد. کشت این نبات اززمانهای قدیم به این سو د رولایات جنوب وشمال کشوررواج دارد. خربوزه نبات یک ساله شیرین ، خوش طعم ،سرشارازمواد قندی میباشد وبه قسم تازه و خشک مورد استفاده قرارمیگیرد. خربوزه افغانی  درمارکیت های منطقه ازشهرت عالی برخورداربوده مستهلکین وعلاقمندان زیاد دارد.

تولیدات خربوزه بعد ازگندم درمناطق مذکورتوجه بسیاری ازتاجران را به خود جلب نموده که قدرت حاصل دهی یک جریب زمین درمناطق مذکور طور اوسط دونیم (2.5) تن میشود وهم چنان قیمت فی سیر خربوزه  دروقت رفع حاصل درسال گذشته 50 افغانی بوده که  به همین حساب یک جریب زمین خربوزه طوراوسط 17857 افغانی حاصل میدهد که به هکتارتقریبأ 89285 افغانی میشود. خربوزه  مثل سائرنباتات دیگر مورد حمله آفات نباتی قرارمیگیرد به اساس گزارش رسیده وسروی که درزمینه صورت گرفته خساره مگس خربوزه درسال های 1383 و1384 از75 الا95 فیصد بوده که  آفت مذکور درمرحله لاروا خساره وارد کرده  باعث کاهش کمی وکیفی تولیدات میشود. شیوع این آفات حاصلات ده  ولایات شمالی وغرب کشورمارا به  شکل جدی تهدید وخساره مند ساخته  است. اگر خساره وارد آفت رادرهرولایت 500 هکتار تخمین کنیم پس خواهیم فهمید که به سطح ده  ولایت جامعه دهقانی درکشورسالانه چه اندازه خساره رادراین ناحیه متحمل میشود که تاثیرات سوء آن به اقتصاد ملی کشورمرتبط میباشد پس کنترول ومبارزه با این آفت وظیفه ملی اسلامی هردهقان با احساس است که به مشوره متخصیصین فنی وکارمندان حفاظه نباتات درولسوالی یا ولایت خویش درمبارزه با این آفت همکاری وتوجه داشته تادرآینده بتوانیم این محصول پرارزش خویش را ازشراین آفت مدحش وخطرناک نجات دهیم. (5)

 

مگس خربوزه:

مگس خربوزه که آفت مهم خربوزه بوده جنس ماده آن آله تخم گذاری خویش رازیر پوست میزبان (خربوزه) وقتی که به اندازه شینکی ویا چهارمغز باشد فروبرده تخم گذاری میکند.

بعدازاینکه تخم به لاروا یا کرم تبدیل میشود لاروای این حشره داخل گوشت میوه  پیشرفت نموده تغذیه مینماید که بعدأ قسمت های داخلی میوه سخت وقهوای رنگ میشود.

مگس هابرعلاوه ازاینکه خساره وارد میکند برای قارچها نیززمینه فعالیت را فراهم میسازد که باعث گنده شدن خربوزه میگردد.

مگس مذکور باعث ازبین بردن 60 الا80 فیصد خربوزه  میشود. (5)

 

 

 

 

 

تاریخچه مگس خربوزه :

حشره مضره مگس خربوزه  تقریبأ چهار سال میشود که درصفحات شمال شیوع نموده واکثرمحصولات فالیزی دهاقین را متضررساخته وازبین برده است.

مگس خربوزه که نام علمی آن Predalis Predalinea میباشد ودرسال 1861 دولت اسرائیل را متضرر ساخته که تقریبأ 95 فیصد محصولات فالیزی را ازبین برده است ودرسال 1981 اولین باردربلوچستان راپورداده شده است وبلاخره دراثرعدم مراعت قرنطین سرحدی توسط اموال تجاران ملی کشورداخل گردید وبرای اولین باردرولایت هرات،بادغیس ، غور، هلمند ،قندهار وزابل را تحت شعاع خود قرارداده ومتضررساخت وتقریبا دوسال میشود ازطریق میمنه،شبرغان وآقچه داخل شهرمزارشریف گردیده وازآن جا درولایت سمنگان وحتی درولایت کندزوبغلان هم راپور داده  شده است.(9)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دوران حیات مگس خربوزه:

مگس خربوزه زمستان را به شکل شفیره درعمق 6الی 12 سانتی متر درخاک سپری میکند. حشره کامل این آفات درماه جوزا بروزنموده وبعدازمدت تقریباً یک هفته شروع به تخم گذاری میکند. طول عمر جنس مونث این آفت از70 تا105 روز میرسد وجنس مذکرآن از60 تا 75 روز عمردارد. هرحشره مونث درحدود 125 تا 200 بیضه تخم را تقریباً درطول سه هفته تولید میکند. اگربالای یک میوه چندین سوراخ دیده شود به این معنی نیست که یک مگس تخم گذاری کرده بلکه چندین مگس ها درآن تخم گذاری کرده اند.

 

 

طورمعمول خربوزه های کوچک رابرای تخم گذاری ترجیح میدهد. مرحله تخم گذاری درتابستان از2 الی3 روز ودرخزان حد اکثر7 روزدوام میکند. لاروا بعدازمدت 8 الی 18 روز تغذیه به استراحت میرود وبرای تکمیل نمودن مرحله شفیره ازطریق سوراخ های که درخربوزه ایجاد نموده داخل خاک میگردد وازآنجا پوست اندزای کرده به شفیره تبدیل میگردد. طوراوسط ازمرحله تخم گذاری الی حشره کامل از14 الی27 روز رادربرمیگیرد. یک تعدار شفیره های هرنسل به استراحت اجباری ودیاپوزباقی مانده وتاسال آینده مگس ازآنها خارج نمیشود  مگس خربوزه سالانه از2 الی3 نسل تولیدمیکند وهم چنان نسل ها باهم مخلوط میشود. (5)

 

 

مبارزه با مگس خربوزه:

مگس یا کرم خربوزه آفت مهم خربوزه بوده وروز به روز به وخامت آن افزوده میشود دراکثر نقاط افغانستان خصوصا درولایت هرات،بادغیس،فراه،قندهار،زابل وغیره شیعوع دارد.

حشره کامل عبارت ازیک مگس میباشد تخمک ها را به داخل قسمت های نمویی ویا مستقیاً به داخل میوه نبات میزبان قرارمیدهد بعدازچند روز تخم ها به کرم های کوچک سفید رنگ تبدیل شده.

وازقسمت گوشت خربوزه تغذیه مینماید فعالیت بعضی ازمکروب ها به خساره مستقیمی که توسط این کرم ها به وجود میاید یکجا گردیده وباعث ازبین بردن خربوزه ویا دیگر نباتات میشود. این خساره گاهی به اندازه شدید میباشد که حتی صد درصد حاصل خربوزه وتقریباً 30 درصد حاصل تربوزویا هندوانه دربعضی ازمزارع به مشاهده رسیده است. بعدازیک هفته یا بیشترنموی کرم ها به پایان رسیده سپس با ایجاد سوراخ ها میوه را ترک وبه داخل خاک به عمق (4 تا 20 )سانتی متر فرومیروند کرمها درداخل خاک پیوپا تبدیل میشوند تقریباً بعداز یک هفته به شکل مگس زرد رنگ کوچکتر ازمگس خانگی خارج میشوند وبعداز جفت گیری تخم گذاری آنها شروع میشود بدین ترتیب آفت متذکره سالانه سه  نسل راتکیمل وزمستان را به مرحله پیوبا به داخل خاک سپری مینماید.

جهت جلوگیری ازشیوع آفت دهقانان میتوانند با استفاده ازچند روش مختلف که درذیل آمده است آفت مگس خربوزه را کنترول نمایند.

1-  استفاده ازروشهای زراعتی ازقبیل تغیرنوع کشت ازخربوزه به تربوز:  زیرا آفت متذکره خربوزه را ترجیح داد ه وخساره آن به تربوز کمتراست.

2-  جمع آوری میوه های خربوزه ئی که درآغازفصل تولید میشود وسپس ازبین بردن میوه های مصاب با دفن نمودن عمیق درخاک وبا خوراندن آن به حیوانات:   چون مگس هائیکه پیوپای  زمستانگذاربه وجود می آیند اولا بداخل میوه های جوان خربوزه تخمگذاری می نمایند. بنا براین اگراین تخمها وکرمهای نسل اول از بین برده  شوند کاملا نفوس آفت درنسل های بعدی ازبین رفته ویا بطور قابل ملاحظه تقلیل میابد به شرط آنکه این کارتوسط همه دهاقین صورت گیرد تا جاییکه مشاهده شده است طریقه فوق دراکثرمزارع نتیجه قناعت بخش به همراه داشته است.

3-  مراعات نظافت مزرعه فالیز:  دراکثرمزارع ملاحظه میشود که دهقانان خربوزه های مصاب وگندیده را بداخل مزرعه رها مینمایند وبا شخص مصرف کننده بعدازاینکه متوجه شد خربوزه حاوی کرم است آنرادورمی اندازد اینکار سبب میشود تا کرمها بداخل خاک رفته وبه مگس مبدل شوند البته هرمگس ماده میتواند درحدود صدعددتخم تولید ویا چند خربوزه سالم را مصاب نمایدبنا براین لازم است هرشخص تولید کننده  ویا مصرف کننده با مشاهده خربوزه مصاب به کرم آنراعمیقاً به داخل خاک دفن ویا به حیوانات بخوراند.

4-   به تلک انداختن مگس خربوزه :  مگس خربوزه به  آب میوه جات آب برنج عصاره بادرنگ ویا خربوزه محلول شکر وغیره علاقمند می باشد هرگاه یکی ازمواد متذکره بین کاسه های مستعمل درنقاط مختلف مزرع گذاشته شود سبب ازبین رفتن تعداد از این مگس  ها دراین مواد میشود. هرگاه قدری ادرارحیوانی ویا انسانی ویا مقداراندکی کود سفید کیمیاوی(یوریا) به این موادافزوده شود نتیجه بهتربدست می آید.

 

کنترول میخانیکی مگس خربوزه

   بخاطریکه مزارع خربوزه خویش را بشکل میخانیکی کنتورل کرده باشیم به نکات ذیل توجه کنید.

1-  تناوب زراعتی را بمدت سه سال در نظر بگیرید. یعنی وقتیکه در مزارع خویش خربوزه کشت گردد در سال های آینده دیگر نبات را کشت کنید مانند غله جات وغیره.

2-  جهت از بین بردن  شفیره ها در خاک قبل از کشت خربوزه باید زمین به عمق 15 الی 20 سانتی متر قلبه شود تا شفیره ها روی خاک آمده و از اثر فشار محیط از بین برود.

3-   وقت بذررا تغیر بدهید یعنی وقت خویش را از وقت لازم یک چند روز پیش یا به تاخیر بیندازید.

4-  وقتیکه میوه های جواسن به اندازه ای شینکی میشود در داخل برگهای همجوار پیچیده و بالای شان یکمقدار خاک بریزید تا پوست میوه خربوزه ذخیم و سخت شود.

5-  میوه های آسیب دیده را از ساحه دور در زمین دفن کنید ویا هم برای حیوانات جهت تغذیه استعمال کنید. روش های دیگری که میتوان از طریق آن بطور میخانیکی مگس خربوزه را کنترول نمود :

 

1-  کنترول مگس خربوزه با استفاده از تلک نوری: در نقاط که خطر بادهای شدید نمیباشد میتوان از تلک نوری در هنگام شب استفاده نموده و زیر چراغ نوری یک تشت را به اندازه محدود پر از آب نموده و بعدا چند قطره تیل خاک را اظافه نمائید. این کار سبب میشود تا یکتعداد از مگس ها و همچنان شب پرکها که تماما مضر هستند توسط نور چراغ جذب و در آب از بین میرود.

 

2-   کنترول مگس با استفاده از دفع کننده ها:

مواد مورد ضرورت :

یک حصه اسفند (250گرام)

سه حصه فاضله گاو (سرگین) 750گرام

طرز تهیه و استعمال : مواد فوق را باهم مخلوط نموده و توسط اوجاغ ذغالی در 25 متر مربع فالیز دود کنید و از اثر دود مواد مذکور مگسها فرار میکند.  

3-   کنترول مگس خربوزه با استفاده از محلول زهری:

مواد مورد ضرورت :

10 لیتر آب.

40 گرام بوره.

20 گرام پودر دپترکس.

طرز تهیه واستعمال : نخست از همه بوره را در آب حل نموده سپس پودر دپترکس را در آن علاوه کنید. محلول زهری بدست آمده را خالص در هر هفته یکبار سه مرتبه و به تعقیب آن بعد از 20 روز برای دو مرتبه این محلول زهری را توسط محلول پاش استفاده نمایید. از وقتیکه خربوزه های جوان به اندازه شینکی میباشد.

 

 

4- کنترول مگس با استفاده از طعمه زهری:

مواد مورد ضرورت:

 

4 شوربای بدون روغن.

نیم لیتر عصاره بادرنگ.

20 گرام کود سفید یوریا.

40 تا 50 پودر دپترکس.                                  

 

 

        کنترول بیالوژیکی مگس خربوزه: 

درطبیعت موجودات زنده پیدا میشود که شیوه این آفت راکنترول نماید مثال پرنده های کوچک که بنام محلی قرچه یا گنجشک وغیره یافت میشود.

ازمرحله تخم لاروا(کرم)، شفیره ومگس کامل آن را موردتغذیه خویش قرارمیدهد ولی بد بختانه که این پرنده های مفید توسط بعضی ازاشخاص مورد شکار قرار میگیرد. وبه همین ترتیب یک نوع زنبورها که بنام دایکا زمیمورفا (Dikazamimorpha) یاد میشود درسواحل بهیره مدیترانه موجود است که کرم این آفت رادرداخل خربوزه میگزد وآنها راازبین میبرد

کنترول کیمیاوی مگس خربوزه:

کنترول کیمیاوی آخرین طریقه مبارزه با این آفت میباشد که میتوان ازادویه های موسئون استفاده کرد که تاثیرات آنها بعدازاندک زمان ازبین برود تابرای دیگر حشرات مفید ومحیط زیست مضر تمام نشود کنترول مگس خربوزه با استفاده ازمحلول زهری یکی ازطریقه های بسیارساده وعام فهم میباشد که درصفحات شمال کشور تجربه شده ونتایج خوب بدست آمده است.

مواد ضرورت:

10 لیترآب

300 گرام بوره (شکر)

30سی سی دلتا مترین.

 

 

طرز تهیه:

نخست 300 گرام شکررادر10 لیترآب حل نموده وبعداً 10 سی سی دلتا مترین را بالای محلول آب وشکر علاوه میکنم ومحلول را خوب شورمیدهیم.

طرزاستعمال:

ازابتدا وقت که خربوزه بعدازآنکه گل های شان القاح میشود میوه های جوان به اندازه زرد آلومیباشد استعمال محلول زهررادرچهار مرحله وبه وقفه 10 روز تطبیق نماید که محلول زهری را طورمعمول ازطرف صبح ویا بعدازظهر توسط محلول پاش استعمال کنید. وقتیکه دراین مدت میوه های خربوزه حفظ شود بعداً پوست خربوزه ضخیم شده واز حمله این آفت نجات میابد باید که ازاین طریقه مزارع فالیز نتایج خوب داده است

 

 

 

 

کنترول مگس خربوزه را با استفاده ازگرده  پاشی:

جای خربوزه های مصاب شده بعدازدورنمودن،همراه با ادویه سوین 85 فیصد به اندازه یک ساحه با 10 حصه خاک خشک مخلوط شده وگرده پاشی شود.

  

 

                                         

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نتیجه گیری :
خربوزه  نبات یکساله می باشد که در شرایط واقلیم خشک وگرم حاصل فوق العاده وفراوان می دهد خربوزه داری انوع و اقسام مختلف ورایتی ها محلی می باشد که عبارت از (جین تور ، زرمتی ؛ شین مغزی ، سفال سر ، ارکانی ) وغیره می باشد.
خربوزه در خاک های sand loam و خاک های خوب زهکشی شده حاصل فراوان میدهد و بهترین و مناسب ترین خاک می باشد .
ابیاری در خربوزه در چویچه های صورت می گیرید اولین ابیاری قبل از بذر یا فورا بعداز کشت اجرا می شود ابیاری دومی تشکیل شدن اولین جوره برگهای حقیقی صورت می گیرید بصورت اعظمی در جریان نمو و انکشاف پنج مرتبه ابیاری می شود بصورت عموم باید در خاک ریگی در یک هفته دو باره ودر خاک های سنگین در هفته یک باره ابیاری می گردد.
مقدار کود در مزرعه خربوزه مانند دیگر نبات ساقه دونده است 20 کیلو گرام یوریا 40 کیلوگرام دای امونیم فاسفیت در فی جریب داده شود برای علاوه  کود کیمیاوی کود حیوانی نیز 2 الی 3 تن درفی جریب داده میشود.
نبات خربوزه cross pollination می باشد برای القاح خود به حشرات ضرورت دارد
یک بته خربوزه به تعداد 500 الی 600 گل تولید می نماید که ازانجمله صرف 20 گل به میوه تبدیل می شود ودر هر بته 2 الی 3 میوه به مرحله پختگی می رسید .
بته خربوزه د رمرحله اول گلهای مذکر و بعدا گل های مونث تشکلیل می شود
میوه خربوزه دارای مزه عالی می باشد و مقدار مواد قندی ان از گلوکوز ، فرکتوزوسکروز ترکیب گرده است و یک عده و یتامین های A،B،C را نیز دارای می باشد .
تخم خربوزه را بصورت مستقمیا در مزرعه کشت می کند فاصله بین قطارهای نظر به نوع خاک و موجودیت موادغذائی فرق می کند .
فاصله بین بته های در داخل قطاراز 90 الی 100 سانتی متر تعین گرده است  از جمله امراض مهم خربوزه مگس خربوزه می باشد .
که حشره ماده به وسیله اله تخمریز خود پوست میوه جوان میزبان را سوراخ می کند و تخم خود را در انجا می گذارد . سپس لاروا جوان به داخل گوشت میوه پشرفت نموده که باعث میوه جوان از بین می رود .
برای جلو گیری از این افات روش علمی است که زارعین در موقع گل گیری بوبته های انجام می یابد بدین ترتیب که میوه های جوان به اندازه فندق باشد انرا در داخل برگهای مجاورپیجیده ودر روی ان مقدار خاک را می ریزند تا موقیکه پوست ان کاملا ضخیم شوند ان را زیر خاک نگاه دارای می کنم و همچنان از ادویه کیمیای 3 با بوقف های مختلف 10 الی 14 روز توسط بلدرک وشرپایه به اندازه 2 سی سی در یک لیتر اب حل می گردد وسم پاشی می شود.
حاصل متوسط خربوزه از2000الی 2500 کیلو گرام فی جریب تخمین گردیده است.
و در شراایط خاص الی 12 تن فی جریب هم محمکن است .
اکثرا خربوزه بدون شرایط خاص در ذخیره گاه سرد 2 الی 3 هفته بحالت خود ذخیره می شود اگر به 9 درجه سانتی گراید قرار داشته باشد مدت زیاد ذخیره خواهد شود.
تخم خربوزه به مدت 4 الی 6 سال نکهداری می شود.

 

 

 

 

 

 

   سفارشات :          
1- هاقین باید ازوریتی های که حاصل خوب میدهد ودر مقابل امراض و افات مقاومت دارند استفاده کنند.
2- تخم خربوزه راکه بدست میاورند باید ازمنبع تصدیق شده باشد .
3- ابیاری ان بصورت درست صورت بیگرید.
4- وقت کشت و رفع حاصل و ذخیره کردن و انتقال به مارکیت را بفهمید .
5- در انتخاب زمین باید دقیق باشد .
 6- کود کیمیاوی وکودهای حیوانی باید درزمین علاوه گردد تا حاصلات فراوان از ان بدست ارید .
7- باید دهاقین ازکشت خربوزه در زمین ها شان زیادتز استفاده  نماید بخاطر یکه در تناوب زراعتی ، خوب قرارگرفته و شدیار زمین خربوزه به سال اینده حاصل گندم را بهتر می سازد.
8- مانند لیگیوم در نصب ناتیروجن در زمین مفید تمام می شود.

9- ادویه پاشی باید به وقت معین وبه صورت درست صورت گیرد.

10- بذر نمودن خربوزه به درجه حرارت مناسب.

11- استفاده ازتخم های درست وعاری ازآلوده شده به مرض.

12- آبیاری به وقت وزمان معین نظر به ضرورت صورت گیرد.

13- استفاده کود به وقت معین آن.

14- جلوکیر آفات وامراض قبل ازشیوع درفالیز.

 

 

 

 

ماخـــــــــــــــــــــــــــذ

1-   حبیبی، پوهنوال عبدالظاهر،مبارزه با مگس خربوزه F A O سال نشر 1998

2-   حسن زاده ، حسن،پرورش سبزی درباغ وخانه، موسسه حک، سال 1373 ص ص34-35

3-   زاهدی،کاظم،آفات گیاهان زینتی وصیفی درایران وروش مبارزه با آنها،تهران، انتشارات دانشگاه تهران،سال1371 ص ص 123-125

4-   صدیقی، پیرمحمد،آفات مهم زراعتی درافغانستان وطروق مبارزه با آنها،کابل، پوهنحی زراعت پوهنتون کابل،سال1368

5-   صلواتیان،میر،مبارزه با مگس خربوزه،کابل،ریاست تبلغ وآموزش زراعتی ،سال1369، ص 144

6-   سعیدی،نصیراحمد،سبزیجات چرامیرویند،پوهنحی زراعت پوهنتون کابل،سال 1365 صص440 -442

7-   هدی،عبدالغفار،خربوزه،کابل ریاست تبلیغ وآموزش زارعتی سال 1373 ص29

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه: 1

تاریخچه ونشئت خربوزه: …………………………………………………………………..2

وقت کشت خربوزه……………………………………………………………………….. 3

اهمیت غذایی خربوزه:…………………………………………………………………... 4

جدول میزان ترکیبات مختلف غذایی موجود درمیوه خربوزه ( 125 گرام) …………………………4

اهمیت اقتصادی خربوزه :……………………………………………………………….. 5

مگس خربوزه: ………………………………………………………………………..6

تاریخچه مگس خربوزه :…………………………………………………………….. 7

دوران حیات مگس خربوزه: ……………………………………………………………8

مبارزه با مگس خربوزه:…………………………………………………………….. 8

کنترول میخانیکی مگس خربوزه………………………………………………………. 11

کنترول بیالوژیکی مگس خربوزه: ……………………………………………………….13

کنترول کیمیاوی مگس خربوزه………………………………………………………..: 13

طرز تهیه: ……………………………………………………………………………14

نتیجه گیری :……………………………………………………………………….. 15

سفارشات :……………………………………………………………………….. 17

ماخـــــــــــــــــــــــــــذ ……………………………………………………………….18

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و دوم اردیبهشت 1388ساعت 11:44  توسط فرهاد احمدیار  | 

 

       مقدمه:

ازمان بسیار قدیم علم زراعت یکی از اساس ترین علوم وازمحمترین بخش دردنیا میباشد. وحالا نیز یکی ازرشته های مهم بشمار میاید.

درکشورما نیززراعت ازاهمیت خاص بر خورداربوده میباشد. تقریباٌ % 80  مردم ما بشغل زراعت مصروف بوده وامرار معاش مینما یند. وهم چنین %75_85 عایدات کشور مارا محصولات زراعتی تشکبل میدهد. علم باغداری نیز ازجمله شقوق مهم وارزنده علم زراعت بشمار میرود واز سابق مردم ما درعرصه باغداری علاقه فوق العاده داشته ودارند وحاصلات فراوان را ازمحصولات باغداری بدست می آ ورند.

     چار مغز نیز از جمله درختان مهم بوده که مردم بطریقه های مختلف ازمحصولات آن استفاده میکنند وسالانه مقدارزیادی ازمحصولات چارمغز در افغانستان بدست میآید که درین اواخر یک مقدار کم آن بشکل تازه وخشک شده به کشورهای آسیائ صادر میگردد.  ودرعرصه با غداری درین اواخر پیشرفت چشمگیرصورت گرفته که این پیش رفت دربلند بردن محصولات باغداری وبلند بردن محصولات چارمغز نیزتاثیر مثبت نموده است.

موضوع راکه بنده تهیه نموده ام بااستفاده ازمنابع وماخذ معتبر وقابل اعتماد جمع آوری شده تاعلاقه مندان به این ررشته مهم وپر ارزش بامطا لعه موضوع انتخاب شده بتوانند معلومات وآگاهی بیشتر درین بخش بدست آورند.

 

       تاریخچه چارمغز:

   چارمغز بنام علمی Regia - Juglans از فامل Juglandaceae بنام انگلسی Walnut یاد میگردد.یگی ازمشهورترین درختان مغذ دار است.  به عقیده گیاه شناسان درخت چارمغز از ایران و شمال چین وسایر نقاط د نیا برده شده است.(5)

   وطن اصلی درخت چار مغز را علما نظریه های مختلف داده اند،ّّّّّ برخی از علما به این عقیده اند که وطن اصلی این درخت کوهای بالکان میباشد وعده دیگر از کشور های  آسیایی مین جمله افغانستان میباشد.درخت چار مغز ازنگاه تولید چوب ومیوه خود ارزش فراوان اقتصادی داشته واز معروف ترین مناطق کشت چار مغز در افغانستان در ولایت وارزگان است. میوه آن سرشار از ویتامین AوB است. وبصورت خشک وتازه از میوه آن استفاده میشود.(10) 

    وهم چنان چار مغز از دوران قبل از تاریخ وجود داشته است. در قرن وسطی اعتقاد براین بوده که چار مغز سردرد را معالجه میکند حتی شواهدی وجود دارد که یک باغ چار مغز بسیار زیبا در باغ های بابل وجود داشته است.(13)

   وعده د یگر ازمحقیقین براین عقیده اندکه درخت چا ر مغزدرجنوب شرق اروپا وجنوب غرب آ سیا یا هما لیا یا جنوب غرب چین است . وهمچنان عده ای براین عقیده اند که درخت چارمغزازچین به سایر نقاط دنیا برده شده است . چار مغز درخت قوی است که میتواند تا 53درجه عرض جغرافیه ای نیز رشد و نمو کند حتی در سواحل اسکاندنیاوی هم رشد و نمودرخت چارمغز را دیده اند . (13)

     در کشور ما افغانستان نیز مردم اززمان های بسیار قدیم به درخت چارمغز آشنای داشتند ولی آن قدر اهمیت به این میوه قایل نب  نبودند تا این که بعداز مدت زمان مردم به اهمیت وارزش غذایئ این درخت  پی بردند ودرخت چارمغز فعلآ در کشور ما یکی از درختان مهم میوه به شمار میرود که از اهمیت زیاد دربین مردم برخوردار می باشد.   ترکیبات چارمغز:

جدول ذیل مقدارترکیبات مختلف غذایی موجود درصدگرام چارمغزخام وخشک رانشان میدهد.

آب

5.3 گرام

پروتین

8.14 گرام

موادچربی

65 گرام

موادنشایسته

13 گرام

کلسیم

100 گرام

فاسفورس

380 گرام

سودیم

2 ملی گرام

پوتاشیم

50 ملی گرام

ویتامین A

30 واحد

ویتامین B1

35.0 ملی گرام

ویتامین B2

12.0 ملی گرام

ویتامین B3

1 ملی گرام

ویتامین C

2 ملی گرام

آهن

3 ملی گرام

                                                           (12)

    ارزش غذایی چارمغز:

چارمغزدارارزش غذای بلند می باشد.مغزجارمغزدارای 76%روغن 22%پروتین ویک مقدارکاربوهایدریت ها وهم چنان یک تعادویتامین ها A-B-E درمیوه های خام ویتامین C وجود دارد که ارزش آنرابالامیبرد، که مغزجارمغزهم تازه وهم خشک خورده میشود برعلاوه این درشیرنی وکلچه به کاربرده میشود .

ازمیوه چارمغزروغن های دل چسپ تولید شده که دربعضی خوراک ها ازآن استفاده میشود. چارمغزتازه 50%وچارمغزخشک 65%وزن خودرا روغن دارد.چارمغزمیوه ای است که ازنظرداشتن عناصر،حیاتی است وبرای فعالیت ویتامین ها دربدن ضرورت کامل دارد.چارمغزدارای  مس است وباآهن برای ساختن کرویات سرخ خون همکاری میکند .ازچارمغزروغنی مایع میگیرند که بااین روغن بدن بچه های را که استخوان های نرم دارند ویاکم خون هستند مالش میدهند تااستخوان های آنها محکم شود وکم خونی آنهارا برطرف گردد. (9)

روغن مایع چارمغزبرای سالاد سبزهای خام بسیارمطبوع است وطعم خاص به سالاد وسبزی های خام میدهد .

مغزچارمغزدارای 3.58 گرام فاسفورس 89%کلسیم 1.34% مگنیزیم 3.32% پوتاشیم و21% آهن مقداری مس وهم چنان دارای ویتامین ها A-B1-B2-B6-E میباشد.

چارمغزدارای کلسیم توام بافاسفورس بوده که به خوبی جذب بدن گردیده وبرای سوخت وسازوفعالیت عضلات وعصاب، بدن ضروری محسوب میشود.پس تلاش کنید هرروزیک عددچارمغزاز طرف صبح  میل نماید چارمغزبه ماسلامت ونشاط میدهد،موادچربدارچارمغزنقش راکه گوشت وتخم مرغ دارد ،دربدن ماایفاً میکند.حدود50%چارمغزاز موادچرب تشکیل شده است لذاماده بسیارمغزی ودارای انرژی است بدین جهت نباید درخوردن آن افراد نمود،زیرا زیادخوردن آن سبب چاقی میشود .

هضم چارمغز به علت داشتن روغن زیاد مشکل است،باید به هنگام خوردن،خوب آنراجوید . چارمغزدارای پروتین است وبه خاطراینکه خوب جذب شود ،بهترین طریقه مصرف آن خوردن چارمغزباپنیربه عنوان صحبانه بانان است چارمغزدرای چربی است خوردنی چارمغزقبل غذامفیداست وپس ازغذا دیرهضم است چون چارمغزموادی چربی زیاد دارد ودارای آلبومین نیزمیباشد خوردن آنها باماهی وسبزی جات ونعنـــــا خوب نیست. (3)

چارمغزمنبع غذای قوی برای انسانها است ازآن درتهیه انواع کیک ونان استفاده میشود . چارمغزانواع ویتامین ومواد معدنی، کلسیم وفاسفورس ،منگنزیم وپوتاشیم است . ازچارمغزروغنی بسیارعالی گرفته میشود که درغذاپزی به کارمیرود وتفاله آن غذای بسیارخوبی برای حیوانات است .(11)

 

 

 

 

 


نوت:آلبومین ماده است اندک نمکین ودرنباتات وحیوانات وجود داردوبخش عظم سفیدی تخم مرغ راتشکیل میدهد . 

اهمیت اقتصادی چارمغز

     چارمغز خشک از نظر اقتصادی در درجه اول اهمیت قرار دارد .

صادرات چارمغزخشک نه تهنابه پاکستان بلکه در تمام جهان امکان دارد. بخاطریکه چارمغزخشک نسبت به چارمغز تازه وسایر میوه هابازارفروش زیاد دارد واین میوه خشک در اقتصاد مالی یک کشورنقش عمده را بازی میکند درین مورود یگانه مشکل عمد ه خشک  کردن چارمغز به شکل درست آن میباشد.  

فعلا درکشور ما چارمغزکاغزی اهمیت بیشتر دارد تولید می شود وفروش خوب دارد، دارای رنگ سفید وخوشمزه بوده پوست نازک که بعض این چارمغز ها به فشار کف دست میشکند پوست اش ارمغز به اسانی جدا می شود . وصاد رات آن به کشورهای آسیای میانه نیزامکان پذیر است. تا حال چند نوع چارمغزدرکشورما شنا خته شده است ازجمله مشهور ترین آن قرار زیل است . کاغزی ، کورک ، وعا قلی می باشد .

که درمنا طق کو هستانی  نورستان ، کنر ، ولایت نگرهارو لسوالی خوکیانی ولایت بغلان و لسوا لی خوست وفرهنگ وسایر ولایت های مختلف افغان نستان که درتربیه چارمغزکدام مشکل اقلمی ومحیطی وجود ندارد. (4)

ازپوست درخت چارمغز درنساجی بخاطررنگ نصواری تکه هااستفاده می شود .

برگ هایشان خواص تعقم کننده دارد.مکروب که بابرگ چارمغزدرتما س شود درمد ت 12-13 ثانیه ازبین میبرود. چوب چارمغز بخاطر سخت بودنش ارزش  ز یاد دارد.زیبااست، امکان ترکیدنش بسیار کم است، به آسانی برمه، اره، ورنده میشود. ازپوست چارمغز دربعضی محلات زنها ودخترها برای زیبای ورنگ لب ها وهم چنان بخاطر سفید کردن دندان ازآن استفاده میکنند. از درخت چار مغز مبلهای شیک وگران قیمت میسازند که اهمیت اقتصادی زیاد دارد.  (2)

 

خصوصیات بوتانیکی چارمغز

چارمغز به  نام علمی  Juglams-regia  از فامیل Jugandaceae میباشد.

درخت چارمغز درقطار میوه جات برگ ریز به شمار رفته ارتفاع آن( 20-30) متر تنه درخت و شاخه های آن بزرگ و محکم میباشد پوست درخت های جوان اش روشن ، رنگ خاکستری و بعد از یک مدت متحرک برگ های اش بزرگ ومرکب( 5-9) برگ باهم یکجا میباشند. شکل برگ بیضوی ورنگ آن سیاه مایل به سبز و بوی دلچسپ دارد بعضی برگ های خاص هم دارد.

چارمغز به گرده بیگانه القاح شده که جنس های جداگانه دارد اعضای جنس های مذکرو مونث آن جدا واقع است.

گل های مذکر آن ماننده گوشواره آویزان تشکل شده در شاخچه های سال گذشته پایین و بالا میآید. قسمت وسطی میوه محکم و چوبکی بوده و شکل کروی یا بیضوی را دارد قسمت خارجی میوه نرم و پر از مویک ها ویا بدون مویک بوده و رنگ سبز دارد .

قسمت وسطی میوه چوبکی و قطر آن به اندازه های مختلف میباشد. مغز یا تخم، (2-4) قسمت پرده به رنگ روشن نصواری دارد. پلی تخم آن دو دانه بوده. درخت چار مغز نمو سریع دارد. در جوانی اندازه نمو آن بسیار قوی است، نهال یکساله  50 سانتی متر درخت شش ساله 3.5 متر ارتفاع دارد. پندک های آن به قسمت های نمویی حاصل دهنده تقسیم میشود.

پندک های نمویی شاخچه های برگ را تشکیل میدهد این قسم پندک ها در پهلو و نوک شاخچه ها موجود میباشد. پندک های بغلی در بیخ تمام برگ ها موجود میباشد. پندک های حاصل د هنده یاگل دهنده سه نوع دارد که یک نوع آن گل های مونث تشکل میدهد و قسمت سوم پندک های تابستانی میگویند.

پندک های تابستانی در مدت 3-2 هفته قوی و سخت گردیده و اندازه آن افزایش میآبد. در آغاز ماه سرطان در آن شاخچه های تابستانی تشیکل میگردد. شاخچه های درخت چارمغز نیز به دو بخش تقسیم میگردد که بنام های شاخچه هایی نموی و شاخچه های حاصل ده یاد میشوند. شاخچه های نمویی دارای یک دوران نمو بوده و نمو عادی آن در نیمه دوم ماه جوزا تکمل میگردد.

درخت چارمغز در ماه حمل گل میکند و این وقتی است که شاخچه گل های آن به نموی خویش آغاز مینماید. مرحله باز شدن پندک آن 5- 4 هفته تا 12- 10 هفته ادامه میآبد که مربوط به اقلیم میباشد. (11)

مقاومت درخت چارمغز در برابر سردی تا حد زیاد به تکمیل بودن آن   مربوط است.

در صورت که درخت آماده گی کامل برای زمستان داشته یعنی شاخچه های آن نموه خود را به پایان رسانیده و سخت شده باشد این گونه درختان در برابر سردی مقاومت بسیار زیاد میداشته باشند. (2 )

 

 

 

 

ورایتی های مختلف چارمغز:

     1 -  ورایتی  julans rejia    این نو ع ورایتی در مناطق معتدله                            نیمه استوای منجمله افغانستان موجود میباشد  .

2- ورایتی J.cinerea این نوع ورایتی در امریکای شمالی موجود            است .

3- ورایتی J.nijra  این نوع ورایتی از امریکای شمالی به اروپا وآسیا آورده شده است .

4- ورایتی Juglans nigroa  این نوع ورایتی شرق امریکای شمالی یافت میشود .

5- ورایتی Juglans regaia  این نوع ورایتی بومی بالکان درجنوب شرق اروپا وجنوب غرب آسیا یا جنوب غرب چین است .

6-  ورایتی Juglon.s Ailanthifolia  این نوع ورایتی جاپانی است .

7- ورایتی J. mandshurica

 

 مناطق کشت چارمغز درافغانستان :

        چارمغز درهمه مناطق افغانستان کشت میشود در بعضی مناطق فقط ارزش زینتی دارد . باغ های تولیدی وتجارتی چارمغز اکثرآ در مناطق سرد سیر کشور ، مناطق بلند کوهستانی موجود بوده چارمغز مناطق کوهستانی به شکل طبیعی تکثیر وبه میان می آید .

       معلوم است که چارمغز از قطار میوه های مناطق نیمه استوا ئی به شمار می آید ،سردی اقلیم در کشت آن کدام مشکل به وجود نمی آورد ،باغ های چار مغز افغانستان درمناطق کوهستانی نورستان ، کنر ، ولایت ننگرهار (ولسوالی خوگیانی ) درکابل ،پروان ، کاپیسا ، میدانشهر، لوگر، اروزکان، هرات میباشد. درمناطق شمال کشور یکتعداد ولا یات است که برای تربیه چارمغز کدام مشکل اقلیمی ومحیطی خاص وجود ندارد.(2)

برای باغهای چارمغز نشیب جنوبی خوب نیست ،ز  یر ا در هم چوساحه       درخت زود تر گل میکند که در اثر هوای سرد بهار متضرر میشوند .

       قبل از غرس نهال در باغ باید زمین به صورت درست نرم و هموار گردداما قبل از ساختن خاک باید به خاک کود عضوی وکیمیاوی داده شود.در خاک های حاصل خیز نقش غرس نهال 12x12 امادرخاک های ضعیف نقشه غرس 10x8 مترویا8x8 مترنشان دهی شده است . در هر 5- 4 قطار انواع  (pollinizer) یا گرده دهنده غرس گردد تا عملیه گرد افشانی و القاح به صورت درست تامین گردد .

      مناسب ترین وقت برای احداث باغهای چارمغز خزان میباشد . در هنگام غرس نهال درهر چقوری حتمآ کود سوخته حیوانی انداخته شود تا نموئ سریع آن تامین گردد . به یاد داشته باشید که حصه پیوند شده ، باید زیرخاک نگردد .

      چون نهال چارمغز به فاصله دور از هم غرس میگردد لزا باید درمیان آنها نهال های مانند آلوچه ،آلو، شفتالو نیز غرس گردد  تا به این ترتیب ازساحه باغ استفاده اعظمی به عمل آید .

      اگر منابع آبی باغ محدود باشد ، در آن صورت زمین را باید شدیار گذاشته و نباتات چند ساله غرس  نگردد ، ولی اگر مشکلات آب موجود نبوده کشت نبات پلی دار مفید تمام میشود زیرا که نبات مذکورخاک را ازنگاه نایتروجن غنی  میسازد .(2)

 

 

شرایط محیطی:

      آب هوا : چارمغز نسبت به سایر میوه ها دارای مغز بیشتر است مناطق که دارای زمستان یک نواخت بدون تغیر شدید درجه حرارت با حد اقل درجه حرارت از 30- تا 35- درجه سانتی گراد سردی را تحمل نموده میتواند . گل های نر وپندک های انکشافی ونموئ درسردی 28- درجه سانتی گراد تا اندازه ای خساره مند میگردد ، وبعدآ هوا کم کم گرم شود بهترین جای غرس درخت چارمغز به حساب میرود . درمناطقی که هوا متناوب گرم وسرد میشود جای مناسب برای غرس چار مغز نمیباشد . چون این تغیرات درجه حرارت مقاومت درخت را درمقابل سردی وگرمی کم می کند .

     وهمچنین چارمغز هرچئد دراکثرنقاط به عمل می آید لیکن درارتفاعات بالاتر 2500 مترازسطح دریا بهتررشدونمومیکند وکمترمبتلا به آفات می شودسرمای زیاد درفصل زمستان به شاخه های درخت مسن صدمه میرساند لیکن تنه درخت دربرابر سرما مقاوم است .

      برای اینکه ازچارمغزحاصل زیاد بدست آوریم ضرورت است تا آنرا دروقت مناسب آبیاری نموده میوه چارمغز ابیاری شده درمقایسه باچارمغز للمی بزرگتر وخوش مزه تر میباشد.

      چون اندازه بارندگی سالا نه افغانستان بسیار کم است بنا     ً چارمغز بدون ابیاری نتیجه خوب نمیدهد .درمنا طق که باران کم میبارد اگردرخت چارمغزدرمدت دوره نموِیی آن 5یا 4  باروهربار برای هر هکتارهزارمتر مکعب آبداده شود حاصل زیاد بدست میآید.وهمچنان باید از2-3باردرزمستان هم باید آبیاری شود که نورم اینگونه آبیاری باید بلند باشد.(2)

     خاک مورد نظر:

     چارمغز درخاک های سبک ومتو سط رشد بهتر دارد . خاک باید عمیق قابل نفوز آب وهوا (منفذ دارباشد ) خاک های کلی ، سند وسلت، سند برای این درخت مناسب است درجاهایکه سطح آب زیر زمین بالا است نباید درخت چار مغز غرس گر دد . چون که در مقا بل مو جودیت آب زیاد درخاک چارمغز حسا سیت دارد . درخت چارمغز ما نند همه درختان دیگر درخاک های عمیق وقوی حاصل دهی   بهترداردولی درزمین های سنگلاخ ودرکناردریاهاونهرهانیزبخوبی به وجود میآیدرطوبت زیادوخشکی زیاد برای ریشه ورشدونموآن مضراست.چون ریشهای عمیق وگسترده داردازمقدارخاک زیادمواد غذایی میگیرد روی این اصل به کود کمترازسایردرختان نیازمند است.برای تقویت درختان مسن میتوان خاک اطراف آنهارابرداشت ومقدار کود حیوانی درزیردرخت ریخته درکودآب علاوه میکنیم تابه تدریج کود به ریشهای درخت رسیده وتقویت شود. (5)

برای چارمغز یک زمین سالم وریگی باشد مفیداست درخت چارمغزروی تپهای کاملا هواداروروشن به بهترین وجه نمومیکند.بعضی چارمغز های زود رس درسه وچهارسالگی میوه میدهد وبرخی دیگری دیررس هستند بهمین خا طرچارمغزها ی زودرس  بیشتر موردا ستفا ده کشت قرارمیگیرند.(11)

 

   وقت ومقدار استعما ل کود:

  درخت چارمغز برای تشکیل مغزبه مقدار زیاد ی نایتروجن ضرورت داردکه نایتروجن به شکل امونیم نایتریت، تآ ثیرخوب داشته مزه مغزوکیفیت آنرا بلند میبرد. اما اگرامونیم نایتریت نباشدبایدازکود یوریا استعمال گردد.   

      

کود p ، A ، D  ( دای امونیم فاسفیت ) به استثنا ی سال اول ودوم دروقت شاندن  نهال ها باید درما ه حمل استفاده گردد چون مغز چار مغزیکمقدار زیاد شحم وپروتین تولید میکند به مقدار زیادنایتروجن ضرور   ت دارد وجهت بلندبردن کیفیت میوه امونیم نایتریت وکودپتا شیم دارضرورت میباشد.استعمال زیاد یوریا به تنهایی شایدکیفیت چارمغزرا متآ ثرسازد.یوریا وامونیم نایتریت که دارای فیصدی های مختلف نا یتروجن میباشد دربلند بردن حاصلا ت چارمغز رول مهم دارد.  

   درباغهایی چارمغز مقدار کود برای درخت حاصلده   12- 10 کیلوگرام سوپر فاسفیت و 3-2 کیلوگرام کود پتاشیم دار سفارش شده است .                              

 

    درباغهای جوان قبل ازحا صل گیری کا مل درهرمترمربع 12-10 گرام نایتروجن 5- 4 گرام فاسفورس و4- 3 گرام پتاشیم استعمال میشود.(2)

     کودنایتروجن داربعدازماه جوزا برای تمام میوه ضرورت نیست . چون که کودهای نایتروجن دارنموی نبات راسرعت میبخشد.استعمال کودنایتروجن داربعدازماه جوزا باعث نموی بیشترشاخچه هاگردیده که بارسیدن فصل سردی شاخچه های جوان ازاثرسردی آسیب دیده وازبین میرود .چون شاخچه های جوان درتمام میوه های خسته سنگی برای سال ۀآینده تولید گل ومیوه مینماید.دراثربیوقت کود نایتروجندار بعدازماه جوزا حاصلات یکساله را خساره مند می سازد.(2)

 

 

                         تکثیرچارمغز

چارمغزرا میتوان عموماًًًًًً بدوطریق تکثیرنمود به طریقه زوجی (تخم) وغیر زوجی(پیوند) تکثیرنمود. بعضی از محققین برین عقیده اند که درمناطق خشک وسنگلاخ تکثیربوسیله (تخم)بهترین طریقه میباشد.

تکثیر به طریقه زوجی :

 دروقت کشت تخم یک یا دوروز قبل ازآن زمین را به عمق 6-8 سانتی متر نرم ساخته وبعد هموارساخته میشود تاازیک طرف زمین نرم وهموار واز طرف دیگر رطوبت آن حفظ گردد. گیاه هرزه را باید ازبین برد بعد ساحه تحت کشت را به کرت ها تقسیم کنید که اندازه هریک آن 50-30 مترباشد .

      درمیان کرت ها به اندازه 2،5 مترراه های دارای سوراخ ها گذاشته میشود وتخمها درجویچه ها وپلوانها به ترتیب کشت میشود که ازهم 80 سانتیمترفاصله داشته باشد.

فاصله بین تخمهادریک قطاراز 15-20 سانتیمترنشان داده شده است.

اندازه عمق تخم از8-10سانتیمترمناسب پنداشته میشود.

اندازه تخم دریک هکتار800-1200کیلوگرام وانمود شده است که40000-50000هزارنهال ازآن بدست میاید.(2)

 

تکثیربه طریقه غیرزوجی:

تکثیربه طریقه غیرزوجی توسط پیوند صورت میگیردکه چند نوع پیوند مروج است.

1- پندک پیوند درختان 1-2ساله را غرس مینمایند ودرهمان سال پندک پیوند میشود.

2-  اسکنه پیوند که در درختان نسبتآ مسن سال صورت میگرد وتنه درخت راقطع کرده ودرسطح قسمت قطع شده پیوند میکنند.

3-  تنه پیوند درختان ا ز8-10سانتی متر بلند تر ازسطح زمین گذاشته میشود.

   در تکثیر غیر زوجی نکات ذیل را درنظر گیرید:

     1- پندک باید ازدرخت گرفته شود که حاصل آن زیاد ودارای کیفیت خوب باشد.

2-  قبل ازعملیه پیوند ریشه درخت را  خوب آبیاری میکنند تاشیره جریان یافته وعملیه جدا سازی پوست ازتنه به آسانی صورت میگرد.

3-   برای بستن پیوند دروردک ازتار ودرسایر مناطق ازپلاستک 8-10سانتی متر کار گرفته میشود .

4-  پندک پیوند نهال های چارمغز درخزان ماه سنبله ،وبهار ماه جوزا عملی مشود.

5-  برای پیوند شاخچه هایی انتخاب میشود که یکساله بوده اما تاهنگام پیوند در ریک یا بوره اره بتر تیب نگهداشته میشود کهدرجه حرارت آن پاین ولی مثبت باشد.

6-  هرگاه نهال پیوند شده به ارتفاع 150سانتی متر برسد، نوک آنرا قطع میکنند که در نتیجه چوب آن سخت گردد.

7-  ارتفاع تنه نهال پیوندی باید 80 وقطر آن 2،1سانتی متر وطول ریشه آن 35سانتی متر باشد.

شاخه بری

درخت چرمغزمتحمل هرنوع شاخه بری رانداردفقط از4-6سالگی انتهای بالائی آنرا ازارتفاع2-2.5m قطع مینمایندواین عمل باعث رشد شاخه های فرعی آن میشود.

چون درخت چارمغزبه گرده خود القاح میشود بناً براین درختی که ازکشت تخم بدست میآید تقریباً دارای خواص پایه مادری است لکین درمدت زمان طولانی به علت تغیرات جنیتیکی برخی نهال های که ازتخم بدست میآید شباهت به پایه مادری ندارد بنابراین ازپیوند استفاده میشود.(5)

درخت چارمغزپیربایدقرارذیل شاخه بری شود:

v                  وقتیکه درخت چارمغزپیرمیشود یک تعدادزیادشاخه های آن بطرف زمین پائین میآید که اگرچارمغزدرباغ کشت شده باشد این چنین شاخه ها راتوسط وسایل شاخه بری(اره،قیچی)باید هرسال کوتاه گردد.

v                  شاخچه های کوتاه که درمرکزوحصه بالای درخت تولید میشوند بایدهرسال تعداد شان کم شود زیرا اگرکم نشوند درنتیجه مانع رسیدن نورآفتاب شده که درآنصورت درین حصص درخت میوه تولید نخواهد شد.

v                  وقتیکه درخت چارمغزپیرمیشودشاخچه جدیدایکه میوه تولید میکند خیلی کم تشکیل میگردد.پس باید هرسال یک تعداد زیاد شاخچه های خورد کوتاه شود تاکه تولید شدن شاخچه جدیددرطول عمر درخت یکسان دوام پیداکند.

نوت: تشریح فوق الذکردرباره شاخه بری بصورت عموم بوده ولی شاخه بری خصوصی هرورایتی میوه مربوطه چندین عوامل خواهد بود.

مثلاً عمردرخت،ورایتی، جنسیت خاک،موجودیت آب کافی،خواهش خوددهقان وغیره.(4)

 

امراض وآفات چارمغز

1.                  Laspeiresia pomonela:

کرم چارمغز(کارپوکایس)پروانه ای است که لاروای آن به اغلب میوه های سیبی بطورعام وبه چارمغزبطورخاص حمله میکند وتقریباً تا%30حاصل رانابود مسازد.پروانه این حشره دراواخرماه ثورواواخرماه جوزاظاهرمیشود.ابتدا ازمحل گل وارد میوه های درحال رشد شده وباعث ریزش آنها میشود.لاروای نسل دوم درحدود ماه اسد علیرغم خشبی شدن پوست چارمغزازناحیه دم میوه واردمیشود وباتغذیه ازچارمغزدرچارمغزتکامل میآبد ومغزچارمغزراازبین میبرد.

2.                  Paramyelois transitella: کرم میوه:

برخلاف کرم چارمغز که فقط یک لاروا درداخل میوه های آلوده وجوددارد. درصورت حمله این مرض چندین لاروادرداخل یک میوه مشاهده میشود. لاروای نسل اول ودوم درفصل بهاروتابستان به میوه های خسارت دیده حمله میکند. ولی لاروای نسل سوم ازطریق پوست سبزترک خورده خساره زیادی به میوه ها واردمیکند.(16)

مبارزه با آفات چارمغز:

درخت چارمغزبه علت درخواستهای مکررهموطنان درزمینه آفات وامراض چارمغزدرچند جلسه برای استفاده علاقه مندان درروی صفحه گنجانده میشود.

کنترول آفات وامراض چارمغزبه علت بزرگ بودن این درخت مشکل است زیرادواپاشی تمام درخت به سختی انجام میشود. گشت درختان پیوندی،استفاده ازپایه های قد کوتاه تربیه وشاخه بری وانتخات ورایتی های که بطورجانبی حاصل میدهند موجب کاهش اندازه درخت شده وبطور مخصوصی دواپاشی وجمع آوری میوه راآسانترمیکند.تدابیربهداشتی تاثیرزیادی درکنترول آفات وامراض دارد ولی همچنین این تدابیر فراموش میشود.

تدابیر بهداشتی شامل کشت درختان سالم،جلوگیری ازانتقال آفات وامراض از طریق دواپاشی،شاخه بری وسایروسایل کشت،شاخه بری برگها وشاخه های مریض وسوزواندن آنها است. نهالهاقبل ازکشت بایددرنهالستان ازنظر آفات وامراض بررسی شود.

مبارزه:

Ø  مبارزه باگرم چارمغزکه زمینه را برای فعالیت این آفات فراهم میکند.

Ø  مبارزه با بلایت چارمغز.

Ø  جمع آوری سریع میوه ها پس ازکفیدن پوست سبز.

Ø  محافظت میوه ها توسط ادویه پاشی.(16)

 

جمع آوری حاصل چارمغز

میوه چارمغزراوقتی جمع میکنند که کاملاً پخته شده باشد. اگرقبل ازپخته شدن جمع گردداندازه مغزکم میشود وخوب نگهداری نمیشود.

هرگاه میوه پخته شود پوست سبز آن پاره شده میوه به زمین میافتد. میوه چارمغز از2-3 بارتوسط دست جمع میشود وشاخ آنراتکان میدهند. میوه های که درشاخ های بلند محکم باشد تسط یک چوب دراز که بنام خاده یادمیشود بالای درخت چارمغزبه فشارمیکوبیم تامیوه های باقیمانده به زمین بیفتد.دربعضی کشورها جمع آوری چارمغزبصورت میکانیزه انجام میابد.

بخاطراینکه میوه جمع آوری شده کیفیت عالی ورنگ سفیدرا به خود داشته باشد بلافاصله پوست مینمایم،پس میشویم ودرآفتاب گذاشته خشک میکنم.

بخاطرشستشو آب پاک که تیزاب گوگردبا آن مخلوط باشد استفاده میکنند اندازه تیزاب گوگرد 24لیتر آب در0.6kgتعین شده به مقصد آسانی کار ازآب غلیظ نمکی استفاده میشود.

این میوه ها توسط آفتاب خشک میشود ودراطاق های سرد وخشک که درجه حرارت آن 10درجه سانتی گرید باشد،تا3سال از خراب شدن جلوگیری میشود. مگر دریخچال ها این مدت 4سال دوام پیدا میکند.(2)

 

 

 

خواص طبی چارمغز

1-       چارمغزخون سازوتصفیه کننده خون است.

2-       چارمغزدرمان کننده بیماریهای ریوی است.

3-       چارمغزمسکن دل پیچه است.

4-       اگرازچارمغز،مربا درست کندبرای اشخاص لاغروتقویت وتحریک نیروی جنسی مفیداست.

5-       مرباچارمغزدوای نرم کننده معده وروده بوده واپندکس راتقویت میکند.

6-       خوردن چارمغزازتشکیل سنگ گرده سنگ صفرا جلوگیری میکند.

7-       پوست درخت چارمغز وپوست سبزچارمغزقبض کننده است.

8-       خوردن چارمغزبرای تقویت جنسی مفیداست.

9-       چارمغزرابا انجیروکیله بخورید مقوی اعصاب ومغز است.

10-  اگرپوست تازه چامغزرابه دندان ولثه بمالید دندان راتقویت میکند.

11-  دم کردن برگ درخت چارمغزبرای درمان ورم مفاصل مفید است.

12-  50gr برگ چارمغزرادریک لیتر آب ریخته ومدت چند دقیقه بجوشانید،برای شست وشوی زخم ها والتیام آنها بسیار مفید است.

13-  دم کردن برگ درخت چارمغزبرای درمان ترشحات زنانه وبیماری سل مفید است.

14-  جوشاندن برگ درخت چارمغز درمان کننده سردرد،سرمازدگی وبیماریهای پوستی است.

15-  شیره قسمت سبزمیوه را اگرچند بارروی سول بمالید آنرا ازبین میبرد.

16-  قسمت سبزوتازه میوه چارمغزرا اگربا آب بجوشانید وموهای خودرا با آن رنگ کنید رنگ قهوه ای به موی میدهد.

17-  برگ تازه درخت چارمغزحشرات مضررامانند ککنک وکفشک ازبین میبرد.

18-  اگرزن حامله روزی یک عدد چارمغزبخوردپس اززایمان پوست شکمش زیبائی خودراحفظ خواهد کرد.

19-  چون چارمغز دارای مس میباشد بنابر این به جذب آهن در بدن کمک میکند.(12)

نتیجه گیری:

    افغانستان سرزمین است که نظر به داشتن شرایط مناسب آب وهوا وموقیعت خوب جعرا فیایی یکی ازکشور های مهم می باشد که محل مناسب  برای رشدونموی انواع مختلف درختان ( درختان میوه ودرختان جنگلی ) میباشد از زمان های بسیار قدیم بوده ودر حال حاضرنیز ازجمله کشور های میباشد که دارای انوع و اقسام مختلفدرختان مثمر وغیر مثمر میباشد که از جمله درختان میوه آ ن چارمغز باآ ب وهوای اکثر منا طق کشوماتوافق خوب داشته وازالحاذخاک وموادموریدضرورت نیزجای خوب ومناسب میباشد.

     مردم مااززمان بسیارقدیم به باغداری آشنای داشته وهم چنین درمورید کشت وپرورش چارمغزمعلومات زیاددارند.امامتاسفانه که شرایط امنیتی واقتصادی سال های گزشته مردم عزیزماراسخت فشارداده وضررجبران ناپزیری رادردتمام عرصه ها پیکرجامعه واریدکرداست.

    مثل اینکه اکثر باغداران کشومانهاهاراازمنابع غیرقابل عتمادتهیه میدارند که این نهال ها باعث کاهش حاصلات میگردد.ویااینکه چارمغزحاصل خوب به دست نمیاورند.ودرنتیجه بایدسعی شود تاازورایتی ها ی اصتلاح شده به دست آورده تاباعث بهبود حاصلات گردد.  

 

سفارشات:

   نهال های چارمغزبایدتوسط خود باغداران تهیه گرددویااگرخودباغدارتهیه کرده نمیتواندباید دروقت خریدنهال هااحطاط کامل داشته باشد که نهال های چارمغزراازجای مورید اتمنان خریداری کندوازشاندن وخریدن نهال های که مورید عتبارنیست شدیدآ خودداری نماید وباید باغداربه نکات زیرتوجع کامل داشته باشد .

1- درجایکه چارمغزغرس میگرددباید زمین رابه صورت درصت وسحی آماد ه سازیم.

2- قبل ازکشت کردن چارمغزباید مقداربقایائی موادعضوی مثلآبرگ های نباتات ودرختان رادرخاک مدفون کرد.که این مواد باید بصورت سبزدرزیرخاک دفن شود تاموادمورید ضرورت درخت راآماده کندوهم چنین باید یک مقدارکود نیزدرزمین علاوه گرددزمین ازلحاظ داشتن موادعضوی غنی گردد که درسال اول درخت چارمغزباکمبود مواد غذایی مواجع نگردد.

3- دروقت عملیات زراعتی مثلآقلبه نمود،چپه کردن زمین ،کشت وجمع آوری محصولات باید متوجع بوده که به درخت خصوصآدرهنگام قلبه نمود به ریشه های درخت سدمه وارید نشود.

4- درآبیاری به مقداری ووقت کود دهی باید توجع لازم صورت گیرد.

5- شاخه های مبتلابه مرض وخشک بایددرهروقت سال که باشد قعه کرده وازمحل باغ دروگرددتاباعث مبتلاکردنی قسمت های دیگردرختان به مرض نگردد.

6- دروقت مشاهیده کوچکترین علایم مرض درباغ چارمغزباید فورآمتخصصین امراض اردرجریان قرارداده وباید درخت مذکورتداوی ودواپاشی صور ت گیرد.

7- تمام قسمت های درخت خشک شده ازخاک بیرون آورده شد ه وقبل ازکشت مجدد خاک محل واطراف آن ضدی عفونی گردد.

8- باغداران قبل ازرسیدنی سردی زمستان باید نهال های چارمغزراتوسط تکه نرم اطراف درخت را بپوشاند که درزمستان اکثری حیوانات کوهی بالای تهنه درختان چارمغزحمله نموده وپوست آنرامیخورند که درنتیجه این عمل دربهارنهال های خشک شده وازرشت ونموه می ماند.

 

 

               

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                     

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و دوم اردیبهشت 1388ساعت 11:40  توسط فرهاد احمدیار  | 

مقدمــــــــــه :

    افغانستان یک کشور زراعتی است که میوه وسبزی قسمت مهم باغداری را تشکیل مید هد .

 یک سکتور مهم زراعت به حساب میرود ودر اقتصاد ملی کشور رول بسزای دارد در نیمه ای اول سال 1350  ه ش صادررات میوه های افغانستان در مجموع صادرات کشور ، بیشتر است %37 سهم داشته بشمول بته های طبی ، در مجموع صادرات کشور ، و %100 ، تقریباً %45 را تهیه میکرد میوه ها در افغانستان به پیمانه  های وسیع تجارتی پرورش میابند .در پرورش میوه های افغانستان ، تکنالوژی عصری بکار نیفتاده ، بازهم میوه های زیاد تولید میشود .

   زیرا اقلیم و آب و هوای افغانستان ، برای تولید میو ه بسیار مساعد است . میوه ها خصوصا ً میوه های برگریز به اقلیمی ضرورت دارند که در تابستان هوا خشک و از طرف روز آفتاب فراوان داشته باشد . و زمستان نسبتاً سرد باشد . در ختان میوه از گل کردن تا پخته شدن میوه به رطوبت و هوای بارانی حساسیت دارند . بعنی به امراض گوناگون و فنگسی مصاب میگردند ، خو شبختانه افغانستان همین طور اقلیم دارد که در تابستان هوای خشک و گرم می باشد ، باران نمی بارد ، آفتاب فراوان میباشد و زمستان بدون تکنالوژی جدید زراعتی هم ، میوه ها به پیمانه بزرگ تجارتی پرورش میابد میوه ها در افغانستان در تمام ولایات پرورش میشود .مگر در بعضی از ولایات در مفایسه با و لایات دیگر بیشتر پرورش و تو لید میگردد . بطور مثال در ولایت کندهار ، هرات ، ارزگان ، زابل ، غزنی ، وردک ، پروان و غیره در مقایسه با دیگر ولایت شهرت زیاد دارند .

   و مقار زیاد میوه ها را تولید میکنند برای اینکه با غداری بتواند در افغانستان شکل علمی را کسب کند باید برای پرورش ، نگهداری و اصلاح آنها از تکنا لوژی عصری زراعتی استفاده نمود

تاریـــــــــــخ باغ :

   باغ و با غکاری 3000 سال قبل از میلاد در مصر و جود داشت مدار ک و شواهد تاریخی نشان مید هد که در آن زمان بساری از نباتات باغی مانند انگور ، خرما، زیتون ،پیاز ، بادنگ ، کشت میشده است .

     مصریان قدیم برای تولید این نباتات به عملیات مانند چپه کردن ، آبیاری ، آماده سازی زمین شناخت داشته اند بعداً باغبانی در روم و یونان قدیم رواج یافت این و قت بعد از گذشت 500 سال بر میگردد . رومیان به عملیات پیوند زدن ، تناوب کشت و مصرف کود و استفاده از گلخانه ها آشنا بو دند . در آخیر قرن پنجم میلادی و با گسترش اسلام و پیشرفت علمی مسلمانان بر خوردار شد بسیاری از کشورهای اسلامی آن زمان مانند عراق ، شام ، ایران و هند به تولید نباتات مختلف باغی میپرداختند حدود 6000 هزار سال قبل ، ایرانیان از سیستم  های زراعتی گوناگونی استفاده میکردند در او ایل قرن چهارم میلادی در ارو پا ، باغبانی در ایتالیا و فرانسه پیشرفت چشمگیری داشت . بعدا ً کشف سلول توسط رابیرت هوک ،طبقه بندی علمی نباتات توسط کارللینه از مهم ترین کشفیات این دوره در طی قرون 16 تا 19 میلادی محسو ب میشد . در طی قرن بیستم با پیشرفت در رابطه های مختلف علوم به و یژه تو لید کشت اصلاح شده ، کودها و ادویه های کمیاوی و ماشین آلات زراعتی تغیرات بسیاری در باغ صورت گرفت به طوریکه پیشرفت باغ در 100 سال گذشته ( بخصوص در 30 سال اخیر ) بیشتر از 100 قرن آن بوده است . (7)

 

 

 

 

پیدایش باغ :

    باغداری یکی از شاخه ها ی زراعت است که در زند گی انسان از زمان قدیم اهمیت فراوان داشته است .  انسانهای اولیه برای بدست آوردن غذای خود به شکار و جمع آوری نباتات و حشی میپرداختند اما در اثر زیاد شدن جمعیت و بو جو د آمدن اجتما عات بزرگ ، هر گرو ه مصروف به انجام کار خاصی شدند و از این سبب برای تهیه غذای خود شان به سایر افراد اجتماع متکی شده اند و از آن زمان بو د که کشت کار نباتات مختلف بصورت ابتدائی شرو ع شد . از آن جایکه کشت نباتات باغی نسبت به نباتات زراعتی در سطح کمتر ضرورت داشت ، نباتات باغی در سطح کمتر و در محیط احاطه شد ه با دیوارهای بلند در داخل شهر پرورش یافته اند و کشت نباتات زراعتی به زمین های دور از شهر ها انتقال داده شدند بنا بر این منظور از باغبانی پرورش نباتات خاص در یک منطقه نگهبانی شده ای است که باغ نامیده میشود باغداری امروزه را میتوان تکنالوژی و دانش تو لید و تجارت میوه ها ، سبزی ها و نباتات زینتی نامید .

   در باغداری نباتات زیاد تحت کشت و پرورش قرار داده میشود که آنها را میتوان در یکی از سه گروه ذیل تقسیم بند ی نمو د .

1- نباتاتیکه  به خاطر بر آوردن غذا و یا ویتامین و مواد معدنی کشت میشوند مانند سیب و کرم .

2- نبا تا تیکه به منظور تهیه نوشیدنی ها پرورش میشوند  مانند چای و قهوه .

3- نباتاتیکه برای زیبایی محیط زیست تو لید میشوند مانند ساختن چمن در فضای سبز .

باغداری یا باغبانی «1» از ترکیب دو لغت لاتینی حاصل شده است . hortus  به معنی باغ و cultura  به معنی کاشت و پرورش نباتات در فرهنگ ها کلیمه Horticulture  به باغکاری یا باغبانی علمی یا دانش رویانیدن یا سبز کردن گلها  سبزی ها و  میو ه ها تعریف شده است .دانشمندان علم با غبانی در باغبانی امروزه میگویند چهار شاخه اصلی زیر و جود دارد که عبارت اند از .

1-   میوه کاری 2: یادانش وفن تولیدمیوه جات.

2-  سبزیکاری 3:که عبارت از کاشت وبرداشت هرنبات علفی که بخشی یا تمام آن بصورت خام وپخته به مصرف تغذیه ویاغذا میرسد.

3-   گل کاری 4:شامل عملیات لازم برای کشت وپرورش نباتات گلدار یانباتات زینتی است .

4-    فضای سبز 5: هنر اولیه پرورش گلها و در ختچه ها برای استفاده در فضای سبز و پارکها .(7)

 

 

 

 

 

- [1]

پلان ایجاد باغها :

    قبل از آنکه در یک ساحه باغها ایجاد شود ، نخست باید در رابطه ساحه مو رد نظر معلومات مختصر جمع آوری شود ، و بعداً در معلو مات متذکره نکات زیر ذکر شود .

1-  در ساحه مورد نظر با غهای میوه دار مو جود است .

2- کدام میوه ها در این ساحه زیاد است ، و کدام میوه حاصل بیشتر میدهد .

3-  منابع آبخوری و آب کافی و جو د دارد یانه ؟

4-  بدست آوردن نهالهای میوه دار و تولید آن .

5-  در ساحه متذکره ، امراض در ختان میوه دارومو جودیت آفات .

6- نزد یک بود ن به بازار برای فروش و عرضه میو ه ها و و سایل ترانسپورت آنها .

7 مناسب بودن خاک برای ایجاد باغ .

بعداز بدست آوردن معلو مات با لا و در پهلوی آن با متخصصان با غداری و میو ه ها  و ماهران خاک و کود مشوره کردن ، در ایجاد، پرورش و ساختن باغ ، نا رسایی های زیادی را از بین میبرد .

   و درنتیجه آن در ختان میوه دار پرحاصل و باغها بدست میاید . همچنان ، برای بدست آوردن نهالهای مطمئن و شاداب با باغداران در مورد نهالهای سبزشده از تخم ها و پرورش آنها  در قوریه معلومات و تجربه کافی داشته باشند .(9)

 

 

انتخاب محل یا جای باغ :

    برای به عمل آوردن میوه ها باید توجه به نواحی و مناطقی کرد که جهت کشت میوه مخصوص مناسب باشد . شرایط آب و هوا و سر مای زمستان و در جه حرارت بهاری و رطو بت و همجنین سایر شرایط محلی در انتخاب نوع در خت میوه مو ئثر است .

   همچنین و ضعیت حمل و نقل و بازار فروش نبات در اخذ تصمیم تأثیردارد و یکی از عوامل عمده بشمار میرود همچنان عوامل محیطی در و ضع انتخاب منطقه بسیار مو ئثر است حرارت بزرگترین عامل است که روی تقسیم جغرافیایی مناطق در میوه جات و انواع آن موئثر است ، سرمای زمستان اگر یک نواخت باشد برای در ختان میوه مناسب است . گرمای طولانی و خشک تابستان برای اغلب انواع میوه جات مضر است .سرمای بهاری یخ بندان مختصریکه در مو قع گل کردن در خت به و قوع میپیوندد خطرناک ترین و مهم ترین اتفاقی است که برای نبات پیش میا ید .

   این یخ بندان بسیار خطر ناک تر از یخ بندان خز ان است . بادها ی سنگین و شدید نیز اثرات بسیار بدی داشته و به هیچ و جه مطلو ب نیستند .

بادهای خشک در مو قع گل کردن در به بار نشستن در خت موئثر است و از مقدار حاصل کم میکند و مخصوصا ً در درختان سیب اثر مو ئثر دارد . بادهای شدید برای نهالهای جوان مضر است و در خت را به یک طرف خم میکند . بر علاوه اشعه نور آفتاب برای ساختن غذا توسط برگ نقش دارد به رنگ و اندازه میوه نیز مودئثر است . همچنان خطر ژ اله نیز مد نظر گرفته شود در بعضی نواحی این خطر برگهارا پاره کرده و پوست درختان را صدمه میرساند بطور عموم در خت را از رشد باز میدارد .

روی هم رفته انتخاب محل باغ بسیا رمهم است زمین شیب بسیارزیاد نداشته باشد برای احداث باغهای میوه و عملیات باغبانی مناسب بو ده و بهترین زمین میباشد . کاشت در ختان داخل دره  های وسیع و در یاچه ها به علت سرمای شدید ویخ بندان مناسب نیست  و در نزدیکی در ختان انبوه اقلا ً باید با 200 متر فاصله با غ احداث کرد .

زیرا اولاً انبوه در ختان باعث سردی هوا میشو د  و ثانیا ً در ختان میوه با انبوه زیاد همیشه برای جستجوی غذا و آب و نور در مبارزه و نبرد می باشند . هر چند محل بلند از نظر جریان هوای خوب وسالم برای درختان میوه منا سب است ، ولی کاشتن بالای بلندی این عیب را دارد که جریان باد ، خشکی هوا وکمی حاصل خیزی زمین به در خت ضرر میرساند جهت شیب زمین معمولا ً روی حاصل میوه تأ ثیر دارد در هر حال اگر باد دایمی باشد باید در خت میوه را در شیبی که پناه گاه باشد بکارند این مو ضوع  محقیق است که شیب بطرف شمال رشد جوانه گلها را به تأخیر می اند ازد در صورت که شیب بطرف جنوب باشد رشد را زیاد مینماید .

   در شیب بین مشرق و مغرب آن خیلی کم است . یخبندان های بهار ی که معمو لا ً در مو قع  شب به و قوع میپیوندد گل را از بین میبرد و به همین دلیل مجدداً یا د آور میشو یم که در ختان در شیب بلند کاشته شوند خوب خو اهد بود زیر ا هوای گرم چون سبک تر است بطرف بالا سعود کرده و هوای سرد جای آنرا میگرد و هوای سرد سنگین است به قسمت ها ی تحتانی در مجا ورت سطح زمین باقی میماند و در صورتیکه در جه حرارت آن 0 یا کمتر باشد باعث سرما زدن پندکها و گل های درختان در فصل بهار میشود . حال اگر قطعه زمین که برای کاشت در نظر گرفته ایم دا رایشیب باشد هوای سرد مانند آبیکه روی سطح مایل بریزند بطرف پایین ترین نقطه سطح زمین جاری میشود و در آنجا جمع میشوند و هوای گرم بطر ف دامنه یعنی بالا ی شیب صعود میکند (5)

انتخاب زمین :

    اساسا ً درختان میوه طالب زمین های مرغوب هستند و لی در جه احتیاج آنها متفاوت است ، گروهی خوشدار اراضی عمیق و نمدار بوده و تعداد دیگر ی در زمین های گرم و نسبتا ً خشک بهتر نمو میکند .

پاره نیز اراضی چونه دار را میپسندند و بعضی از درختان میوه در زمین ها ی سلت میوه مرغوب مید هند زمین باغ باید باید زهکشی شده باشد  و اگر سلت باشد قادر است که آب باران و آب آبیاری را سریعتر جذب نماید و همچنین سنگلاخی و سلت زمین را گرم میکندو برای فعالیت ریشه ها مناسب است . درختان میوه در طول مدت استراحت زمستانی میتوانند در آب غوطه ور باشند مشروط بر اینکه در و قت شروع رشد بهار آبها به و سیله زهکشی به بیرون برو ند .

   مو قع باز شدن جوانه گل و بالا  آمدن شاخه ها غرق آب خطر ناک است و اگر بیش از یک هفته باران ببارد و زمین پر از آب شو د برای رشد نبا ت مضر است اراضی حاصل خیز بسیار مرطوب را میتوان تا اندا ز ه به و اسطه اعمال زراعتی اصلا ح نمو د یعنی روی این زمین ها را همیشه مرطوب نگهداشت که هوا در خاک بتواند نفوذ کند و لی بهتر است زهکشی نمایند تا آب اضافی از زمین خارج شود . جهت اصلاح اراضی لازم است ریگ درشت و مقداری چونه و کو د حیوانی به آن اضا فه نمایند تا برای کاشت در خت آماده شود و لی اصو لا ً بسیار پر مصرف تمام میشود لذا باد ر نظر گرفتن تمام مراتب بالا بهتر است زمین های انتخاب نمایم که برای انواع درختان مناسب باشد و حا صل خوب از آن بدست آید (5)

پرورش و ساختن قوریه :

   محلی راکه برای کشت تخم نباتات تخصیص داده میشود بنام قوریه یاد میگردد . و پس از آن سبزشد نهال جوان را پیوند کرده وبعداً در موقع مناسب به محل اصلی منتقل و غرس مینمایند . در صورت که زمین شرایط لازم را نداشته باشد باید که به و سیله عملیات زراعتی و دادن کود یوانی و کود کمیاوی آنرا اصلاح و آماده کرد .

زمین قوریه را باید دو مرتبه زیر و روی نمود . دفعه اول به عمق 60-50 سانتی متر چپه نماید و بهتر است این عمل با بیل انجام گیرد .

کشت تخم در ختان میوه میتواند در دو فصل انجام گیرد در فصل بهار و خزان چنانچه باغدار بخواهد تخم را در خزان سال بکارد باید زمین رادر تابستان پشت وروی نموده و آماده سازد .

و اگر در بهار سال بخواهد کشت نماید در خزان سال قلبه کرده و یا بیل گردان نماید بعد در بهار به حدود 20 روز قبل از کاشت مجددا ً زمین را چپه نماید تا علف های هرزه زیر خاک شد ه میپو سد . اصو لاً فواید قلبه کردن زمین در خزان مفید تر از تا بستان است زیراکه زمین ها را نرم و آب باران و برف را خوبتر جذب مینما ید .

  برای کاشت خسته های درشت و سخت میوه جات در محل قوریه مانند زردالو ، شفتالو ، بادام و امثال آنها بهتر است در خزان سال اقدام شود .

زمین قوریه باید هموار باشد برای هر هزار متر مربع باید 4 تا 5 تن کو د حیوانی پو سید ه داده شود . ضمنا ً در خزان سال برای هر هزار متر مربع  25 تا 30 کیلو گرام سو پر فاسفیت و به کو د  حیوانی اضا فه کرد ، کو د خو ب باید به زمین پاشیده تو سط قلبه  باید زیر خاک کرد . طوریکه

گفته شد چپه نمودن زمین بهتر است با بیل انجام شود گرچه گرانتر تمام میشود و لی کاری به دلخواه انجام میکیرد . (9)

روش احداث باغ :طرق احداث باغ میتواند به شکل و یا سیستم مستطیل ، سیستم مربع ، سیستم ذوذنقه و سیستم مرتبه دار میباشد .   

 

                                   جدول فاصله کشت برخی از درختان میوه

نوع درخت

پایه مورد نظر

    فاصله کشت « متر»                      

 

سیب

درختان  باریک

              4-3

 

ناک

درختان که از تخم رویده راشند

              8-7

 

زردالو

زردالو

              7-5

 

بادام

بادام

               7-5

 

آلو بالو

آلوبالو

               5-4

 

زیتون

زیتون

               7-5

 

سیسم مستطیل :

در این سیستم نهال طوری غرس میشود که فاصله یک قطار نسبت به فاصله قطار دیگر دراز تر بو ده و در بین هردو قطار نهال میتواند intercropمثل سبزیجات و غیره کشت شود .

سیستم مربع :

   در این طریقه نهال را روی خطوط شمال و جنوب به فو اصل مساوی بین خطوط میکارند .

درخت کاری به طریق مربع آبیاری وسایر عملیات مربوط به نگهداری و مراقبت در خت به آسانی و سهولت انجام میشود ولی در سطح معین تعداد درختان کمتر نسبت به طریق مثلث کشت میشود .و همچنان اگر فاصله درختان به اندازه کافی نباشد سایه هر درخت مانع رشد درخت دیگر میگردد .در این طرز هر درخت در گو شه مربع قرار میگیرد و تمام سطح باغ به و سیله کرد های عمودی بر یک دیگر از شرق به غرب و شمال به جنوب تقسیم میشوند .

سیستم ذوذنقه :

    در این طریقه نهال قسما ً به شکل سیستم مربع غرس میشود فرقیکه  با سیستم مربع دارد این است که نهال اضافه در مرکز مربع نیز شاند ه میشود .

سیستم مرتبه دار یا contorcystem 

   در این طریقه در زمین ها ی که میلان  و شیبی داشته باشد بکار میرود که در این سیستم درختان که دارای میوه سنگی اند مثل زردالو ، شفتالو و غیره توافق دارد .(3)

 

 

Ph  و نو عیت خاک :

    خاک زمین که برای احداث باغ در نظر گرفته میشو د باید قابل نفوذ به هوا و آب بو ده و دارای تحت العرضی سالم و بدون مانع برای رشد ریشه ها باشد ( حد اقل تا عمق 2 الا 3 متر ) بهترین خاک برای احداث باغ خاک ها ی عمیق یا تحت العرضی آزاد سلت و کلی که دارای مقادر کافی مواد هیو مس باشد یا   ph حدود 7 یا کمی کمتر ، برای اکثریت درختان میوه سرد سیر است .

Ph خاک مربوط به تیزابی و یا قلوی بو دن محلول خاک میباشد در محلول خاک کالوئید های خاک (چسپنا کی زرات خاک ) اشباع شده با هاید روجن در جه ph  تعین میکند برای مثال یک زره کلی که مقدار زیادی آیون هایدروجن جذب میکند یک اسید ضعیف تو لید میکند و با عث ph   پایین میگردد . قراریکه در فو ق ذکر شد ph    مناسب برای اکثر در ختان باغ بین 6-7 میباشد خاکها ی قلوی یا ph  بزرگتر از 9 و خاک های خیلی تیزابی یا ph   کو چکتر از 4 محیط نا مناسب برای ریشه ایجاد میکند .

برای مثال در ph  های زیاد ، آهن غیر قابل جذب شد ه و نبات دچار زردی برگها همراه با سبز ماندن رگبرگها میگردد و فعالیت مایکرو او رگانیزم ها ی خاک ، بخصوص باکتر یا ها ی مو جود در خاک ، نیز زیر تأثیر ph   خاک وا قع میگردد . بعضی نباتات تیزاب دوست هستند و در ph  بین 5.5-4 بهترین رشد را مینمایند . نباتات مانند( جو ، لبلبو و در ختان مانند ناک ، چهار مغذ ، گز) و غیره نیز میتواند ph های نسبتا ً با لا را تحمل کند   . کار آسان برای قلوی نمودن خاک انداختن چونه به خاک میباشد مقدار علاوه کردن چونه به اندا زه ph مورد نظر ، نوع ماده چونه و قدرت کتیون خاک بستگی دارد .

بطور مثال ، خاکهای ریگی در مقایسه با خاکهای کلی با مقدار کمتر چونه تغیر ph  مید هند برای تیزابی نمودن خاک ، میتوان از مواد ی چون گوگرد ، سلفوریک اسید و سلفیت آهن استفاده کرد . از کود های نایتروجنی ، چو ن نایترایت ، امونیم و سلفیت واز  امونیم نیز برای تیزابی کردن خاک میتوان استفاده نمود .(4)

کشت تخم :

    در صورتیکه از تخم یک نوع میوه برای تولید میوه های مختلف و متفاوت قو ریه ساخته شود باید زمین انتخاب شد ه به بخش های کو چک جداشود و تعداد این بخش های جدا شده به تعداد میوه ها مربوط است . در قوریه تخم هر میوه در کرد های جداگانه و در پلوان ها ی ساخته شد ه زرع درختان و نها لهای خسته سنگی ( زردالو ، آلو ، شفتالو ، گیلاس ، بادام) به خاک نم ناک و آب حساسیت دارند و به زودی به امراض فنگسی مصاب میشوند . از این رو تخم های آنها باید در پهلو های پلوان کاشته شود وتخم میوه های سیبی به شکل کرد در قطار زرع شود و هم میتواند در کنارهای پلوان کاشته شود .(10)

مشکلات درجه حرارت های بالا و پائین :

    انواع مختلف درختان میو ه برای رشد و نموی بهتر به در جه حرارت متفاوت نیاز دارند . افز ایش درجه حرارت در تابستان و کم شد ن رطوبت باعث استراحت تابستانی درختان میوه میشود . مقا و مت درختان در برابر گرمی را تحمل حرارتی میگو یند. در جه حرارت های بالا ، تأثیر بد در قسمت های مختلف درختان میو ه دارد . باغهای میوه جات ستروس خاک آنها بدون پو شش نباتی میباشد در اثر تابش مستقیم آفتاب گرم شدن خاک از رشد ونموی تابستان باز میمانند . اما پوشش نباتی رشد باغها را تو قف نمی دهد . پوشش نباتی روی زمین در با غهای جوان تو سط ملچح کمک خوبی در کم شدن حرارت زیاد از اندازه در قسمت ریشه نموده و رطو بت خاک را محافظت میکند . از مشکلات حرارت بیش از اندازه ، گسترش رشد آفات و امراض میباشد با زیاد شدن حرارت فصل رشد ، تو لید نسل کرم سیب بیشتر میگردد. و در شب های که حرارت بیشتر از 17 در جه سانتی گرید باشد ، تخم گزاری این حشره زیاد میشود . اما در منا طق با شب ها ی خشک تو لید نسل کرم سیب کاهش میا بد .   حرارت از اندازه زیاد باعث زیاد شدن در جه حرارت تنه درختان میو ه منا طق معتله و آسیب دیدن آنها میشود . زیاد شدن حرارت باعث ریزش گلها در خو شه ها ی انگو ر میگردد . نبات در حال رشد قدرت و توان مقاو مت در مقابل سردی را ندارد .

در درختان مقاوم به سردی میکانیزم های فزیو لو ژیکی سازگار حاصل میشود که در مقابل سردی مقاومت دارند . در ضمن عملیات زراعتی از قبیل انتخاب انواع مناسب با منطقه ، پایه های مقاوم به مقابل سردی ، آبیاری و کو دهی منظم که مو جب کاهش رشد در او اخر فصل میشود ، در مقاو مت درختان میوه به سردی تأثیر بارز دارد .(8)

آمادگی برای غرس :

 در صورت امکان اگر چقرکها قبلا ً آماده گردد نتیجه آن بهتر است که عوامل جوی تغیرات فزیکی و کمیا وی اثرات خو بی با لای خاک چقرک  ودر فر جام با لایی نمو ی نها ل دارد .

   ابعاد یا قطر و عمق چقرک کلانتر بو ده و یا طوری عیار گردد که شکل منظم را دا را بو ده قطر سطح چقرک و قطر دهن چقرک یک اندازه نبوده قطر دهن چقرک نسبت به سطح آن کو چک تر باشد .

چقرک به اندازه حفر گردد که ریشه نهال آزادانه در آن جا بجا شد ه  پیچ و تاب نخورده که معمو لا ً از 60-50 سانتی متر قطر و از 60-50 سانتی متر عمق میباشد و اگر بزرگتر باشد بهتر است . در نظر باید داشت خردی و بزرگی چقرک به خردی و بزرگی نها ل تناسب مستقیم دارد تمام اشجار چه مثمر و چه غیر مثمر برای نموی بهتر خو د به خاک های که دارای مواد عضوی یا مواد غذایی بهتر باشد ضرورت دارند ، بناً در مو قع کندن چقرک باید در نظر داشت  قسمت سطحی آن که خا ک زراعتی میباشد به هر طرف چقرک و قسمت پایانی آ ن جانب دیگر انداخته شود .(6)

غرس نهال :

    بعد از آنکه چقرک آماده شد به نهال مورد نظر تو جه شو د اگر ریشه های شکسته پوسیده و خراب مو جو د باشد آنرا زریعه آله قطع کننده که عبارت از قیچی شاخه بری یا چاقو باشد قطع و دور ساخته شود ، زیرا این ریشه ها علاوه از اینکه میزبان خوبی برای امرا ض و حشرات بو ده آب و مواد غذایی را بی فایده جذب میکند و فراموش نباید کرد که آله مذکور تیز و برنده باشد که ریشه ها را صاف قطع نمو ده و با عث زخم شدن دو باره ریشه نگردد .

 و قتیکه یک تعداد ریشه نهال قطع گردید طبعا ً تناسبیکه بین ریشه و شاخچه های نهال مو جود است بر هم خورده و از بین میرود ، غرض بر قرار نمودن دو باره این تناسب لازم می افتد تا شاخه  بر ی در نهال صورت چو کات بند ی اساسی نهالی میوه دار از همین جا آغاز میگردد و در نهال های غیر مثمر فقد شکل دادن و مر غوبیت آینده آن در نظر خواهد بود .

نهال های مثمر به ارتفاع 30-25 سانتی متر از سطح زمین قطع میگردد ، هدف از این قطع بو جود آمدن درختان قوی ، قد کوتاه و مناسب که شاخه بری ، ادو یه پاشی ، چیدن میوه و غیره آن

در آینده در آنها به آسانی صورت میگیر د ،میباشد . ( اگر این شاخه بری قبل از شاندن و یا بعد از غرس نها ل صورت گیرد تفاوت ندارد ) بعداً درخت در بین چقرک قسمی قرار داده میشود که دایره درخت نزدیک بروی زمین قرار گرفته خاک روی زمین بالای ریشه ریخته و بعد از آن خاک زیر بالای آن انداخته میشو د ، در صورت سخت بودن  چقرک اول مقدار خاک ملایم یا نرم را کف آن ریخته و بعد اً با احتیاط تمام که ریشه پیچ و تا ب نخورد در و سط چقرک گذاشته و به ترتیب خاک  اولی و دومی با لای آن انداخته شود . پس نها ل به آهستگی تکان داده شود تا ریشه جا بجا شد ه و خاک در تمام  قسمت آن برسد و کدام خلای باقی نماند که باعث داخل شدن هوا و در نتیجه منجر به خشک شدن درخت میگردد .  و قتیکه در جای اصلی خود جا بجا و غرس گردید اطراف آن خو ب لگد شود تا از یک طرف نها ل به زمین قایم شد ه واز طرف دیگر از داخل شدن هوا به ریشه نها ل جلو گیر ی گردد . که این عمل با عث خشک شدن درخت میگردد . به تعقب آن هر چه زو د تر به نهال آب داده شود و یکی دو روز بعداطراف آن دیده شود ، در صورت کفیده گی ها و فرو رفتگی های مو جو د باشد با  لگد کردن  و یا انداختن دو باره خاک اصلاح شود. (6)

آبیاری :

   امکان دارد قطعه زمین تمام شرایط خوب را داشته باشد و لی امکان رسانیدن آب به آنجا نبوده ویا خیلی مشکل و پر خرچ باشد احداث باغ در چنین مناطق یکه بارند گی کافی ندارد غیر منطقی خوا هد بود.

کیفیت آب نیز عامل دیگر ی است که باید به آن تو جه بسیار زیاد داشت آبیکه برای درختان میوه مصرف میشود با ید فاقد مواد مضر برای درخت باشد (1)

بازار یابی :

   باغ باید در جای قرار داشته باشد که امکان حمل و فروش حاصل در حد اقل و قت و مصرف کم مقدور باشد و الا بهره برداری تجارتی از اکثریت میوه آب دار امکان زیر نبوده و باید در این منا طق اقدام به کشت میو ه جات کرد که بتوان آنها را گدام یا خشک کرد مثل انگور برای کشمش ، زردالو برای کشته ، چهار مغذ ، پسته ، و بادام ، جلغوزه ، شفتالو برای کشته و غیره .(1)

قوای بشری :

  مصرف برای استخدام باغبان در ار تباط با حاصل قابل پیش بینی از نظر دست مزد و همچنین امکان پیدا کردن آنها در مو قع ازدیاد کار ، بخصوص در رفع حاصل البته بکارگیری ماشین آلات میکانیزه برای اکثر کارهای زراعتی در با غها ی امروزی رو به پیش رفت است و سعی میشو د تا بکار گرفتن ماشین آلات کاملتر و جدید تر ضرورت و نیاز با غداری را به با غبانی مو فق تا آنجای که ممکن است ، کمتر گردد. (1)

 

 

 

 

 

 

 

انتخاب انواع دیر گل :

   در مناطق که امکان خطر سردی در بهار مو جو د است باید تو جه جدی به و قت گلدهی نمود .

در آن مناطق از ارقام و انواع دیگر گل استفاده نمود .

    این ارقام با توجه به دیر باز شدن گل ، کمتر با سردیهای دیر رس بهاری مواجه میشوند . اخیراً در بعضی از منا طق از با دام های دیر گل استفاده به عمل میا ید (2)

 

نوع درخت

درجه حرارت زیرزیرصفردرجه

نوع درخت

درجه حرارت زیر صفر درجه

سیب

          35-

آلو

            20-

ناک

          30-

پسته

            20-

گیلاس

          25-

انگور

            18-

بهی

          25-

خرما

            18-

زردالو

          25-

چهارمغذ

            11-

بادام

          22-

انجیر

             9-

 

 

 

 

دادن کود به درختان باغ :

   از میان مواد غذایی اصلی ( یعنی نایتروجن ، پو تاشیم ، فاسفورس )  درختان میوه ، بطور دایم تا آغاز حاصل دهی و باروری ، صرف به نایترو جن اضافی ضرورت دارند و مقدار فاسفورس و پوتاشیم مو جود در خاک برای بر آورده ساختن نیازهای آبها تا آن زمان کافی است مگر اینکه از نظر دو عنصر ، کمبودی داشته باشد . برای اضافه کردن نایتروجن به خاک فور مول کلی و بسیار تقریبی توسط با غداران بکار گرفته میشود . طبق این فورمول باید بر حسب اندازه رشد در هر سال 90-60 گرام نایتروجن خالص تا حد اکثر 500 تا 1000 گرام نظر به عمر در خت ، به هر در خت داده میشود . به این ترتیب یک در خت قد کو تا ه به هر سال سن خو د 60 گرام ( تا حد اکثر 500 گرام ) و یک درخت قوی و پر رشد در هر سن و سال خو د 90 گرام تا (حد اکثر 1000 گرام) نایتروجن در سال در یا فت مینماید  و بعد از رسیدن به اندا زه حد اکثر ، اندازه کود در یافت سالانه آنها بترتیب در 500 و 1000 گرام ثابط خواهد ماند که باید 2 یا 3 نو بت یکی در اول بهار و یک تا دو بار در طو ل فصل به در خت کو د پاشیده شود . اندازه مصرف کو د های فاسفو رس و پتاشیم نظر به نو ع در خت و مقدا ر این کود ها در خاک ، 15-10 کیلو گرام در سال در هر جریب میباشد برای مصرف باید کو دها به زیر خاکهای اطراف درخت مخلو ط گردند و درخت مو رد نظر آبیاری شود .

- عناصر کم مصرف مانند آهن ، مگنیزیم و غیره را با ید تنها در صو رت به خاک اضا فه کرد که علایم خاص آنها در باغ دیده شو د .

- کو د های حیوانی دارای ارزش غذایی چندانی نیستند و زیاد تر برای خو ب ساختن خواص فزیکی خاک وبالا بر دن اندازه نگهداری آب ، مو رد مصر ف قرار میگرند بر حسب اندازه مواد عضو ی مو جود در خاک ، مصرف 2 الا 8 تن کو د حیوانی پو سیده در سال در هر جریب باغ تو صعه شده است .(10)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نتیجه گــــــــیری :

   جای که برای احداث باغ  میو ه تعین و انتخاب میشو د باید به ما رکیت نزدیک باشد . آب برای آبیاری باغ های میو ه یک امر ضروری پنداشته شد ه و باید منبع آب سروی شود که آب مو رد ضرو رت در آنجا و جو د دارد یا خیر زمین که در آنجا با غ میو ه احداث میشو د باید بصور ت در ست هموار باشد که آبیار ی در آن بصورت در ست انجام شود .

  آنجایکه در و قت گل کردن در ختان باران متواتر میبارد با غ احداث نشود چحرا که عملیه القاح و گر ده افشانی در آن  و قت خو ب و به درستی انجام نمی گرد جایکه باغ در آن احداث میشود خاک آن باید زیاد باشد . وبرای پرو رش و ساختن قوریه شرایط رشد و نمو مساعد باشد در پرورش قوریه شر ایط اقلیمی آب ، هوا ، خاک کو د انتخاب همه نقش دارند مساعد باشد . زمین که در آن باغ احداث میشود با ید کا ملا ً برای غرس کردن نها ل آما ده باشد برای احداث باغات میوه زمین های انتخاب شود که آبیاری آن به آسا نی و بخوبی انجام شود . بعضی از درختان میو ه در زمین های ریگی میوه مرغوب مید هند ز مین باغ باید زهکشی شده باشد و اگر ر یگی باشد قادر است که آب باران و آب آبیاری را سریعتر جذب نماید باغ باید در جای قرار داشته باشد امکان حمل و نقل و فرو ش محصول در حد اقل  و قت و یا مصرف کم قادر باشد جای را که برای احداث باغ میو ه تعین میکنیم باید در جه  حرارت های با لا و پائین آن مناسب باشد که درختان به در جه های حرارت های متفاوت ضرورت دارند و باعث از بین رفتن در ختان میوه نگردد  .مو ضو ع بسیار عمده و مهم دیگر در انتخاب زمین با غ این است که خاک باید دارای ph مناسب باشد ph مناسب برای بسیاری از درختان باغت بین 6  تا   7 میباشد در احداث با غ میوه با ید انواع درختان انتخاب شود که دیر گل باشد . د ر منا طق که امکان خطر سردی در بهار وجود دارد باید تو جه جدی به و قت گلدهی نمود . در ختان که دیر شگو فا شود از سردی دیر رس بهاری کمتر صدمه میبینند .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سفارشات : تمام دهاقین که مشغول زراعت  در افغانستان هستند خصوصا ً دها قین که میخواهند در افغانستان باغ های میوه را احداث نمایند میتوانند که از طر یق انتخاب زمین های مناسب ، آب کافی و احداث قوریه های در ختان میوه جات مختلف به شرایط اقلیمی افغانستان توافق داشته باشد با غهای خوب و بهتر را احداث نما یند . تا بتوانند از باغ ها ی ایجاد شده که بصورت فنی و علمی آن ایجاد گردیده است حا صل بیشتر  و کیفیت مرغوب بدست آورند .پس در این صورت باید فکتورهای ذیل را درنظر بگرند که عبارت اند از :

1- دهاقین باید جاهای را برای احداث با غهای  میو ه جات انتخاب نما یند که آب کافی و شرایط اقلیمی منا سب را دا را باشد.

دهاقین باید از کود های عضوی و کو های کیمیا وی و همچنان کو د یو ریا مطابق به ضرورت باغ میوه جات باشد در و قت منا سب استفاده نمایند .

3- برای از بین بردن نباتات هرزه ، امراض  و حشرات در قوریه و با غها از ادویه جات مورد ضرورت استفاده گردد .

4- نهال های که برای احداث باغ میوه انتخا ب مینمایند باید قوی ، شاداب  و پیوند و اصلاح شده باشد .

5- چون احداث باغ به یک مقدار پول ضرورت دارد ، دهاقین که قادر به ایجاد با غ نیستند دادن پول به دها قین مذکو ر به حساب قرضه های بانکی .

با در نظر گرفتن سفارشات فوق میتوانیم با غهای دارای ، حاصل بیشتر ، با کیفیت و مرغو ب و عاری از امراض  داشته باشیم .

مؤخــــــــــذ:

1-   بار – انجنیر وکیل احمد – مجله کرنه – انتشا رات ارگان نشراتی و زارت زراعت و مالداری – سال  1381 -   ص 33 .

2- تقی لوم – حیدر -  باغبانی عمومی – انتشارات آوای نور – چاپ 1382 – ص  ص 209-26 .

3- جلیلی – مرندی رسول – میوه کاری – انتشارات خیابان شهید بهشتی  دانشگاه ارومیه – چاپ 1383 –ص  ص 84-82 .

4- خوشخوی – مرتضی – اصول باغبانی – انتشارات دانشگاه شیراز – سال چاپ 1384 – ص 250 .

5-  سلیمی – عبدالحکیم – فن باغداری – انتشار ریاست تدریسات مسلکی – سال چاپ 1363 –ص ص 7-6 .

6-  قرار – عبد الو دود – سیستم فنی نهال شانی – انتشار ریاست تبلیغ و آمو زش زرا عت – سال چاپ 1385 – ص ص- 5-4 .

7- مرادی نژاد – فرید – اصول باغبانی – انتشار – فرهنگ جامع – سال چاپ 1383 – ص ص 15-13 .

8- میر محمدی – میبدی سید علی محمد – اصلاح نباتات در با غبانی – انتشار – دانشگاه کشاورزی اصفحان – سال چاپ 1381 – ص ص 64-60 .

9 – مشیری – محمد – پرورش در ختان میوه – انتشار – تهران – چاپ 1386 – ص 7 .

10- و زیر الهی – غلام رضا – در خت کاری عملی – چاپ نو بهار –سال 1378 ص 24 .

   فهرســــــــــــــــــــت مطالــــــــــــــــــــب  

:عاوین                                                                                                         صفحات

مقدمه ------------------------------------------------------------------------------- -----1

تاریخ باغ ---------------------------------------------------------------------------------2

پیدایش باغ --------------------------------------------------------------------------------3

پلان ایجاد باغ-------------------------------------------------------------------------- ---5

انتخاب محل یا جای با غ -------------------------------------------------------------- -----6

انتخاب زمین -------------------------------------------------------------------------- ----8

پرورش و ساختن قوریه --------------------------------------------------------------- -----9

روش احداث با غ --------------------------------------------------------------------- - --10

Ph و نو عیت خاک --------------------------------------------------------------- ---  ---12

کشت تخم --------------------------------------------------------------------------- -----13

مشکلات درجه حرارت های بالا و پایین --------------------------------------------- ------13

آماده گی برای غرس-----------------------------------------------------------------------14

غرس نهال ---------------------------------------------------------------------------- ---15

آبیاری ------------------------------------------------------------------------------ -----16

بازار یابی -------------------------------------------------------------------------- -----17

قوای بشری ------------------------------------------------------------------------  -----17

انتخاب انواع دیر گل ----------------------------------------------------------------------17

جدول اندا زه مقاومت ---------------------------------------------------------------------18

دادن کو د به درختان باغ ------------------------------------------------------------------19

نتیجه گیری ------------------------------------------------------------------------------21

سفارشات --------------------------------------------------------------------------------23

مؤخذ ------------------------------------------------------------------------------------24

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



Horticulture1

pomology2                                                                      lsnlands capeng  5

Olericulture 3                                                                           4floriculture

 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و دوم اردیبهشت 1388ساعت 11:31  توسط فرهاد احمدیار  | 

ü   مقـــــدمه :

افغانستان از نظر شرایط محیطیی و اقلیمی برای تهیه قوریه و غرس نها لها مسا عد بوده که میتوان تمام میوه جات به استسنای بعضی میوه جات که در منا طق حاره غرس میگردد تر بیه نمود افغانستان با داشتن چها ر فصل متفاوت و انوا ع مختلف میوه جخات مساعد میبا شد و انرژی آفتاب در کمیت و کیفیت نها لهای مو جود در قوریه با ارزش بوده زمینه را برای پرورش نها لهای میوه جات در قو ریه مساعد میسا زد اکثر منا طق کشور با داشتن زمین ها ی خوب و آب کافی برای قوریه و احدا ث با غهای میوه مساعد میبا شد و از نظر اقتصادی ایجاد قوریه نها لها ی مثمر دارا اهمیت فرا وان میبا شد و از این طریق میتوان با غها ی مطمئن و درختا ن سالم تهیه نموده در ختان که در قوریه پرورش میا بند به دلیل مرا قبت ها ی تخصصی و علمی در مقابل امرا ض نسبت به سا ئر درختان معمولی مقا وم تر بوده و برای عملیه پیوند مسا عد میبا شد .

تاریخچه پیوند :

پیوند از زمان های بسیا ر قدیم روا ج داشته یکی از طریق دیرین تکثیر نبا تات است شواهد تاریخی نشان میدهد که 1000 سال قبل از میلاد پیوند را جهت تکثیر نباتات مردمان آن زمان بکار میبردند ارسطو در یاد داشت های تحریر خود را جع به پیوند معلومات اراعه کرده در زمان امپراطوری رومی ها بسیار معمول بوده و در دوره رونسانس یک فن جدید را به خود اختیا ر کرده و توجه مردم را به خود جلب کرد در این زمان یک تعداد زیاد نبا تات از مما لک خا رجی و با غهای اروپا آورده شد ه بدین زریعه تکثیر نباتات به شکل پیوند انکشا ف یا فت در افغا نستان پیوند از کدام زمان معمول بوده کدام یا د داشت تا ریخی و جو د نداشته با ز هم موجودیت یک تعداد زیاد و رایتی نشان مید هد که شاید پیوند از زمان های بسا رقدیم مر و ج بوده است .

پیوند چیست :

یک پیوند ساده عبا رت از داخل نمودن یک قطعه از ساقه بنام پیوندک در ون سا قه دیگرکه دارای سیستم ریشه است بنام تنه « پایه » یا پیوند گیر یک قطعه از سا قه ای که بین تنه محسوب میشو د گاهی بین تنه و ترکه پیوند زده میشود یا گا هی یک جوانه و با فت مجاورآن به تنه پیوند زده میشود در همه نوع پیوند لا یعه ای زاینده کا مبیوم تر که و تنه با ید سفت و محکم به یک دیگر اتصا ل حا صل نموده جو ش بخورد بخش های مر بوطه به پیوند با ید از با فت های یک سان و همگان با شد ورایتی سیب درختی را میتوان با هم پیوند زد اما نمیتوان درخت افرا را به سیب درختی پیوند زد بعد از آنکه پیوند زده شد اطرا ف پیوند با ید محکم بسته شود برای این کار از نوار های مختلف نظیری کش لاستیکی نخ ها ی واکسی نوار ها ی پلا ستیکی و غیر ه میتوان استفا ده نمود سطح نا هیه پیوند را نیز با ید با و اکس مخصوص پیوند زنی بپو شاند و اکس جهت جلو گیری از خشک شدن پیوند و همچنین جلو گیری از و رود مو جودات بیماری زا لازم میبا شد اگرمحل پیوند درسطح و یا زیر خاک قرار داده شود با ید جای بسته شده پس از شروع رشد باز رسی شود و چنا نچه پیوند با لای سطح خاک قرار داشته باشد پس از شروع رشد نوار های بسته شده به پیوند با ید باز شود تا مانع از فعا لیت کامبیوم و رشد قطره ای اندام نشوند . 

فوائید پیوند :

1 – در نباتاتیکه نمیتوان آنها را با قلم تکثیر نمود برای حفظ مشخصات پایه مادری از پیوند استفاده میکنند .

2 -  جوان کردن درختان کهن سال .

3- درختا نیکه روی ریشه ای ضعیف یا زیاد تر ازحد لزوم قوی میبا شد.

4-  بعضی از درختا ن در محل معین نمیتوان به و سیله ریشه ای خود تهیه ای مواد غذایی کند مانند بادام که در اراضی مرطوب نمیتواند زند گی کند در روی پایه که قرابت متجانس بادرخت مورد بحث داشته باشد پیوند مینما یند مانند بادام در روی آلو و امثا ل آن .

5-  برای تسریع در بهره برداری از حا صل .

6-  برای ازدیا د قد رت حا صل دهی در خت پیوند میشود .

7-  به منظور جلو گیری از نا مر غوب بودن میو ه از پیوند استفاده مینما یند .

8-  به منظور مالکین خوب و دارا طعم لذیز .

9-  در با ره درختان مانند پسته گل نر و ماده از یک دیگر مجزا و روی دو درخت جدا قرار دارد

انواع پیوند ها :

1- پیوند زبا نه ای : پیوند زبا نه بسیار متدا ول است به خصوص برای سا قه ها کو چک چوبی که 0.7 تا 25/1 سا نتی متر قطر داشته با شد که وهمچنین تنه « بخش هوائی و بخش ریشه دار » باید حتی المقدور هم اندازه با شد تا اینکه حد اکثر تما س بین 2 کا مبیوم بو جود آید که باید دارای 2 الا 3 جوانه باشد و بر یدگی روی هردو ترکه و تنه باید در محل میان گره داده شود با یک چاقوی استرلیزه شد ه یک بریده گی مورد در با لای تنه و طی ترکه همان طوریکه در شکل نشان داده شد ه ایجاد نما ید زوا یای هر دو بریدگی با ید سعی شود که یک اندازه با شند . و سطح بریدگی با ید کا ملا ً مسطح بدون هیچ گونه نا همواری باشد مانند بریده گی که اره ای برقی ایجاد میکند یک بریدگی باید در ترکه و هم در تنه تقریبا ً 3/1 فا صله از سطح ایجاد شود این بریدگی با عمق چوب میر ود و تقریبا ً عمود با برید ه گی اولی میبا شد سپس تر که را با ید خوب در بریده گی تنه قرار داد و لی نه با فشا ر که شگا ف ایجاد نما ید علا وه بر آن حا شیه تحتا نی با ید از پائین بر ید ه گی تنه فراتر قرار گیرد عملیات با بستن پیوند و ما لید ن چسپ مخصوص پیوند کا مل میشود .

پیوند شبه زبانه ای : پیوند شبه زبا نه ای اسا سا ً شبه پیوند زبا نه است به جز اینکه برید گی دوم داده نمیشود که زبانه ایجاد نماید این پیوند در مواقع که مغذ و سعی و جود داشته با شد استعما ل دارد .

3-   پیوند شکمی یا اسکنه ای : پیوند شکمی یا اسکنه ای بسار متداول و مروج بوده است به خصوص و قتیکه قطر تنه و یا پایه خیلی بیشتر از قطر ترکه و پیوند ک است شا خه ای تنه ابتد ا عمودی بریده میشود با ید دقت شود که پوست درخت صدمه نبیدند اگر پوست درخت به و سیله اره صدمه بیند و کند ه شود با ید یک برید گی دیگر ایجاد شود با غبان حرفه ای و تجاری برای اینکه به پوست آسیب وارد نیا بد ابتدا از یک سمت تا نصف بریدگی ایجاد نموده و سپس سمت مقا بل و لی کمی پاین تری بریدگی ایجاد نما ید با این کا ر پو ست درخت به جای خودش با قی میما ند سپس با یک کارت تیز و بزرگ و یا تیشه ای تیز و منا سب یک شگا ف عمودی به عمق 7.5 الا 5 سانتی متر در بریدگی تنه ایجاد مینما ید یک تیکه ای خوب مؤقتا ً درون شگا ف قرار داد تا باز بماند پس تر که های 10الا 7.5 سانتی متری طوری به دو سمت کنده و درون بریدگی قرار داده میشود تا بیشترین تما س لا یه های کا مبیوم بر قرار شود و قتیکه چوب را از کنده بیرون بیا ورید تما س باید به حدی محکم با شد که براحتی نتوان تر که ها را بیرون کشید نها یتا ً تماس سطوحی که برهنه است باید با واکس مخصوص پو شا نیده شود .

4-   پیوند کناری یا جانبی : پیوندکناری یا جانبی معمولا ً جا ه های مورد استفاده دارد که تنه قطری در حدود 2.5 سانتی متر داشته با شد یک بریدگی به عمق 2.5 سانتی متر با چاقوی تمیز در تنه یا پیوند گیر در یک زاویه 20 الا 30 در جه ایجاد میشود زیر ا ترکه به طول 7.5 تا 10 سانتی متر طوری بریده شد ه که یک لبه به طول 2.5 سانتی متر ایجاد نما ید سپس تنه را کمی خم نموده تا شگا ف باز تر شود تا تر که را در شگاف فرو برید با ید دقت نمود که بیشترین تما س بین لایه های زایند ه کامبیوم بر قرار شود و قتیکه تنه را رها کنید در نتیجه ای فشا ر وارده دها نه ای پیوند کا ملا ً بسته  میشود پیوند کنا ری را میتوان برای درختان که شاخه های شان در نتیجه ای طوفان شکسته شده و هم چنان برای حفظ شکل منا سب برای گیا هان مو رد استفا ده قرار داد .

5-       پیوند مجاورتی : اگر دو گیا ه نزدیک به هم از طریق دیگر پیوند نپذیرد پیوند مجا ورتی را میتوان روی آنها آزما یش نمود دو گیا هی که مستقیم هستند و حد اقل یکی از آنها در گلدان قرا ر گرفته است را به طریق زیر آماده ای پیوند کنید دو بریدگی به یک اندازه هم از نظر طول و هم ازنظر قطر و در یک از تفاع در دو گیاه ایجاد نما ئید گاهی یک زبانه هم در محل بریدگی ایجاد نمود سپس دوبریدگی را باهم رسا نده   و محکم بندید این نوع پیوند میتوان هر زمانی از سال انجام داد و لی به احتمال زیاد در فصل رویش مؤفقیت بیشتری دارد بعد از اینکه اتصال کامل شد سر یکی از گیا هان را از با لای اتصال و دیگری را از پائین اتصال قطع نما ئید .

6-   پیوند اتصا لی : پیوند اتصالی تغیر یا فته ای از پیوند مجا ورتی است این پیوند گاهی برای درخت پر ارزش بکا رمیرود که سیستم ریشه ای آن صدمه دید ه باشد گیا ه چه ها و یاد رختان از همان نوع اطراف گیاه اصلی کا سته میشود و قتیکه بخوبی رشد کردند نو ک آنها با ید 0.75  تا 1.25 سانتی متر قطر داشته باشد به طور عمودی در حدودی 15 سانتی متر در سمت گیا هی اصلی بریده میشود سپس بریدگی های عمودی هم اندا زه در اطراف گیاه اصلی ایجاد میشود بطوریکه در عمق کامبیوم به رشد یک تیکه ای از پو ست درخت  با ید با قی بما ند تا نو ک بر ید ه ای گیا هچه ها را بپو شا ند سپس نو ک ها ی آما ده شده را در بر یدگی های درخت فرو برده با 4 الا 6 پو ش آنها را در جای خود محکم کرده و تما م بخش پیوند را دور ا دور با و اکس مخصوص میپو شاند انشعا با تیکه بعد از پیوند از گیا ه چه ها ایجاد میشود با ید قطع شود چو ن درخت اصلی مواد غذایی زیادی تولید مینما ید بنا بر این گیاه جه ها بعد از یک پیوند مؤفق به سرعت رشد مینما ید .

7-   پیوند پلی : گاهی در منا طق معتله و سرد اگر برف هم با ریده با شد که مو شهای صحرائی و دیگر جوندگان نتوانند به غذای معمولی خود دست یا بند در این صورت آنها و درختا ن همله کرده و پو ست آنها را گا هی به عمق 10تا 20 سا نتی متر میخورند این زخم گا هی به عمق  آ ب کش ها و کامبیوم  میر سد چنین با فت ها برای حیوانات لزیز تر است این نوع پوست کند ن معمولا ً کمر بند ی صورت میگرد  اگر چنین صدمات معا لجه نشوند درخت ممکن است خشک شود چون مواد غذائی نمی تواند به پائین تر از زخم رفته و ریشه را تغذیه نما ید این نو ع درختا ن معمو لا ً از طریق پیوند ها پلی از خشک شدن نجات میا بد بخصوص اگر پیوند درشروع فصل رویش و عوایل بهار انجام شود ترکه ها  و یا پیوند ک ها را از همان نو ع درخت در هنگام زمستان و خا ب گیا ه تهیه مینما ید و آنها را در یخچال تا هنگام استفاده میتوان نگهداری نمود جای که صدمه وارد شد ه با ید کا میلا ً تمیز شود تا هیچ گونه مرده ای قبلی با قی نماند سپس تر که ها را با ید در با لا و پائین کمر بند فرو برد بطوریکه نو ک آنها به طرف با لا و پائین بصورت طبعی قرار گیرد بین ترکه ها حدود 5 الا 7.5 سانتی متر فاصله ایجاد نما ئید اگرتر که ها اشتباه قرار گیرد به ثمر نمیرسد .

8-   پیوند جوانه ای : پیوند جوانه ئی نوع پیوند ی است که در آن از یک جنوانه استفاده میشود این روش بسیار متداول است بخصوص در باغبانی در بین پرورش دهندگان تجارتی به علت اینکه اولا ً یک گروه 2-3 نفری دریک روز میتوانند بیش از 1000 پیوند ایجاد کنند و ثانیا ً به علت اینکه غالبا ً بیش از 95 در صد این نوع به ثمر میرسد پیوند جوانه ای معمولا ً در تا بستان که جوانه های بهاری کا ملا ً با لغ شده و شیره پرورده ای پایه بخوبی جریان دارد آماده میشود این نوع پیوند در هنگام بیشترین مؤفقیت دارد که جوانه های برگی ولی نه جوانه های گل یا مختلط متعق به فصل جاری درروی پایه های سالم 2 یا 3 ساله پیوند زده میشود پایه را آماده نموده به این صورت که تمام برگ ها و شا خه ها ی جانبی که زیر نقطه پیوند و یا در مجاور آن قرار دارد قطع میشود سپس یک بریدگی T مانند به وسیله یک چاقوی تیز و استرلیزه شده در پو ست پایه ایجاد میشود بریدگی عمودی حدود 2.5 ال 3 سانتی متر و بریدگی عرض حدود 1.25 سانتی متر باشد دو بریدگی نبا ید عمیق تر از لا یه زایند ه کامبیوم ایجاد شوند و پو ست درخت یعنی پایه با ید در محل بریدگی گردانده شود تا جوانه به راحتی داخل قرار گیرد جوانه ای را آماده نما ئید به این صورت که تما م برگها را قطع نموده و تنها به اندا زه 1.25 سانتی متر از دمبرگ را نگهدارید واین برای نقل انتقا ل با دست جوانه را خیلی با دقت از طریق یک بریگی یک تخم مرغی شکل به اندا زه 1.75 سانتی متر از پایه جدا نما ئید  اگر جوانه از با فت جدا شود آنرا حسب نموده و جوانه ای دیگررا تهیه نما ئید سپس جوانه بشکل تخم مرهغی خود در بریدگی پایه که به صورت T  ایجاد شده شانده میشود لبه های پوست درخت را روی با فت جوانه قرار دهید ولی به صورتیکه جوانه کا ملا ً بیرون قرار مگیرد به نوار های مخصوص اطراف جوانه را ببندید بطوریکه تنها جوانه بیرون بماند بعد از آنکه رشد جوانه صورت گرفت بقیه پایه از با لای جوانه برید ه میشود پایه را نبا ید قبل از رویش جوانه قطع نمود چون جوانه از مواد غذائی که در طول سا قه حرکت میکند تغذیه میکند پیوند جوانه را میتوان همچنین دربهار بلا فا صله بعد از شروع رشد و قبل از آن که جوانه فعا ل شود تهیه نموده و آنها را در یخچا ل نگهداری مینما یند در منا طقیکه تا بستا ن ها وفصل رشد طولانی است پیوند جوانه رانیز میتوان اوایل تا بستان انجام داد به شرط اینکه پوست درخت را حت باز شود ولی این کار نبا ید به تعویق به افتد چون گیا ه جوان باید به اندا زه کا فی فرصت رشد دا شته با شد تا بتواند خود را آما ده ای فصل سر ما نما ید در مورد درختانیکه پوست کلفتی دارد ما نند درخت لاستیک تا بعضی از درختان فندق گرد و بریدگی به شکل مربع ، مستطیل د ر پایه ایجاد میشوند و به همان اندازه با فت جدید را با جوانه به آن انتقا ل مید هند معمولا ً محل بریدگی بیش از 5 سانتی متر قطر ندارد این روش نسبتا ً به کندی انجام میگیرد لیکن بخصوص با پوست زخیم نتا یج بهتری مید هد .

وقت پیوند : معمولا ً سال دو مرتبه میتوان به پیوند جوانه ای « پندک پیوند » اقدام نمود که یکی در اوا خر بهار که بنام پیوند جوزا ئی یاد میشود و دیگر ی در اواخر تا بستان که بنام تیرماهی یاد میگردد و بعضا ً در اوایل بهارصورت میگرد .

پیوند که در اواخر بهار زده میشود جوانه آن بعد از 2-3 هفته سبز میشوند و به نموی خود ادامه مید هد اگر در اواخر تا بستان T   پیوند عملی گردد جوانه آن تا آنکه پیوند بگیرد به خاب با قی مانده و در بهار سال آینده سبز شده و به رشد آغاز مینما ید .

مراقبت لازمه بعد از پیوند :

زمانیکه عمل پیوند با لای درخت آنجام گرفت 10-15 روز بعد از سپری شدن نها ل های پیوندی شده دیده میشود که آیا عملیه مؤفق است یا خیر در این و قت فیته یا پوست پیچانیده شده را به یک تر تیب که به پیوند نقص نرساند قطع میگردد تا فشار آن از با لای سا قه رفع گردد در این وقت اگر در اثر بازدید معلوم شود که پیوند نگرفته باشد میتوان دوباره آنرا پیوند کرد مگر در پیوند های که در اوا خر تا بستان قطع میشود در این حال بهتر است تا بها ر سال آینده انتظار کشید در پیوند های بهاری بعد از گرفتن پیوند سا قه ای اصلی از قسمت با لائی پیوند خم شده و یا بکلی قطع گردد شا خه و بر گهای آن دور گردد این عمل در تقویه و تغذیه پیوند نقش بسزای دارد ولی شکستن سا قه ما نند حرکت « aoxin   از بالا به پائین میگردد در اواخر زمستان نزدیک نوروزچه در پیوند های بهاری و چه در پیوند های تا بستانی نها ل باید از بالای جوانه پیوند قطع گردد در این عمل با ید دقت گردد تا فا صله بین جوانه ئی پیوند و جای که نها ل قطع گردد حتی المقدور کم گردد .

لوزم پیوند :

درعمل پیوند هما نند تما م کا رهای با غبانی و و سائیل و امکا نات خا ص ضرورت داریم تا پیوند در جای مورد نظر استقرار یا فته و عملیات به طور صحیح انجام گیرد این ابزار و سائیل عبا رت اند از .

1-  اره : این و سیله دارای انواع مختلف با اندا زه های متفا وت است و هر یک از آنها به منظور خا ص در قطع شا خه ها و پیوند بکار گرفته میشود به طور کلی در بعضی از آنها تیغه کاملاً ثابت در روی دسته یا پایه قرار دارد و در نمونه های دیگر تیغه غیر ثابت و قا بل تعویضااست .

2-  داسک : مشا به به چاقوی خمیده است که تیغه فولادی آن به دسته چوبی متصل شده است . داسک به انواع مختلف سا خته شده است که برخی از آنها دارای تیغه تیز و نو کا ملا ً باریک و در انواع دیگر ضخا مت تیغه به حسب نو ع کا ربرد متفا وت است داسک در بر داشت پوست و زخم و ایجاد شگا ف ها ی کم عمق مورد استفا ده قرار میگرد نمونه ای دیگر ی نیز است که هم شگا ف ایجاد مینما ید و هم از قسمت دیگری آن در باز کردن شگا ف برای استقرار پیوند استفا ده میشود .

3-  قیچی با غبا نی : این قیچی برای قطع سر شاخه ها و کا رهای ضروری بکا رمیرود و معمو لا ً به اندازه ها به اشکا ل مختلف سا خته میشود برخی از آنها دارای دسته بلندی است که با آن میتوان سر شاخه ها را قطع کرد ولی در هر یکی تیغه ای آن باید با ریک و کا ملا ً تیز با شد .

4-  چاقوی پیوند زنی : چاقوی پیوند زنی به اشکا ل و اندازه ها ی مختلف سا خته شده که تیغه آن از فولاد بوده و لبه ای آن کا ملا ً تیز و سیقلی با شد معمولا ً برای پا یه ای از انواع پیوند از چا قو های خا ص استفا ده میشود .

5-  تخما ق با غبا نی : تخما ق با غبا نی و سیله ای است چوبی که در زدن ضربه برای ایجاد شگا ف کا ر برد دارد و به اشکا ل یک طرفه سا ده یا چکش مانند سا خته میشود .

6-   ریسمان : در عمل پیوند زنی پس از اجرای عملیا ت پیوند از ریسما ن برای حفا ظت و نگهداری برا ی پیوند به منظور اتصال کامل به یک دیگر و عدم ایجاد فا صله استفا ده میشود ریسما ن که در عمل پیوند بکا ر میرود چند نوع است از جمله ریسمان پشمی ، پنبه ای ، علفی  یا حتا پاره ای از پوست درختان مانند درخت بید و نیز نوار لا یلونی به عرض های متفاوت اصولا ً ریسمانیکه برای پیوند بکا ر میرود با ید در مقا بل شرا یط محیطی کا ملا ً مقاوم بوده و پوسیدگی نبا ید و همچنین به اندا زه کا فی محکم با شد .

7-  ما شیین های مخصوص پیوند زنی : امروزه برای سرعت بخشیدن به عملیا ت پیوند زنی و با لا بردن در صد مؤفقیت و یک نواختی از ماشین ها ی بخصوص استفا ده میشود ولی کار برد این ما شین ها تقریبا ً محدود به اجرای چند نوع پیوند بیشتر نیست .

8-  چسپ پیوند :همان طوریکه در هر گونه عملیات جراحی پانسمان و ضد عفونی محل زخم ضروری است در پیوند نیز برای جلو گیری از انواع عموامل بیماری را لازم محل بریدگی یا زخم تو سط ترکیبات خاص پوشیده شود تا محل زخم را برای مدت زمانی که پیوند با پایه جوش نخورده است حفاظت نما ید در هر هال نهال های پیوند شده در محل پیوند به گر مای زیاد و رطوبت حساس هستند و باید به نموی که ممکن است این زخم ومنا فذ رامحدود کود ساده را که برای این امر مورد استفاده قرار بیگرد چسپ پیوند مینا مند .

پیوند های معمولی در افغانستان :

1-    Tپیوند : این طریقه در دنیا بسیا ر معمول بوده بخا طر T پیوند میگویند که در عملیه حرف T اینگلسی را تشکیل میدهد این نوع پیوند در فارم های تحقیقاتی و قوریه جات افغانستان بسیا ر معمول است و یک تعداد زیا د زارعین این نوع پیوند را مورد تد بیق قرار مید هند در این پیوند پیوندک عبارت از جوانه با ز نشده و طرزعمل این است که ابتدا جوانه پیوندک را از وسط شاخه با مقدار چوب قطع کرده به ملا یمت چوب را از آن جدا میکند و بعدا ً در پایه که انتخا ب شد ه در روی پوست شگا ف به شکل T داده وبه پشت چاقوی پیوند زنی پوست را بلند و جوانه را در آن داخل میکند و به وسیله نخ پنیه یا پوست درخت توت میبندند درحدود 2 هفته قبل از پیوند با ید شاخه های زیادی و بی مصرف پایه را بزند ودر نتیجه این عمل در نهال آفتا ب بهتر رسیده و آما ده برای پیوند میگردد برای اینکه نتیجه مثبت دهد پندک از سطح خاک 10-2 انج با لا شانده میشود و پند ک نبا ید بطرف جریا ن باد شانده شود تا شاخه آن در اثر جریان باد بشکند و قتیکه پند ک از شا خه گرفته شود بسیا ر کو شش شو د تا همراه پندک یا Smallcore  نیز دور گردد و پند ک بدون چوب استعما ل شده و بعد از قرار دادن پندک به پایه زریعه رابر بسته میشود پیوند بعد از 12-10 روز میتوان تشخیص کرد که گرفته است یا خیر .

 

 

شکل

 

 

 

 

 

 

 

2-          اسکنه پیوند :

این پیوند از جمله شا خه پیوندی است که جوانه یا پندک قسمت از شاخه درخت که پیوند نامیده میشود بکا رمیرود این طریقه خیلی قدیمی ترین طریقه بوده و برای این پیوند چوب راست بدون تا بخوردگی با شد استعمال میگردد این پیوند هم به نها لهای خورد در قوریه و هم به درختان بزرگ در باغ قابل تطبیق است قطر درخت در قوریه 10-3 سانتی متر عموما ً نهالهای که قطر شان از ضخامت پینسیل ضخیم تر است نها ل به سطح زمین برابر بریده شده پیوند عملی میگردد اما دردرختان نسبتا ً کلان تر از جای که منا سب دانسته شده بریده میشود در هنگام بریدن با ید احتیا ط گردد تا اصل نهال یا درختیکه با آن پیوند زده میشود برای پیوند زدن نا مسا عد نگردد در بریدن آن بهتر است از اره تیز و یا قیچی تیز استفاده گردد بعد از بریدن روی بریدگی اصلی را زریعه تیغه صا ف کرده و سپس تیغه چاقو را روی سا قه اصلی گذاشته و تو سط چکش یا سنگ کوبیده و به این ترتیب سا قه مذکور به اندازه 3-2 انج شق میگردد بعد از آن چاقو بر داشته شده و پیوند را که از شاخه درخت مطلوب و از سال گذشته با شد گرفته یک انجام را از هردو بغل مانند فا نه تر شیده و به کمک یک میخ و یا کارد به داخل شگا ف اصلی داخل مینما ید پیوند درداخل درز ساقه باید طوری قرار گیرد که طبقه روینده ای اصلی و طبقه روینده روی هم قرار گیرند ممکن است پوست سا قه اصلی از پوست پیوند ضخیم تر با شد که در این صورت و قت بیشتر را ایجا ب میکند تا طبقات رویند پیوند و سا قه اصلی حتی المقدور با هم منطبق گردد اگر ساقه اصلی ضخیم تربا شد این نوع پیوند به بستن ضرورت ندارد ولی اگر ساقه مذکور باریک با شد با ید توسط تار پنبه بسته گردد و سپس روی زخم و محل بریدگی و شگا ف سا قه با موم و غیره پو شانیده شود تا از خشک شدن محفوظ مانده و هوا و رطوبت به داخل آن نفوذ نکند .

شکل

 

 

 

 

 

 

 

 

3- نیچه پیوند :

دراین نوع پیوند از یک قسمت پایه ای پوست را دور کرده اما یک قسمت پوست بخا طر انتقال مواد غذائی از پائین به با لا گذا شته میشود و در عمل این طریقه چا قوی دو تیغه بکا رمیر ود و جای که پوست از پایه دور شده پوست پیوند ک را گذاشته محکم با رابر بسته مینما ید تا پیوند از جا ی خود بیجا نشود .

 

 

 

شکل

 

 

 

نتیجه گیری :

با مطا لعه این سیمینا رکه با استفاده از 5 مؤخذ ترتیب داده ام به این نتیجه رسیدیم که پیوند در سا لم با ر آمدن ، ازدیاد حاصل و مقاوم بودن درخت در مقا بل امراض رول اساسی داشته که دها قین ما قبل از انتقال نهالی از قوریه به با غ  پیوند میزنند پیوند انواع و اقسام مختلف داشته از آن جمله چند نوع آن را یاد آور میشویم که آنها عبا رت اند از پیوند زبا نه ائ ، پیوند اسکنه ، پیوند کناری یا جانبی ، پیوند مجاورتی ، پیوند اتصالی ، پیوند پلی ، پیوند جوانه ائ و T پیوند میبا شد که از انواع متذکره پیوند های معمولی در افغانستان عبارت اند از پیوند جوانه ائ ، کنده پیوند و T  پیوند میبا شد بیشتر از همه مورد استفاده دها قین و با غداران ما قرار دارد . پیوند اکثرا ً در درختانیکه نمیتوان آنها را با قلمه تکثیر نمود برای حفظ مشخصا ت پایه مادری از پیوند استفاده میکند و همچنان بعضی از درختان در محل معین نمیتواند به وسیله ریشه خود مواد غذائی خودرا تهه نما ید مانند با دام که در اراضی مرطوب نمیتواند زندگانی کند در روی پا یه ای که حرارت متجانس داشته باشد پیوند مینما یند مانند بادام درروی آلو و امثال آن و هم به منظور جلو گیری از نا مرغوب بودن میوه از پیوند استفاده مینما ید و لوازم که در هنگام پیوند زنی مورد استفاده قرار میگیرد که عبا رت از اره ، داسک ، قیچی با غبا نی ، چاقوی پیوند زنی ریسما ن ، ما شین های مخصوص پیوند زنی و چسپ پیوند میبا شد که از آنها کار گرفته میشود پیوند معمولا ً سال دو مرتبه صورت میگیرد البته پیوند جوانه ای  یکی در اواخر بهار که بنام پیوند جو زائی یا د میشود و دیگردر اواخر تا بستا ن که تیر ماهی یاد میگردد .

وبعضا ً در اوائیل بهارصورت میگیرد پیوند که در اواخر بهار زده میشود جوانه آن بعد از 3-2 هفته سبز میشود و به نموی خود ادامه میدهد اگردر اواخر تا بستان T پیوند عملی گردد جوانه تا آنکه پیوند بیگیرد به خواب با قی مانده و در بهار سال آینده سبز شده و به رشد آغاز مینما ید زما نیکه عمل پیوند با لای درخت صورت میگیرد 15-10 روز بعد از سپری شدن نها ل های پیوندی شده دیده میشود که عملیه مؤفق است یا خییر ؟

در این و قت فیته یا پوست پیچانیده شده را به یک ترتیب که به پیوند نقس نرساند قطع میگردد تا فشار آن از بالای ساقه رفع گردد دراین وقت اگردر اثر بازدید معلوم شود که پیوند نگرفته باشد میتوان دوبا ره آنرا پیوند نمود مگرد ر پیوند های که در اواخر تا بستان زده میشود دراین حال بهتر است تا بها ر سال آینده انتظار کشید .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سفارشات :

تمام دها قین که مشغول زراعت در افغانستان هستند خصوصا ً دها قین که میخواهد در افغانستان با غهای میوه جات را احداث نما ید میتوانند که از طریق احداث قوریه های درختان میوه جات مختلف به شرایط اقلیمی افغانستان توافق داشته باشد باغهای خوب و بهتر را احداث نما ید و تا بتواند از این با غهای ایجاد شده که بصورت فنی و علمی آن ایجاد گردیده است حاصل بیشتر با کیفیت و مرغوب به دست آورند پس در این صورت باید نکات ذیل رادر نظر بیگیرند .

1-    نهال باید قبل از انتقال از قوریه به با غ پیوند گردد

2-  زما نیکه عمل پیوند با لای درخت صورت گرفت 15-10 روز بعدنهال های پیوند شده دیده شود که پیوند گرفته است یا خیر .

3-  با غداران باید پیوند را انتخاب نما یند که به آسانی صورت گرفته و امکا ن گرفتن آن زیا د باشد .

4-  بعد از 20-15 روز فیته یا پوست پیچانیده شده را به یک ترتیب که به پیوند نقس نرساند قطع گردد تا فشار آن از بالای ساقه رفع گردد .

5-  در پیوند بهاری هنگام بر طرف نمودن پوست یا فیته بازدید شود که اگر پیوند نگرفته با شد باید دوبا ره پیوند گردد .

6-  در پیوند های که در اواخر تا بستان زده میشود دراین حال بهتر است تا بهار سال آیند  ه انتظار کشید .

 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و دوم اردیبهشت 1388ساعت 11:24  توسط فرهاد احمدیار  | 

ü   مقـــــدمه :

افغانستان از نظر شرایط محیطیی و اقلیمی برای تهیه قوریه و غرس نها لها مسا عد بوده که میتوان تمام میوه جات به استسنای بعضی میوه جات که در منا طق حاره غرس میگردد تر بیه نمود افغانستان با داشتن چها ر فصل متفاوت و انوا ع مختلف میوه جخات مساعد میبا شد و انرژی آفتاب در کمیت و کیفیت نها لهای مو جود در قوریه با ارزش بوده زمینه را برای پرورش نها لهای میوه جات در قو ریه مساعد میسا زد اکثر منا طق کشور با داشتن زمین ها ی خوب و آب کافی برای قوریه و احدا ث با غهای میوه مساعد میبا شد و از نظر اقتصادی ایجاد قوریه نها لها ی مثمر دارا اهمیت فرا وان میبا شد و از این طریق میتوان با غها ی مطمئن و درختا ن سالم تهیه نموده در ختان که در قوریه پرورش میا بند به دلیل مرا قبت ها ی تخصصی و علمی در مقابل امرا ض نسبت به سا ئر درختان معمولی مقا وم تر بوده و برای عملیه پیوند مسا عد میبا شد .

تاریخچه پیوند :

پیوند از زمان های بسیا ر قدیم روا ج داشته یکی از طریق دیرین تکثیر نبا تات است شواهد تاریخی نشان میدهد که 1000 سال قبل از میلاد پیوند را جهت تکثیر نباتات مردمان آن زمان بکار میبردند ارسطو در یاد داشت های تحریر خود را جع به پیوند معلومات اراعه کرده در زمان امپراطوری رومی ها بسیار معمول بوده و در دوره رونسانس یک فن جدید را به خود اختیا ر کرده و توجه مردم را به خود جلب کرد در این زمان یک تعداد زیاد نبا تات از مما لک خا رجی و با غهای اروپا آورده شد ه بدین زریعه تکثیر نباتات به شکل پیوند انکشا ف یا فت در افغا نستان پیوند از کدام زمان معمول بوده کدام یا د داشت تا ریخی و جو د نداشته با ز هم موجودیت یک تعداد زیاد و رایتی نشان مید هد که شاید پیوند از زمان های بسا رقدیم مر و ج بوده است .

پیوند چیست :

یک پیوند ساده عبا رت از داخل نمودن یک قطعه از ساقه بنام پیوندک در ون سا قه دیگرکه دارای سیستم ریشه است بنام تنه « پایه » یا پیوند گیر یک قطعه از سا قه ای که بین تنه محسوب میشو د گاهی بین تنه و ترکه پیوند زده میشود یا گا هی یک جوانه و با فت مجاورآن به تنه پیوند زده میشود در همه نوع پیوند لا یعه ای زاینده کا مبیوم تر که و تنه با ید سفت و محکم به یک دیگر اتصا ل حا صل نموده جو ش بخورد بخش های مر بوطه به پیوند با ید از با فت های یک سان و همگان با شد ورایتی سیب درختی را میتوان با هم پیوند زد اما نمیتوان درخت افرا را به سیب درختی پیوند زد بعد از آنکه پیوند زده شد اطرا ف پیوند با ید محکم بسته شود برای این کار از نوار های مختلف نظیری کش لاستیکی نخ ها ی واکسی نوار ها ی پلا ستیکی و غیر ه میتوان استفا ده نمود سطح نا هیه پیوند را نیز با ید با و اکس مخصوص پیوند زنی بپو شاند و اکس جهت جلو گیری از خشک شدن پیوند و همچنین جلو گیری از و رود مو جودات بیماری زا لازم میبا شد اگرمحل پیوند درسطح و یا زیر خاک قرار داده شود با ید جای بسته شده پس از شروع رشد باز رسی شود و چنا نچه پیوند با لای سطح خاک قرار داشته باشد پس از شروع رشد نوار های بسته شده به پیوند با ید باز شود تا مانع از فعا لیت کامبیوم و رشد قطره ای اندام نشوند . 

فوائید پیوند :

1 – در نباتاتیکه نمیتوان آنها را با قلم تکثیر نمود برای حفظ مشخصات پایه مادری از پیوند استفاده میکنند .

2 -  جوان کردن درختان کهن سال .

3- درختا نیکه روی ریشه ای ضعیف یا زیاد تر ازحد لزوم قوی میبا شد.

4-  بعضی از درختا ن در محل معین نمیتوان به و سیله ریشه ای خود تهیه ای مواد غذایی کند مانند بادام که در اراضی مرطوب نمیتواند زند گی کند در روی پایه که قرابت متجانس بادرخت مورد بحث داشته باشد پیوند مینما یند مانند بادام در روی آلو و امثا ل آن .

5-  برای تسریع در بهره برداری از حا صل .

6-  برای ازدیا د قد رت حا صل دهی در خت پیوند میشود .

7-  به منظور جلو گیری از نا مر غوب بودن میو ه از پیوند استفاده مینما یند .

8-  به منظور مالکین خوب و دارا طعم لذیز .

9-  در با ره درختان مانند پسته گل نر و ماده از یک دیگر مجزا و روی دو درخت جدا قرار دارد

انواع پیوند ها :

1- پیوند زبا نه ای : پیوند زبا نه بسیار متدا ول است به خصوص برای سا قه ها کو چک چوبی که 0.7 تا 25/1 سا نتی متر قطر داشته با شد که وهمچنین تنه « بخش هوائی و بخش ریشه دار » باید حتی المقدور هم اندازه با شد تا اینکه حد اکثر تما س بین 2 کا مبیوم بو جود آید که باید دارای 2 الا 3 جوانه باشد و بر یدگی روی هردو ترکه و تنه باید در محل میان گره داده شود با یک چاقوی استرلیزه شد ه یک بریده گی مورد در با لای تنه و طی ترکه همان طوریکه در شکل نشان داده شد ه ایجاد نما ید زوا یای هر دو بریدگی با ید سعی شود که یک اندازه با شند . و سطح بریدگی با ید کا ملا ً مسطح بدون هیچ گونه نا همواری باشد مانند بریده گی که اره ای برقی ایجاد میکند یک بریدگی باید در ترکه و هم در تنه تقریبا ً 3/1 فا صله از سطح ایجاد شود این بریدگی با عمق چوب میر ود و تقریبا ً عمود با برید ه گی اولی میبا شد سپس تر که را با ید خوب در بریده گی تنه قرار داد و لی نه با فشا ر که شگا ف ایجاد نما ید علا وه بر آن حا شیه تحتا نی با ید از پائین بر ید ه گی تنه فراتر قرار گیرد عملیات با بستن پیوند و ما لید ن چسپ مخصوص پیوند کا مل میشود .

پیوند شبه زبانه ای : پیوند شبه زبا نه ای اسا سا ً شبه پیوند زبا نه است به جز اینکه برید گی دوم داده نمیشود که زبانه ایجاد نماید این پیوند در مواقع که مغذ و سعی و جود داشته با شد استعما ل دارد .

3-   پیوند شکمی یا اسکنه ای : پیوند شکمی یا اسکنه ای بسار متداول و مروج بوده است به خصوص و قتیکه قطر تنه و یا پایه خیلی بیشتر از قطر ترکه و پیوند ک است شا خه ای تنه ابتد ا عمودی بریده میشود با ید دقت شود که پوست درخت صدمه نبیدند اگر پوست درخت به و سیله اره صدمه بیند و کند ه شود با ید یک برید گی دیگر ایجاد شود با غبان حرفه ای و تجاری برای اینکه به پوست آسیب وارد نیا بد ابتدا از یک سمت تا نصف بریدگی ایجاد نموده و سپس سمت مقا بل و لی کمی پاین تری بریدگی ایجاد نما ید با این کا ر پو ست درخت به جای خودش با قی میما ند سپس با یک کارت تیز و بزرگ و یا تیشه ای تیز و منا سب یک شگا ف عمودی به عمق 7.5 الا 5 سانتی متر در بریدگی تنه ایجاد مینما ید یک تیکه ای خوب مؤقتا ً درون شگا ف قرار داد تا باز بماند پس تر که های 10الا 7.5 سانتی متری طوری به دو سمت کنده و درون بریدگی قرار داده میشود تا بیشترین تما س لا یه های کا مبیوم بر قرار شود و قتیکه چوب را از کنده بیرون بیا ورید تما س باید به حدی محکم با شد که براحتی نتوان تر که ها را بیرون کشید نها یتا ً تماس سطوحی که برهنه است باید با واکس مخصوص پو شا نیده شود .

4-   پیوند کناری یا جانبی : پیوندکناری یا جانبی معمولا ً جا ه های مورد استفاده دارد که تنه قطری در حدود 2.5 سانتی متر داشته با شد یک بریدگی به عمق 2.5 سانتی متر با چاقوی تمیز در تنه یا پیوند گیر در یک زاویه 20 الا 30 در جه ایجاد میشود زیر ا ترکه به طول 7.5 تا 10 سانتی متر طوری بریده شد ه که یک لبه به طول 2.5 سانتی متر ایجاد نما ید سپس تنه را کمی خم نموده تا شگا ف باز تر شود تا تر که را در شگاف فرو برید با ید دقت نمود که بیشترین تما س بین لایه های زایند ه کامبیوم بر قرار شود و قتیکه تنه را رها کنید در نتیجه ای فشا ر وارده دها نه ای پیوند کا ملا ً بسته  میشود پیوند کنا ری را میتوان برای درختان که شاخه های شان در نتیجه ای طوفان شکسته شده و هم چنان برای حفظ شکل منا سب برای گیا هان مو رد استفا ده قرار داد .

5-       پیوند مجاورتی : اگر دو گیا ه نزدیک به هم از طریق دیگر پیوند نپذیرد پیوند مجا ورتی را میتوان روی آنها آزما یش نمود دو گیا هی که مستقیم هستند و حد اقل یکی از آنها در گلدان قرا ر گرفته است را به طریق زیر آماده ای پیوند کنید دو بریدگی به یک اندازه هم از نظر طول و هم ازنظر قطر و در یک از تفاع در دو گیاه ایجاد نما ئید گاهی یک زبانه هم در محل بریدگی ایجاد نمود سپس دوبریدگی را باهم رسا نده   و محکم بندید این نوع پیوند میتوان هر زمانی از سال انجام داد و لی به احتمال زیاد در فصل رویش مؤفقیت بیشتری دارد بعد از اینکه اتصال کامل شد سر یکی از گیا هان را از با لای اتصال و دیگری را از پائین اتصال قطع نما ئید .

6-   پیوند اتصا لی : پیوند اتصالی تغیر یا فته ای از پیوند مجا ورتی است این پیوند گاهی برای درخت پر ارزش بکا رمیرود که سیستم ریشه ای آن صدمه دید ه باشد گیا ه چه ها و یاد رختان از همان نوع اطراف گیاه اصلی کا سته میشود و قتیکه بخوبی رشد کردند نو ک آنها با ید 0.75  تا 1.25 سانتی متر قطر داشته باشد به طور عمودی در حدودی 15 سانتی متر در سمت گیا هی اصلی بریده میشود سپس بریدگی های عمودی هم اندا زه در اطراف گیاه اصلی ایجاد میشود بطوریکه در عمق کامبیوم به رشد یک تیکه ای از پو ست درخت  با ید با قی بما ند تا نو ک بر ید ه ای گیا هچه ها را بپو شا ند سپس نو ک ها ی آما ده شده را در بر یدگی های درخت فرو برده با 4 الا 6 پو ش آنها را در جای خود محکم کرده و تما م بخش پیوند را دور ا دور با و اکس مخصوص میپو شاند انشعا با تیکه بعد از پیوند از گیا ه چه ها ایجاد میشود با ید قطع شود چو ن درخت اصلی مواد غذایی زیادی تولید مینما ید بنا بر این گیاه جه ها بعد از یک پیوند مؤفق به سرعت رشد مینما ید .

7-   پیوند پلی : گاهی در منا طق معتله و سرد اگر برف هم با ریده با شد که مو شهای صحرائی و دیگر جوندگان نتوانند به غذای معمولی خود دست یا بند در این صورت آنها و درختا ن همله کرده و پو ست آنها را گا هی به عمق 10تا 20 سا نتی متر میخورند این زخم گا هی به عمق  آ ب کش ها و کامبیوم  میر سد چنین با فت ها برای حیوانات لزیز تر است این نوع پوست کند ن معمولا ً کمر بند ی صورت میگرد  اگر چنین صدمات معا لجه نشوند درخت ممکن است خشک شود چون مواد غذائی نمی تواند به پائین تر از زخم رفته و ریشه را تغذیه نما ید این نو ع درختا ن معمو لا ً از طریق پیوند ها پلی از خشک شدن نجات میا بد بخصوص اگر پیوند درشروع فصل رویش و عوایل بهار انجام شود ترکه ها  و یا پیوند ک ها را از همان نو ع درخت در هنگام زمستان و خا ب گیا ه تهیه مینما ید و آنها را در یخچال تا هنگام استفاده میتوان نگهداری نمود جای که صدمه وارد شد ه با ید کا میلا ً تمیز شود تا هیچ گونه مرده ای قبلی با قی نماند سپس تر که ها را با ید در با لا و پائین کمر بند فرو برد بطوریکه نو ک آنها به طرف با لا و پائین بصورت طبعی قرار گیرد بین ترکه ها حدود 5 الا 7.5 سانتی متر فاصله ایجاد نما ئید اگرتر که ها اشتباه قرار گیرد به ثمر نمیرسد .

8-   پیوند جوانه ای : پیوند جوانه ئی نوع پیوند ی است که در آن از یک جنوانه استفاده میشود این روش بسیار متداول است بخصوص در باغبانی در بین پرورش دهندگان تجارتی به علت اینکه اولا ً یک گروه 2-3 نفری دریک روز میتوانند بیش از 1000 پیوند ایجاد کنند و ثانیا ً به علت اینکه غالبا ً بیش از 95 در صد این نوع به ثمر میرسد پیوند جوانه ای معمولا ً در تا بستان که جوانه های بهاری کا ملا ً با لغ شده و شیره پرورده ای پایه بخوبی جریان دارد آماده میشود این نوع پیوند در هنگام بیشترین مؤفقیت دارد که جوانه های برگی ولی نه جوانه های گل یا مختلط متعق به فصل جاری درروی پایه های سالم 2 یا 3 ساله پیوند زده میشود پایه را آماده نموده به این صورت که تمام برگ ها و شا خه ها ی جانبی که زیر نقطه پیوند و یا در مجاور آن قرار دارد قطع میشود سپس یک بریدگی T مانند به وسیله یک چاقوی تیز و استرلیزه شده در پو ست پایه ایجاد میشود بریدگی عمودی حدود 2.5 ال 3 سانتی متر و بریدگی عرض حدود 1.25 سانتی متر باشد دو بریدگی نبا ید عمیق تر از لا یه زایند ه کامبیوم ایجاد شوند و پو ست درخت یعنی پایه با ید در محل بریدگی گردانده شود تا جوانه به راحتی داخل قرار گیرد جوانه ای را آماده نما ئید به این صورت که تما م برگها را قطع نموده و تنها به اندا زه 1.25 سانتی متر از دمبرگ را نگهدارید واین برای نقل انتقا ل با دست جوانه را خیلی با دقت از طریق یک بریگی یک تخم مرغی شکل به اندا زه 1.75 سانتی متر از پایه جدا نما ئید  اگر جوانه از با فت جدا شود آنرا حسب نموده و جوانه ای دیگررا تهیه نما ئید سپس جوانه بشکل تخم مرهغی خود در بریدگی پایه که به صورت T  ایجاد شده شانده میشود لبه های پوست درخت را روی با فت جوانه قرار دهید ولی به صورتیکه جوانه کا ملا ً بیرون قرار مگیرد به نوار های مخصوص اطراف جوانه را ببندید بطوریکه تنها جوانه بیرون بماند بعد از آنکه رشد جوانه صورت گرفت بقیه پایه از با لای جوانه برید ه میشود پایه را نبا ید قبل از رویش جوانه قطع نمود چون جوانه از مواد غذائی که در طول سا قه حرکت میکند تغذیه میکند پیوند جوانه را میتوان همچنین دربهار بلا فا صله بعد از شروع رشد و قبل از آن که جوانه فعا ل شود تهیه نموده و آنها را در یخچا ل نگهداری مینما یند در منا طقیکه تا بستا ن ها وفصل رشد طولانی است پیوند جوانه رانیز میتوان اوایل تا بستان انجام داد به شرط اینکه پوست درخت را حت باز شود ولی این کار نبا ید به تعویق به افتد چون گیا ه جوان باید به اندا زه کا فی فرصت رشد دا شته با شد تا بتواند خود را آما ده ای فصل سر ما نما ید در مورد درختانیکه پوست کلفتی دارد ما نند درخت لاستیک تا بعضی از درختان فندق گرد و بریدگی به شکل مربع ، مستطیل د ر پایه ایجاد میشوند و به همان اندازه با فت جدید را با جوانه به آن انتقا ل مید هند معمولا ً محل بریدگی بیش از 5 سانتی متر قطر ندارد این روش نسبتا ً به کندی انجام میگیرد لیکن بخصوص با پوست زخیم نتا یج بهتری مید هد .

وقت پیوند : معمولا ً سال دو مرتبه میتوان به پیوند جوانه ای « پندک پیوند » اقدام نمود که یکی در اوا خر بهار که بنام پیوند جوزا ئی یاد میشود و دیگر ی در اواخر تا بستان که بنام تیرماهی یاد میگردد و بعضا ً در اوایل بهارصورت میگرد .

پیوند که در اواخر بهار زده میشود جوانه آن بعد از 2-3 هفته سبز میشوند و به نموی خود ادامه مید هد اگر در اواخر تا بستان T   پیوند عملی گردد جوانه آن تا آنکه پیوند بگیرد به خاب با قی مانده و در بهار سال آینده سبز شده و به رشد آغاز مینما ید .

مراقبت لازمه بعد از پیوند :

زمانیکه عمل پیوند با لای درخت آنجام گرفت 10-15 روز بعد از سپری شدن نها ل های پیوندی شده دیده میشود که آیا عملیه مؤفق است یا خیر در این و قت فیته یا پوست پیچانیده شده را به یک تر تیب که به پیوند نقص نرساند قطع میگردد تا فشار آن از با لای سا قه رفع گردد در این وقت اگر در اثر بازدید معلوم شود که پیوند نگرفته باشد میتوان دوباره آنرا پیوند کرد مگر در پیوند های که در اوا خر تا بستان قطع میشود در این حال بهتر است تا بها ر سال آینده انتظار کشید در پیوند های بهاری بعد از گرفتن پیوند سا قه ای اصلی از قسمت با لائی پیوند خم شده و یا بکلی قطع گردد شا خه و بر گهای آن دور گردد این عمل در تقویه و تغذیه پیوند نقش بسزای دارد ولی شکستن سا قه ما نند حرکت « aoxin   از بالا به پائین میگردد در اواخر زمستان نزدیک نوروزچه در پیوند های بهاری و چه در پیوند های تا بستانی نها ل باید از بالای جوانه پیوند قطع گردد در این عمل با ید دقت گردد تا فا صله بین جوانه ئی پیوند و جای که نها ل قطع گردد حتی المقدور کم گردد .

لوزم پیوند :

درعمل پیوند هما نند تما م کا رهای با غبانی و و سائیل و امکا نات خا ص ضرورت داریم تا پیوند در جای مورد نظر استقرار یا فته و عملیات به طور صحیح انجام گیرد این ابزار و سائیل عبا رت اند از .

1-  اره : این و سیله دارای انواع مختلف با اندا زه های متفا وت است و هر یک از آنها به منظور خا ص در قطع شا خه ها و پیوند بکار گرفته میشود به طور کلی در بعضی از آنها تیغه کاملاً ثابت در روی دسته یا پایه قرار دارد و در نمونه های دیگر تیغه غیر ثابت و قا بل تعویضااست .

2-  داسک : مشا به به چاقوی خمیده است که تیغه فولادی آن به دسته چوبی متصل شده است . داسک به انواع مختلف سا خته شده است که برخی از آنها دارای تیغه تیز و نو کا ملا ً باریک و در انواع دیگر ضخا مت تیغه به حسب نو ع کا ربرد متفا وت است داسک در بر داشت پوست و زخم و ایجاد شگا ف ها ی کم عمق مورد استفا ده قرار میگرد نمونه ای دیگر ی نیز است که هم شگا ف ایجاد مینما ید و هم از قسمت دیگری آن در باز کردن شگا ف برای استقرار پیوند استفا ده میشود .

3-  قیچی با غبا نی : این قیچی برای قطع سر شاخه ها و کا رهای ضروری بکا رمیرود و معمو لا ً به اندازه ها به اشکا ل مختلف سا خته میشود برخی از آنها دارای دسته بلندی است که با آن میتوان سر شاخه ها را قطع کرد ولی در هر یکی تیغه ای آن باید با ریک و کا ملا ً تیز با شد .

4-  چاقوی پیوند زنی : چاقوی پیوند زنی به اشکا ل و اندازه ها ی مختلف سا خته شده که تیغه آن از فولاد بوده و لبه ای آن کا ملا ً تیز و سیقلی با شد معمولا ً برای پا یه ای از انواع پیوند از چا قو های خا ص استفا ده میشود .

5-  تخما ق با غبا نی : تخما ق با غبا نی و سیله ای است چوبی که در زدن ضربه برای ایجاد شگا ف کا ر برد دارد و به اشکا ل یک طرفه سا ده یا چکش مانند سا خته میشود .

6-   ریسمان : در عمل پیوند زنی پس از اجرای عملیا ت پیوند از ریسما ن برای حفا ظت و نگهداری برا ی پیوند به منظور اتصال کامل به یک دیگر و عدم ایجاد فا صله استفا ده میشود ریسما ن که در عمل پیوند بکا ر میرود چند نوع است از جمله ریسمان پشمی ، پنبه ای ، علفی  یا حتا پاره ای از پوست درختان مانند درخت بید و نیز نوار لا یلونی به عرض های متفاوت اصولا ً ریسمانیکه برای پیوند بکا ر میرود با ید در مقا بل شرا یط محیطی کا ملا ً مقاوم بوده و پوسیدگی نبا ید و همچنین به اندا زه کا فی محکم با شد .

7-  ما شیین های مخصوص پیوند زنی : امروزه برای سرعت بخشیدن به عملیا ت پیوند زنی و با لا بردن در صد مؤفقیت و یک نواختی از ماشین ها ی بخصوص استفا ده میشود ولی کار برد این ما شین ها تقریبا ً محدود به اجرای چند نوع پیوند بیشتر نیست .

8-  چسپ پیوند :همان طوریکه در هر گونه عملیات جراحی پانسمان و ضد عفونی محل زخم ضروری است در پیوند نیز برای جلو گیری از انواع عموامل بیماری را لازم محل بریدگی یا زخم تو سط ترکیبات خاص پوشیده شود تا محل زخم را برای مدت زمانی که پیوند با پایه جوش نخورده است حفاظت نما ید در هر هال نهال های پیوند شده در محل پیوند به گر مای زیاد و رطوبت حساس هستند و باید به نموی که ممکن است این زخم ومنا فذ رامحدود کود ساده را که برای این امر مورد استفاده قرار بیگرد چسپ پیوند مینا مند .

پیوند های معمولی در افغانستان :

1-    Tپیوند : این طریقه در دنیا بسیا ر معمول بوده بخا طر T پیوند میگویند که در عملیه حرف T اینگلسی را تشکیل میدهد این نوع پیوند در فارم های تحقیقاتی و قوریه جات افغانستان بسیا ر معمول است و یک تعداد زیا د زارعین این نوع پیوند را مورد تد بیق قرار مید هند در این پیوند پیوندک عبارت از جوانه با ز نشده و طرزعمل این است که ابتدا جوانه پیوندک را از وسط شاخه با مقدار چوب قطع کرده به ملا یمت چوب را از آن جدا میکند و بعدا ً در پایه که انتخا ب شد ه در روی پوست شگا ف به شکل T داده وبه پشت چاقوی پیوند زنی پوست را بلند و جوانه را در آن داخل میکند و به وسیله نخ پنیه یا پوست درخت توت میبندند درحدود 2 هفته قبل از پیوند با ید شاخه های زیادی و بی مصرف پایه را بزند ودر نتیجه این عمل در نهال آفتا ب بهتر رسیده و آما ده برای پیوند میگردد برای اینکه نتیجه مثبت دهد پندک از سطح خاک 10-2 انج با لا شانده میشود و پند ک نبا ید بطرف جریا ن باد شانده شود تا شاخه آن در اثر جریان باد بشکند و قتیکه پند ک از شا خه گرفته شود بسیا ر کو شش شو د تا همراه پندک یا Smallcore  نیز دور گردد و پند ک بدون چوب استعما ل شده و بعد از قرار دادن پندک به پایه زریعه رابر بسته میشود پیوند بعد از 12-10 روز میتوان تشخیص کرد که گرفته است یا خیر .

 

 

شکل

 

 

 

 

 

 

 

2-          اسکنه پیوند :

این پیوند از جمله شا خه پیوندی است که جوانه یا پندک قسمت از شاخه درخت که پیوند نامیده میشود بکا رمیرود این طریقه خیلی قدیمی ترین طریقه بوده و برای این پیوند چوب راست بدون تا بخوردگی با شد استعمال میگردد این پیوند هم به نها لهای خورد در قوریه و هم به درختان بزرگ در باغ قابل تطبیق است قطر درخت در قوریه 10-3 سانتی متر عموما ً نهالهای که قطر شان از ضخامت پینسیل ضخیم تر است نها ل به سطح زمین برابر بریده شده پیوند عملی میگردد اما دردرختان نسبتا ً کلان تر از جای که منا سب دانسته شده بریده میشود در هنگام بریدن با ید احتیا ط گردد تا اصل نهال یا درختیکه با آن پیوند زده میشود برای پیوند زدن نا مسا عد نگردد در بریدن آن بهتر است از اره تیز و یا قیچی تیز استفاده گردد بعد از بریدن روی بریدگی اصلی را زریعه تیغه صا ف کرده و سپس تیغه چاقو را روی سا قه اصلی گذاشته و تو سط چکش یا سنگ کوبیده و به این ترتیب سا قه مذکور به اندازه 3-2 انج شق میگردد بعد از آن چاقو بر داشته شده و پیوند را که از شاخه درخت مطلوب و از سال گذشته با شد گرفته یک انجام را از هردو بغل مانند فا نه تر شیده و به کمک یک میخ و یا کارد به داخل شگا ف اصلی داخل مینما ید پیوند درداخل درز ساقه باید طوری قرار گیرد که طبقه روینده ای اصلی و طبقه روینده روی هم قرار گیرند ممکن است پوست سا قه اصلی از پوست پیوند ضخیم تر با شد که در این صورت و قت بیشتر را ایجا ب میکند تا طبقات رویند پیوند و سا قه اصلی حتی المقدور با هم منطبق گردد اگر ساقه اصلی ضخیم تربا شد این نوع پیوند به بستن ضرورت ندارد ولی اگر ساقه مذکور باریک با شد با ید توسط تار پنبه بسته گردد و سپس روی زخم و محل بریدگی و شگا ف سا قه با موم و غیره پو شانیده شود تا از خشک شدن محفوظ مانده و هوا و رطوبت به داخل آن نفوذ نکند .

شکل

 

 

 

 

 

 

 

 

3- نیچه پیوند :

دراین نوع پیوند از یک قسمت پایه ای پوست را دور کرده اما یک قسمت پوست بخا طر انتقال مواد غذائی از پائین به با لا گذا شته میشود و در عمل این طریقه چا قوی دو تیغه بکا رمیر ود و جای که پوست از پایه دور شده پوست پیوند ک را گذاشته محکم با رابر بسته مینما ید تا پیوند از جا ی خود بیجا نشود .

 

 

 

شکل

 

 

 

نتیجه گیری :

با مطا لعه این سیمینا رکه با استفاده از 5 مؤخذ ترتیب داده ام به این نتیجه رسیدیم که پیوند در سا لم با ر آمدن ، ازدیاد حاصل و مقاوم بودن درخت در مقا بل امراض رول اساسی داشته که دها قین ما قبل از انتقال نهالی از قوریه به با غ  پیوند میزنند پیوند انواع و اقسام مختلف داشته از آن جمله چند نوع آن را یاد آور میشویم که آنها عبا رت اند از پیوند زبا نه ائ ، پیوند اسکنه ، پیوند کناری یا جانبی ، پیوند مجاورتی ، پیوند اتصالی ، پیوند پلی ، پیوند جوانه ائ و T پیوند میبا شد که از انواع متذکره پیوند های معمولی در افغانستان عبارت اند از پیوند جوانه ائ ، کنده پیوند و T  پیوند میبا شد بیشتر از همه مورد استفاده دها قین و با غداران ما قرار دارد . پیوند اکثرا ً در درختانیکه نمیتوان آنها را با قلمه تکثیر نمود برای حفظ مشخصا ت پایه مادری از پیوند استفاده میکند و همچنان بعضی از درختان در محل معین نمیتواند به وسیله ریشه خود مواد غذائی خودرا تهه نما ید مانند با دام که در اراضی مرطوب نمیتواند زندگانی کند در روی پا یه ای که حرارت متجانس داشته باشد پیوند مینما یند مانند بادام درروی آلو و امثال آن و هم به منظور جلو گیری از نا مرغوب بودن میوه از پیوند استفاده مینما ید و لوازم که در هنگام پیوند زنی مورد استفاده قرار میگیرد که عبا رت از اره ، داسک ، قیچی با غبا نی ، چاقوی پیوند زنی ریسما ن ، ما شین های مخصوص پیوند زنی و چسپ پیوند میبا شد که از آنها کار گرفته میشود پیوند معمولا ً سال دو مرتبه صورت میگیرد البته پیوند جوانه ای  یکی در اواخر بهار که بنام پیوند جو زائی یا د میشود و دیگردر اواخر تا بستا ن که تیر ماهی یاد میگردد .

وبعضا ً در اوائیل بهارصورت میگیرد پیوند که در اواخر بهار زده میشود جوانه آن بعد از 3-2 هفته سبز میشود و به نموی خود ادامه میدهد اگردر اواخر تا بستان T پیوند عملی گردد جوانه تا آنکه پیوند بیگیرد به خواب با قی مانده و در بهار سال آینده سبز شده و به رشد آغاز مینما ید زما نیکه عمل پیوند با لای درخت صورت میگیرد 15-10 روز بعد از سپری شدن نها ل های پیوندی شده دیده میشود که عملیه مؤفق است یا خییر ؟

در این و قت فیته یا پوست پیچانیده شده را به یک ترتیب که به پیوند نقس نرساند قطع میگردد تا فشار آن از بالای ساقه رفع گردد دراین وقت اگردر اثر بازدید معلوم شود که پیوند نگرفته باشد میتوان دوبا ره آنرا پیوند نمود مگرد ر پیوند های که در اواخر تا بستان زده میشود دراین حال بهتر است تا بها ر سال آینده انتظار کشید .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سفارشات :

تمام دها قین که مشغول زراعت در افغانستان هستند خصوصا ً دها قین که میخواهد در افغانستان با غهای میوه جات را احداث نما ید میتوانند که از طریق احداث قوریه های درختان میوه جات مختلف به شرایط اقلیمی افغانستان توافق داشته باشد باغهای خوب و بهتر را احداث نما ید و تا بتواند از این با غهای ایجاد شده که بصورت فنی و علمی آن ایجاد گردیده است حاصل بیشتر با کیفیت و مرغوب به دست آورند پس در این صورت باید نکات ذیل رادر نظر بیگیرند .

1-    نهال باید قبل از انتقال از قوریه به با غ پیوند گردد

2-  زما نیکه عمل پیوند با لای درخت صورت گرفت 15-10 روز بعدنهال های پیوند شده دیده شود که پیوند گرفته است یا خیر .

3-  با غداران باید پیوند را انتخاب نما یند که به آسانی صورت گرفته و امکا ن گرفتن آن زیا د باشد .

4-  بعد از 20-15 روز فیته یا پوست پیچانیده شده را به یک ترتیب که به پیوند نقس نرساند قطع گردد تا فشار آن از بالای ساقه رفع گردد .

5-  در پیوند بهاری هنگام بر طرف نمودن پوست یا فیته بازدید شود که اگر پیوند نگرفته با شد باید دوبا ره پیوند گردد .

6-  در پیوند های که در اواخر تا بستان زده میشود دراین حال بهتر است تا بهار سال آیند  ه انتظار کشید .

 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و دوم اردیبهشت 1388ساعت 11:22  توسط فرهاد احمدیار  | 

مقدمــــــــــه :

    افغانستان یک کشور زراعتی است که میوه وسبزی قسمت مهم باغداری را تشکیل مید هد .

 یک سکتور مهم زراعت به حساب میرود ودر اقتصاد ملی کشور رول بسزای دارد در نیمه ای اول سال 1350  ه ش صادررات میوه های افغانستان در مجموع صادرات کشور ، بیشتر است %37 سهم داشته بشمول بته های طبی ، در مجموع صادرات کشور ، و %100 ، تقریباً %45 را تهیه میکرد میوه ها در افغانستان به پیمانه  های وسیع تجارتی پرورش میابند .در پرورش میوه های افغانستان ، تکنالوژی عصری بکار نیفتاده ، بازهم میوه های زیاد تولید میشود .

   زیرا اقلیم و آب و هوای افغانستان ، برای تولید میو ه بسیار مساعد است . میوه ها خصوصا ً میوه های برگریز به اقلیمی ضرورت دارند که در تابستان هوا خشک و از طرف روز آفتاب فراوان داشته باشد . و زمستان نسبتاً سرد باشد . در ختان میوه از گل کردن تا پخته شدن میوه به رطوبت و هوای بارانی حساسیت دارند . بعنی به امراض گوناگون و فنگسی مصاب میگردند ، خو شبختانه افغانستان همین طور اقلیم دارد که در تابستان هوای خشک و گرم می باشد ، باران نمی بارد ، آفتاب فراوان میباشد و زمستان بدون تکنالوژی جدید زراعتی هم ، میوه ها به پیمانه بزرگ تجارتی پرورش میابد میوه ها در افغانستان در تمام ولایات پرورش میشود .مگر در بعضی از ولایات در مفایسه با و لایات دیگر بیشتر پرورش و تو لید میگردد . بطور مثال در ولایت کندهار ، هرات ، ارزگان ، زابل ، غزنی ، وردک ، پروان و غیره در مقایسه با دیگر ولایت شهرت زیاد دارند .

   و مقار زیاد میوه ها را تولید میکنند برای اینکه با غداری بتواند در افغانستان شکل علمی را کسب کند باید برای پرورش ، نگهداری و اصلاح آنها از تکنا لوژی عصری زراعتی استفاده نمود

تاریـــــــــــخ باغ :

   باغ و با غکاری 3000 سال قبل از میلاد در مصر و جود داشت مدار ک و شواهد تاریخی نشان مید هد که در آن زمان بساری از نباتات باغی مانند انگور ، خرما، زیتون ،پیاز ، بادنگ ، کشت میشده است .

     مصریان قدیم برای تولید این نباتات به عملیات مانند چپه کردن ، آبیاری ، آماده سازی زمین شناخت داشته اند بعداً باغبانی در روم و یونان قدیم رواج یافت این و قت بعد از گذشت 500 سال بر میگردد . رومیان به عملیات پیوند زدن ، تناوب کشت و مصرف کود و استفاده از گلخانه ها آشنا بو دند . در آخیر قرن پنجم میلادی و با گسترش اسلام و پیشرفت علمی مسلمانان بر خوردار شد بسیاری از کشورهای اسلامی آن زمان مانند عراق ، شام ، ایران و هند به تولید نباتات مختلف باغی میپرداختند حدود 6000 هزار سال قبل ، ایرانیان از سیستم  های زراعتی گوناگونی استفاده میکردند در او ایل قرن چهارم میلادی در ارو پا ، باغبانی در ایتالیا و فرانسه پیشرفت چشمگیری داشت . بعدا ً کشف سلول توسط رابیرت هوک ،طبقه بندی علمی نباتات توسط کارللینه از مهم ترین کشفیات این دوره در طی قرون 16 تا 19 میلادی محسو ب میشد . در طی قرن بیستم با پیشرفت در رابطه های مختلف علوم به و یژه تو لید کشت اصلاح شده ، کودها و ادویه های کمیاوی و ماشین آلات زراعتی تغیرات بسیاری در باغ صورت گرفت به طوریکه پیشرفت باغ در 100 سال گذشته ( بخصوص در 30 سال اخیر ) بیشتر از 100 قرن آن بوده است . (7)

 

 

 

 

پیدایش باغ :

    باغداری یکی از شاخه ها ی زراعت است که در زند گی انسان از زمان قدیم اهمیت فراوان داشته است .  انسانهای اولیه برای بدست آوردن غذای خود به شکار و جمع آوری نباتات و حشی میپرداختند اما در اثر زیاد شدن جمعیت و بو جو د آمدن اجتما عات بزرگ ، هر گرو ه مصروف به انجام کار خاصی شدند و از این سبب برای تهیه غذای خود شان به سایر افراد اجتماع متکی شده اند و از آن زمان بو د که کشت کار نباتات مختلف بصورت ابتدائی شرو ع شد . از آن جایکه کشت نباتات باغی نسبت به نباتات زراعتی در سطح کمتر ضرورت داشت ، نباتات باغی در سطح کمتر و در محیط احاطه شد ه با دیوارهای بلند در داخل شهر پرورش یافته اند و کشت نباتات زراعتی به زمین های دور از شهر ها انتقال داده شدند بنا بر این منظور از باغبانی پرورش نباتات خاص در یک منطقه نگهبانی شده ای است که باغ نامیده میشود باغداری امروزه را میتوان تکنالوژی و دانش تو لید و تجارت میوه ها ، سبزی ها و نباتات زینتی نامید .

   در باغداری نباتات زیاد تحت کشت و پرورش قرار داده میشود که آنها را میتوان در یکی از سه گروه ذیل تقسیم بند ی نمو د .

1- نباتاتیکه  به خاطر بر آوردن غذا و یا ویتامین و مواد معدنی کشت میشوند مانند سیب و کرم .

2- نبا تا تیکه به منظور تهیه نوشیدنی ها پرورش میشوند  مانند چای و قهوه .

3- نباتاتیکه برای زیبایی محیط زیست تو لید میشوند مانند ساختن چمن در فضای سبز .

باغداری یا باغبانی «1» از ترکیب دو لغت لاتینی حاصل شده است . hortus  به معنی باغ و cultura  به معنی کاشت و پرورش نباتات در فرهنگ ها کلیمه Horticulture  به باغکاری یا باغبانی علمی یا دانش رویانیدن یا سبز کردن گلها  سبزی ها و  میو ه ها تعریف شده است .دانشمندان علم با غبانی در باغبانی امروزه میگویند چهار شاخه اصلی زیر و جود دارد که عبارت اند از .

1-   میوه کاری 2: یادانش وفن تولیدمیوه جات.

2-  سبزیکاری 3:که عبارت از کاشت وبرداشت هرنبات علفی که بخشی یا تمام آن بصورت خام وپخته به مصرف تغذیه ویاغذا میرسد.

3-   گل کاری 4:شامل عملیات لازم برای کشت وپرورش نباتات گلدار یانباتات زینتی است .

4-    فضای سبز 5: هنر اولیه پرورش گلها و در ختچه ها برای استفاده در فضای سبز و پارکها .(7)

 

 

 

 

 

- [1]

پلان ایجاد باغها :

    قبل از آنکه در یک ساحه باغها ایجاد شود ، نخست باید در رابطه ساحه مو رد نظر معلومات مختصر جمع آوری شود ، و بعداً در معلو مات متذکره نکات زیر ذکر شود .

1-  در ساحه مورد نظر با غهای میوه دار مو جود است .

2- کدام میوه ها در این ساحه زیاد است ، و کدام میوه حاصل بیشتر میدهد .

3-  منابع آبخوری و آب کافی و جو د دارد یانه ؟

4-  بدست آوردن نهالهای میوه دار و تولید آن .

5-  در ساحه متذکره ، امراض در ختان میوه دارومو جودیت آفات .

6- نزد یک بود ن به بازار برای فروش و عرضه میو ه ها و و سایل ترانسپورت آنها .

7 مناسب بودن خاک برای ایجاد باغ .

بعداز بدست آوردن معلو مات با لا و در پهلوی آن با متخصصان با غداری و میو ه ها  و ماهران خاک و کود مشوره کردن ، در ایجاد، پرورش و ساختن باغ ، نا رسایی های زیادی را از بین میبرد .

   و درنتیجه آن در ختان میوه دار پرحاصل و باغها بدست میاید . همچنان ، برای بدست آوردن نهالهای مطمئن و شاداب با باغداران در مورد نهالهای سبزشده از تخم ها و پرورش آنها  در قوریه معلومات و تجربه کافی داشته باشند .(9)

 

 

انتخاب محل یا جای باغ :

    برای به عمل آوردن میوه ها باید توجه به نواحی و مناطقی کرد که جهت کشت میوه مخصوص مناسب باشد . شرایط آب و هوا و سر مای زمستان و در جه حرارت بهاری و رطو بت و همجنین سایر شرایط محلی در انتخاب نوع در خت میوه مو ئثر است .

   همچنین و ضعیت حمل و نقل و بازار فروش نبات در اخذ تصمیم تأثیردارد و یکی از عوامل عمده بشمار میرود همچنان عوامل محیطی در و ضع انتخاب منطقه بسیار مو ئثر است حرارت بزرگترین عامل است که روی تقسیم جغرافیایی مناطق در میوه جات و انواع آن موئثر است ، سرمای زمستان اگر یک نواخت باشد برای در ختان میوه مناسب است . گرمای طولانی و خشک تابستان برای اغلب انواع میوه جات مضر است .سرمای بهاری یخ بندان مختصریکه در مو قع گل کردن در خت به و قوع میپیوندد خطرناک ترین و مهم ترین اتفاقی است که برای نبات پیش میا ید .

   این یخ بندان بسیار خطر ناک تر از یخ بندان خز ان است . بادها ی سنگین و شدید نیز اثرات بسیار بدی داشته و به هیچ و جه مطلو ب نیستند .

بادهای خشک در مو قع گل کردن در به بار نشستن در خت موئثر است و از مقدار حاصل کم میکند و مخصوصا ً در درختان سیب اثر مو ئثر دارد . بادهای شدید برای نهالهای جوان مضر است و در خت را به یک طرف خم میکند . بر علاوه اشعه نور آفتاب برای ساختن غذا توسط برگ نقش دارد به رنگ و اندازه میوه نیز مودئثر است . همچنان خطر ژ اله نیز مد نظر گرفته شود در بعضی نواحی این خطر برگهارا پاره کرده و پوست درختان را صدمه میرساند بطور عموم در خت را از رشد باز میدارد .

روی هم رفته انتخاب محل باغ بسیا رمهم است زمین شیب بسیارزیاد نداشته باشد برای احداث باغهای میوه و عملیات باغبانی مناسب بو ده و بهترین زمین میباشد . کاشت در ختان داخل دره  های وسیع و در یاچه ها به علت سرمای شدید ویخ بندان مناسب نیست  و در نزدیکی در ختان انبوه اقلا ً باید با 200 متر فاصله با غ احداث کرد .

زیرا اولاً انبوه در ختان باعث سردی هوا میشو د  و ثانیا ً در ختان میوه با انبوه زیاد همیشه برای جستجوی غذا و آب و نور در مبارزه و نبرد می باشند . هر چند محل بلند از نظر جریان هوای خوب وسالم برای درختان میوه منا سب است ، ولی کاشتن بالای بلندی این عیب را دارد که جریان باد ، خشکی هوا وکمی حاصل خیزی زمین به در خت ضرر میرساند جهت شیب زمین معمولا ً روی حاصل میوه تأ ثیر دارد در هر حال اگر باد دایمی باشد باید در خت میوه را در شیبی که پناه گاه باشد بکارند این مو ضوع  محقیق است که شیب بطرف شمال رشد جوانه گلها را به تأخیر می اند ازد در صورت که شیب بطرف جنوب باشد رشد را زیاد مینماید .

   در شیب بین مشرق و مغرب آن خیلی کم است . یخبندان های بهار ی که معمو لا ً در مو قع  شب به و قوع میپیوندد گل را از بین میبرد و به همین دلیل مجدداً یا د آور میشو یم که در ختان در شیب بلند کاشته شوند خوب خو اهد بود زیر ا هوای گرم چون سبک تر است بطرف بالا سعود کرده و هوای سرد جای آنرا میگرد و هوای سرد سنگین است به قسمت ها ی تحتانی در مجا ورت سطح زمین باقی میماند و در صورتیکه در جه حرارت آن 0 یا کمتر باشد باعث سرما زدن پندکها و گل های درختان در فصل بهار میشود . حال اگر قطعه زمین که برای کاشت در نظر گرفته ایم دا رایشیب باشد هوای سرد مانند آبیکه روی سطح مایل بریزند بطرف پایین ترین نقطه سطح زمین جاری میشود و در آنجا جمع میشوند و هوای گرم بطر ف دامنه یعنی بالا ی شیب صعود میکند (5)

انتخاب زمین :

    اساسا ً درختان میوه طالب زمین های مرغوب هستند و لی در جه احتیاج آنها متفاوت است ، گروهی خوشدار اراضی عمیق و نمدار بوده و تعداد دیگر ی در زمین های گرم و نسبتا ً خشک بهتر نمو میکند .

پاره نیز اراضی چونه دار را میپسندند و بعضی از درختان میوه در زمین ها ی سلت میوه مرغوب مید هند زمین باغ باید باید زهکشی شده باشد  و اگر سلت باشد قادر است که آب باران و آب آبیاری را سریعتر جذب نماید و همچنین سنگلاخی و سلت زمین را گرم میکندو برای فعالیت ریشه ها مناسب است . درختان میوه در طول مدت استراحت زمستانی میتوانند در آب غوطه ور باشند مشروط بر اینکه در و قت شروع رشد بهار آبها به و سیله زهکشی به بیرون برو ند .

   مو قع باز شدن جوانه گل و بالا  آمدن شاخه ها غرق آب خطر ناک است و اگر بیش از یک هفته باران ببارد و زمین پر از آب شو د برای رشد نبا ت مضر است اراضی حاصل خیز بسیار مرطوب را میتوان تا اندا ز ه به و اسطه اعمال زراعتی اصلا ح نمو د یعنی روی این زمین ها را همیشه مرطوب نگهداشت که هوا در خاک بتواند نفوذ کند و لی بهتر است زهکشی نمایند تا آب اضافی از زمین خارج شود . جهت اصلاح اراضی لازم است ریگ درشت و مقداری چونه و کو د حیوانی به آن اضا فه نمایند تا برای کاشت در خت آماده شود و لی اصو لا ً بسیار پر مصرف تمام میشود لذا باد ر نظر گرفتن تمام مراتب بالا بهتر است زمین های انتخاب نمایم که برای انواع درختان مناسب باشد و حا صل خوب از آن بدست آید (5)

پرورش و ساختن قوریه :

   محلی راکه برای کشت تخم نباتات تخصیص داده میشود بنام قوریه یاد میگردد . و پس از آن سبزشد نهال جوان را پیوند کرده وبعداً در موقع مناسب به محل اصلی منتقل و غرس مینمایند . در صورت که زمین شرایط لازم را نداشته باشد باید که به و سیله عملیات زراعتی و دادن کود یوانی و کود کمیاوی آنرا اصلاح و آماده کرد .

زمین قوریه را باید دو مرتبه زیر و روی نمود . دفعه اول به عمق 60-50 سانتی متر چپه نماید و بهتر است این عمل با بیل انجام گیرد .

کشت تخم در ختان میوه میتواند در دو فصل انجام گیرد در فصل بهار و خزان چنانچه باغدار بخواهد تخم را در خزان سال بکارد باید زمین رادر تابستان پشت وروی نموده و آماده سازد .

و اگر در بهار سال بخواهد کشت نماید در خزان سال قلبه کرده و یا بیل گردان نماید بعد در بهار به حدود 20 روز قبل از کاشت مجددا ً زمین را چپه نماید تا علف های هرزه زیر خاک شد ه میپو سد . اصو لاً فواید قلبه کردن زمین در خزان مفید تر از تا بستان است زیراکه زمین ها را نرم و آب باران و برف را خوبتر جذب مینما ید .

  برای کاشت خسته های درشت و سخت میوه جات در محل قوریه مانند زردالو ، شفتالو ، بادام و امثال آنها بهتر است در خزان سال اقدام شود .

زمین قوریه باید هموار باشد برای هر هزار متر مربع باید 4 تا 5 تن کو د حیوانی پو سید ه داده شود . ضمنا ً در خزان سال برای هر هزار متر مربع  25 تا 30 کیلو گرام سو پر فاسفیت و به کو د  حیوانی اضا فه کرد ، کو د خو ب باید به زمین پاشیده تو سط قلبه  باید زیر خاک کرد . طوریکه

گفته شد چپه نمودن زمین بهتر است با بیل انجام شود گرچه گرانتر تمام میشود و لی کاری به دلخواه انجام میکیرد . (9)

روش احداث باغ :طرق احداث باغ میتواند به شکل و یا سیستم مستطیل ، سیستم مربع ، سیستم ذوذنقه و سیستم مرتبه دار میباشد .   

 

                                   جدول فاصله کشت برخی از درختان میوه

نوع درخت

پایه مورد نظر

    فاصله کشت « متر»                      

 

سیب

درختان  باریک

              4-3

 

ناک

درختان که از تخم رویده راشند

              8-7

 

زردالو

زردالو

              7-5

 

بادام

بادام

               7-5

 

آلو بالو

آلوبالو

               5-4

 

زیتون

زیتون

               7-5

 

سیسم مستطیل :

در این سیستم نهال طوری غرس میشود که فاصله یک قطار نسبت به فاصله قطار دیگر دراز تر بو ده و در بین هردو قطار نهال میتواند intercropمثل سبزیجات و غیره کشت شود .

سیستم مربع :

   در این طریقه نهال را روی خطوط شمال و جنوب به فو اصل مساوی بین خطوط میکارند .

درخت کاری به طریق مربع آبیاری وسایر عملیات مربوط به نگهداری و مراقبت در خت به آسانی و سهولت انجام میشود ولی در سطح معین تعداد درختان کمتر نسبت به طریق مثلث کشت میشود .و همچنان اگر فاصله درختان به اندازه کافی نباشد سایه هر درخت مانع رشد درخت دیگر میگردد .در این طرز هر درخت در گو شه مربع قرار میگیرد و تمام سطح باغ به و سیله کرد های عمودی بر یک دیگر از شرق به غرب و شمال به جنوب تقسیم میشوند .

سیستم ذوذنقه :

    در این طریقه نهال قسما ً به شکل سیستم مربع غرس میشود فرقیکه  با سیستم مربع دارد این است که نهال اضافه در مرکز مربع نیز شاند ه میشود .

سیستم مرتبه دار یا contorcystem 

   در این طریقه در زمین ها ی که میلان  و شیبی داشته باشد بکار میرود که در این سیستم درختان که دارای میوه سنگی اند مثل زردالو ، شفتالو و غیره توافق دارد .(3)

 

 

Ph  و نو عیت خاک :

    خاک زمین که برای احداث باغ در نظر گرفته میشو د باید قابل نفوذ به هوا و آب بو ده و دارای تحت العرضی سالم و بدون مانع برای رشد ریشه ها باشد ( حد اقل تا عمق 2 الا 3 متر ) بهترین خاک برای احداث باغ خاک ها ی عمیق یا تحت العرضی آزاد سلت و کلی که دارای مقادر کافی مواد هیو مس باشد یا   ph حدود 7 یا کمی کمتر ، برای اکثریت درختان میوه سرد سیر است .

Ph خاک مربوط به تیزابی و یا قلوی بو دن محلول خاک میباشد در محلول خاک کالوئید های خاک (چسپنا کی زرات خاک ) اشباع شده با هاید روجن در جه ph  تعین میکند برای مثال یک زره کلی که مقدار زیادی آیون هایدروجن جذب میکند یک اسید ضعیف تو لید میکند و با عث ph   پایین میگردد . قراریکه در فو ق ذکر شد ph    مناسب برای اکثر در ختان باغ بین 6-7 میباشد خاکها ی قلوی یا ph  بزرگتر از 9 و خاک های خیلی تیزابی یا ph   کو چکتر از 4 محیط نا مناسب برای ریشه ایجاد میکند .

برای مثال در ph  های زیاد ، آهن غیر قابل جذب شد ه و نبات دچار زردی برگها همراه با سبز ماندن رگبرگها میگردد و فعالیت مایکرو او رگانیزم ها ی خاک ، بخصوص باکتر یا ها ی مو جود در خاک ، نیز زیر تأثیر ph   خاک وا قع میگردد . بعضی نباتات تیزاب دوست هستند و در ph  بین 5.5-4 بهترین رشد را مینمایند . نباتات مانند( جو ، لبلبو و در ختان مانند ناک ، چهار مغذ ، گز) و غیره نیز میتواند ph های نسبتا ً با لا را تحمل کند   . کار آسان برای قلوی نمودن خاک انداختن چونه به خاک میباشد مقدار علاوه کردن چونه به اندا زه ph مورد نظر ، نوع ماده چونه و قدرت کتیون خاک بستگی دارد .

بطور مثال ، خاکهای ریگی در مقایسه با خاکهای کلی با مقدار کمتر چونه تغیر ph  مید هند برای تیزابی نمودن خاک ، میتوان از مواد ی چون گوگرد ، سلفوریک اسید و سلفیت آهن استفاده کرد . از کود های نایتروجنی ، چو ن نایترایت ، امونیم و سلفیت واز  امونیم نیز برای تیزابی کردن خاک میتوان استفاده نمود .(4)

کشت تخم :

    در صورتیکه از تخم یک نوع میوه برای تولید میوه های مختلف و متفاوت قو ریه ساخته شود باید زمین انتخاب شد ه به بخش های کو چک جداشود و تعداد این بخش های جدا شده به تعداد میوه ها مربوط است . در قوریه تخم هر میوه در کرد های جداگانه و در پلوان ها ی ساخته شد ه زرع درختان و نها لهای خسته سنگی ( زردالو ، آلو ، شفتالو ، گیلاس ، بادام) به خاک نم ناک و آب حساسیت دارند و به زودی به امراض فنگسی مصاب میشوند . از این رو تخم های آنها باید در پهلو های پلوان کاشته شود وتخم میوه های سیبی به شکل کرد در قطار زرع شود و هم میتواند در کنارهای پلوان کاشته شود .(10)

مشکلات درجه حرارت های بالا و پائین :

    انواع مختلف درختان میو ه برای رشد و نموی بهتر به در جه حرارت متفاوت نیاز دارند . افز ایش درجه حرارت در تابستان و کم شد ن رطوبت باعث استراحت تابستانی درختان میوه میشود . مقا و مت درختان در برابر گرمی را تحمل حرارتی میگو یند. در جه حرارت های بالا ، تأثیر بد در قسمت های مختلف درختان میو ه دارد . باغهای میوه جات ستروس خاک آنها بدون پو شش نباتی میباشد در اثر تابش مستقیم آفتاب گرم شدن خاک از رشد ونموی تابستان باز میمانند . اما پوشش نباتی رشد باغها را تو قف نمی دهد . پوشش نباتی روی زمین در با غهای جوان تو سط ملچح کمک خوبی در کم شدن حرارت زیاد از اندازه در قسمت ریشه نموده و رطو بت خاک را محافظت میکند . از مشکلات حرارت بیش از اندازه ، گسترش رشد آفات و امراض میباشد با زیاد شدن حرارت فصل رشد ، تو لید نسل کرم سیب بیشتر میگردد. و در شب های که حرارت بیشتر از 17 در جه سانتی گرید باشد ، تخم گزاری این حشره زیاد میشود . اما در منا طق با شب ها ی خشک تو لید نسل کرم سیب کاهش میا بد .   حرارت از اندازه زیاد باعث زیاد شدن در جه حرارت تنه درختان میو ه منا طق معتله و آسیب دیدن آنها میشود . زیاد شدن حرارت باعث ریزش گلها در خو شه ها ی انگو ر میگردد . نبات در حال رشد قدرت و توان مقاو مت در مقابل سردی را ندارد .

در درختان مقاوم به سردی میکانیزم های فزیو لو ژیکی سازگار حاصل میشود که در مقابل سردی مقاومت دارند . در ضمن عملیات زراعتی از قبیل انتخاب انواع مناسب با منطقه ، پایه های مقاوم به مقابل سردی ، آبیاری و کو دهی منظم که مو جب کاهش رشد در او اخر فصل میشود ، در مقاو مت درختان میوه به سردی تأثیر بارز دارد .(8)

آمادگی برای غرس :

 در صورت امکان اگر چقرکها قبلا ً آماده گردد نتیجه آن بهتر است که عوامل جوی تغیرات فزیکی و کمیا وی اثرات خو بی با لای خاک چقرک  ودر فر جام با لایی نمو ی نها ل دارد .

   ابعاد یا قطر و عمق چقرک کلانتر بو ده و یا طوری عیار گردد که شکل منظم را دا را بو ده قطر سطح چقرک و قطر دهن چقرک یک اندازه نبوده قطر دهن چقرک نسبت به سطح آن کو چک تر باشد .

چقرک به اندازه حفر گردد که ریشه نهال آزادانه در آن جا بجا شد ه  پیچ و تاب نخورده که معمو لا ً از 60-50 سانتی متر قطر و از 60-50 سانتی متر عمق میباشد و اگر بزرگتر باشد بهتر است . در نظر باید داشت خردی و بزرگی چقرک به خردی و بزرگی نها ل تناسب مستقیم دارد تمام اشجار چه مثمر و چه غیر مثمر برای نموی بهتر خو د به خاک های که دارای مواد عضوی یا مواد غذایی بهتر باشد ضرورت دارند ، بناً در مو قع کندن چقرک باید در نظر داشت  قسمت سطحی آن که خا ک زراعتی میباشد به هر طرف چقرک و قسمت پایانی آ ن جانب دیگر انداخته شود .(6)

غرس نهال :

    بعد از آنکه چقرک آماده شد به نهال مورد نظر تو جه شو د اگر ریشه های شکسته پوسیده و خراب مو جو د باشد آنرا زریعه آله قطع کننده که عبارت از قیچی شاخه بری یا چاقو باشد قطع و دور ساخته شود ، زیرا این ریشه ها علاوه از اینکه میزبان خوبی برای امرا ض و حشرات بو ده آب و مواد غذایی را بی فایده جذب میکند و فراموش نباید کرد که آله مذکور تیز و برنده باشد که ریشه ها را صاف قطع نمو ده و با عث زخم شدن دو باره ریشه نگردد .

 و قتیکه یک تعداد ریشه نهال قطع گردید طبعا ً تناسبیکه بین ریشه و شاخچه های نهال مو جود است بر هم خورده و از بین میرود ، غرض بر قرار نمودن دو باره این تناسب لازم می افتد تا شاخه  بر ی در نهال صورت چو کات بند ی اساسی نهالی میوه دار از همین جا آغاز میگردد و در نهال های غیر مثمر فقد شکل دادن و مر غوبیت آینده آن در نظر خواهد بود .

نهال های مثمر به ارتفاع 30-25 سانتی متر از سطح زمین قطع میگردد ، هدف از این قطع بو جود آمدن درختان قوی ، قد کوتاه و مناسب که شاخه بری ، ادو یه پاشی ، چیدن میوه و غیره آن

در آینده در آنها به آسانی صورت میگیر د ،میباشد . ( اگر این شاخه بری قبل از شاندن و یا بعد از غرس نها ل صورت گیرد تفاوت ندارد ) بعداً درخت در بین چقرک قسمی قرار داده میشود که دایره درخت نزدیک بروی زمین قرار گرفته خاک روی زمین بالای ریشه ریخته و بعد از آن خاک زیر بالای آن انداخته میشو د ، در صورت سخت بودن  چقرک اول مقدار خاک ملایم یا نرم را کف آن ریخته و بعد اً با احتیاط تمام که ریشه پیچ و تا ب نخورد در و سط چقرک گذاشته و به ترتیب خاک  اولی و دومی با لای آن انداخته شود . پس نها ل به آهستگی تکان داده شود تا ریشه جا بجا شد ه و خاک در تمام  قسمت آن برسد و کدام خلای باقی نماند که باعث داخل شدن هوا و در نتیجه منجر به خشک شدن درخت میگردد .  و قتیکه در جای اصلی خود جا بجا و غرس گردید اطراف آن خو ب لگد شود تا از یک طرف نها ل به زمین قایم شد ه واز طرف دیگر از داخل شدن هوا به ریشه نها ل جلو گیر ی گردد . که این عمل با عث خشک شدن درخت میگردد . به تعقب آن هر چه زو د تر به نهال آب داده شود و یکی دو روز بعداطراف آن دیده شود ، در صورت کفیده گی ها و فرو رفتگی های مو جو د باشد با  لگد کردن  و یا انداختن دو باره خاک اصلاح شود. (6)

آبیاری :

   امکان دارد قطعه زمین تمام شرایط خوب را داشته باشد و لی امکان رسانیدن آب به آنجا نبوده ویا خیلی مشکل و پر خرچ باشد احداث باغ در چنین مناطق یکه بارند گی کافی ندارد غیر منطقی خوا هد بود.

کیفیت آب نیز عامل دیگر ی است که باید به آن تو جه بسیار زیاد داشت آبیکه برای درختان میوه مصرف میشود با ید فاقد مواد مضر برای درخت باشد (1)

بازار یابی :

   باغ باید در جای قرار داشته باشد که امکان حمل و فروش حاصل در حد اقل و قت و مصرف کم مقدور باشد و الا بهره برداری تجارتی از اکثریت میوه آب دار امکان زیر نبوده و باید در این منا طق اقدام به کشت میو ه جات کرد که بتوان آنها را گدام یا خشک کرد مثل انگور برای کشمش ، زردالو برای کشته ، چهار مغذ ، پسته ، و بادام ، جلغوزه ، شفتالو برای کشته و غیره .(1)

قوای بشری :

  مصرف برای استخدام باغبان در ار تباط با حاصل قابل پیش بینی از نظر دست مزد و همچنین امکان پیدا کردن آنها در مو قع ازدیاد کار ، بخصوص در رفع حاصل البته بکارگیری ماشین آلات میکانیزه برای اکثر کارهای زراعتی در با غها ی امروزی رو به پیش رفت است و سعی میشو د تا بکار گرفتن ماشین آلات کاملتر و جدید تر ضرورت و نیاز با غداری را به با غبانی مو فق تا آنجای که ممکن است ، کمتر گردد. (1)

 

 

 

 

 

 

 

انتخاب انواع دیر گل :

   در مناطق که امکان خطر سردی در بهار مو جو د است باید تو جه جدی به و قت گلدهی نمود .

در آن مناطق از ارقام و انواع دیگر گل استفاده نمود .

    این ارقام با توجه به دیر باز شدن گل ، کمتر با سردیهای دیر رس بهاری مواجه میشوند . اخیراً در بعضی از منا طق از با دام های دیر گل استفاده به عمل میا ید (2)

 

نوع درخت

درجه حرارت زیرزیرصفردرجه

نوع درخت

درجه حرارت زیر صفر درجه

سیب

          35-

آلو

            20-

ناک

          30-

پسته

            20-

گیلاس

          25-

انگور

            18-

بهی

          25-

خرما

            18-

زردالو

          25-

چهارمغذ

            11-

بادام

          22-

انجیر

             9-

 

 

 

 

دادن کود به درختان باغ :

   از میان مواد غذایی اصلی ( یعنی نایتروجن ، پو تاشیم ، فاسفورس )  درختان میوه ، بطور دایم تا آغاز حاصل دهی و باروری ، صرف به نایترو جن اضافی ضرورت دارند و مقدار فاسفورس و پوتاشیم مو جود در خاک برای بر آورده ساختن نیازهای آبها تا آن زمان کافی است مگر اینکه از نظر دو عنصر ، کمبودی داشته باشد . برای اضافه کردن نایتروجن به خاک فور مول کلی و بسیار تقریبی توسط با غداران بکار گرفته میشود . طبق این فورمول باید بر حسب اندازه رشد در هر سال 90-60 گرام نایتروجن خالص تا حد اکثر 500 تا 1000 گرام نظر به عمر در خت ، به هر در خت داده میشود . به این ترتیب یک در خت قد کو تا ه به هر سال سن خو د 60 گرام ( تا حد اکثر 500 گرام ) و یک درخت قوی و پر رشد در هر سن و سال خو د 90 گرام تا (حد اکثر 1000 گرام) نایتروجن در سال در یا فت مینماید  و بعد از رسیدن به اندا زه حد اکثر ، اندازه کود در یافت سالانه آنها بترتیب در 500 و 1000 گرام ثابط خواهد ماند که باید 2 یا 3 نو بت یکی در اول بهار و یک تا دو بار در طو ل فصل به در خت کو د پاشیده شود . اندازه مصرف کو د های فاسفو رس و پتاشیم نظر به نو ع در خت و مقدا ر این کود ها در خاک ، 15-10 کیلو گرام در سال در هر جریب میباشد برای مصرف باید کو دها به زیر خاکهای اطراف درخت مخلو ط گردند و درخت مو رد نظر آبیاری شود .

- عناصر کم مصرف مانند آهن ، مگنیزیم و غیره را با ید تنها در صو رت به خاک اضا فه کرد که علایم خاص آنها در باغ دیده شو د .

- کو د های حیوانی دارای ارزش غذایی چندانی نیستند و زیاد تر برای خو ب ساختن خواص فزیکی خاک وبالا بر دن اندازه نگهداری آب ، مو رد مصر ف قرار میگرند بر حسب اندازه مواد عضو ی مو جود در خاک ، مصرف 2 الا 8 تن کو د حیوانی پو سیده در سال در هر جریب باغ تو صعه شده است .(10)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نتیجه گــــــــیری :

   جای که برای احداث باغ  میو ه تعین و انتخاب میشو د باید به ما رکیت نزدیک باشد . آب برای آبیاری باغ های میو ه یک امر ضروری پنداشته شد ه و باید منبع آب سروی شود که آب مو رد ضرو رت در آنجا و جو د دارد یا خیر زمین که در آنجا با غ میو ه احداث میشو د باید بصور ت در ست هموار باشد که آبیار ی در آن بصورت در ست انجام شود .

  آنجایکه در و قت گل کردن در ختان باران متواتر میبارد با غ احداث نشود چحرا که عملیه القاح و گر ده افشانی در آن  و قت خو ب و به درستی انجام نمی گرد جایکه باغ در آن احداث میشود خاک آن باید زیاد باشد . وبرای پرو رش و ساختن قوریه شرایط رشد و نمو مساعد باشد در پرورش قوریه شر ایط اقلیمی آب ، هوا ، خاک کو د انتخاب همه نقش دارند مساعد باشد . زمین که در آن باغ احداث میشود با ید کا ملا ً برای غرس کردن نها ل آما ده باشد برای احداث باغات میوه زمین های انتخاب شود که آبیاری آن به آسا نی و بخوبی انجام شود . بعضی از درختان میو ه در زمین های ریگی میوه مرغوب مید هند ز مین باغ باید زهکشی شده باشد و اگر ر یگی باشد قادر است که آب باران و آب آبیاری را سریعتر جذب نماید باغ باید در جای قرار داشته باشد امکان حمل و نقل و فرو ش محصول در حد اقل  و قت و یا مصرف کم قادر باشد جای را که برای احداث باغ میو ه تعین میکنیم باید در جه  حرارت های با لا و پائین آن مناسب باشد که درختان به در جه های حرارت های متفاوت ضرورت دارند و باعث از بین رفتن در ختان میوه نگردد  .مو ضو ع بسیار عمده و مهم دیگر در انتخاب زمین با غ این است که خاک باید دارای ph مناسب باشد ph مناسب برای بسیاری از درختان باغت بین 6  تا   7 میباشد در احداث با غ میوه با ید انواع درختان انتخاب شود که دیر گل باشد . د ر منا طق که امکان خطر سردی در بهار وجود دارد باید تو جه جدی به و قت گلدهی نمود . در ختان که دیر شگو فا شود از سردی دیر رس بهاری کمتر صدمه میبینند .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سفارشات : تمام دهاقین که مشغول زراعت  در افغانستان هستند خصوصا ً دها قین که میخواهند در افغانستان باغ های میوه را احداث نمایند میتوانند که از طر یق انتخاب زمین های مناسب ، آب کافی و احداث قوریه های در ختان میوه جات مختلف به شرایط اقلیمی افغانستان توافق داشته باشد با غهای خوب و بهتر را احداث نما یند . تا بتوانند از باغ ها ی ایجاد شده که بصورت فنی و علمی آن ایجاد گردیده است حا صل بیشتر  و کیفیت مرغوب بدست آورند .پس در این صورت باید فکتورهای ذیل را درنظر بگرند که عبارت اند از :

1- دهاقین باید جاهای را برای احداث با غهای  میو ه جات انتخاب نما یند که آب کافی و شرایط اقلیمی منا سب را دا را باشد.

دهاقین باید از کود های عضوی و کو های کیمیا وی و همچنان کو د یو ریا مطابق به ضرورت باغ میوه جات باشد در و قت منا سب استفاده نمایند .

3- برای از بین بردن نباتات هرزه ، امراض  و حشرات در قوریه و با غها از ادویه جات مورد ضرورت استفاده گردد .

4- نهال های که برای احداث باغ میوه انتخا ب مینمایند باید قوی ، شاداب  و پیوند و اصلاح شده باشد .

5- چون احداث باغ به یک مقدار پول ضرورت دارد ، دهاقین که قادر به ایجاد با غ نیستند دادن پول به دها قین مذکو ر به حساب قرضه های بانکی .

با در نظر گرفتن سفارشات فوق میتوانیم با غهای دارای ، حاصل بیشتر ، با کیفیت و مرغو ب و عاری از امراض  داشته باشیم .

مؤخــــــــــذ:

1-   بار – انجنیر وکیل احمد – مجله کرنه – انتشا رات ارگان نشراتی و زارت زراعت و مالداری – سال  1381 -   ص 33 .

2- تقی لوم – حیدر -  باغبانی عمومی – انتشارات آوای نور – چاپ 1382 – ص  ص 209-26 .

3- جلیلی – مرندی رسول – میوه کاری – انتشارات خیابان شهید بهشتی  دانشگاه ارومیه – چاپ 1383 –ص  ص 84-82 .

4- خوشخوی – مرتضی – اصول باغبانی – انتشارات دانشگاه شیراز – سال چاپ 1384 – ص 250 .

5-  سلیمی – عبدالحکیم – فن باغداری – انتشار ریاست تدریسات مسلکی – سال چاپ 1363 –ص ص 7-6 .

6-  قرار – عبد الو دود – سیستم فنی نهال شانی – انتشار ریاست تبلیغ و آمو زش زرا عت – سال چاپ 1385 – ص ص- 5-4 .

7- مرادی نژاد – فرید – اصول باغبانی – انتشار – فرهنگ جامع – سال چاپ 1383 – ص ص 15-13 .

8- میر محمدی – میبدی سید علی محمد – اصلاح نباتات در با غبانی – انتشار – دانشگاه کشاورزی اصفحان – سال چاپ 1381 – ص ص 64-60 .

9 – مشیری – محمد – پرورش در ختان میوه – انتشار – تهران – چاپ 1386 – ص 7 .

10- و زیر الهی – غلام رضا – در خت کاری عملی – چاپ نو بهار –سال 1378 ص 24 .

   فهرســــــــــــــــــــت مطالــــــــــــــــــــب  

:عاوین                                                                                                         صفحات

مقدمه ------------------------------------------------------------------------------- -----1

تاریخ باغ ---------------------------------------------------------------------------------2

پیدایش باغ --------------------------------------------------------------------------------3

پلان ایجاد باغ-------------------------------------------------------------------------- ---5

انتخاب محل یا جای با غ -------------------------------------------------------------- -----6

انتخاب زمین -------------------------------------------------------------------------- ----8

پرورش و ساختن قوریه --------------------------------------------------------------- -----9

روش احداث با غ --------------------------------------------------------------------- - --10

Ph و نو عیت خاک --------------------------------------------------------------- ---  ---12

کشت تخم --------------------------------------------------------------------------- -----13

مشکلات درجه حرارت های بالا و پایین --------------------------------------------- ------13

آماده گی برای غرس-----------------------------------------------------------------------14

غرس نهال ---------------------------------------------------------------------------- ---15

آبیاری ------------------------------------------------------------------------------ -----16

بازار یابی -------------------------------------------------------------------------- -----17

قوای بشری ------------------------------------------------------------------------  -----17

انتخاب انواع دیر گل ----------------------------------------------------------------------17

جدول اندا زه مقاومت ---------------------------------------------------------------------18

دادن کو د به درختان باغ ------------------------------------------------------------------19

نتیجه گیری ------------------------------------------------------------------------------21

سفارشات --------------------------------------------------------------------------------23

مؤخذ ------------------------------------------------------------------------------------24

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



Horticulture1

pomology2                                                                      lsnlands capeng  5

Olericulture 3                                                                           4floriculture

 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و دوم اردیبهشت 1388ساعت 11:19  توسط فرهاد احمدیار  | 

 

Farm enter

فــــاریکه کود

فارمنتریک کودنهایت قوی وبه ضرروکم مصرف وفایده می باشد.بدست خوددهاقین ساخته شده تمام موادضروری بخاطرساختن آن دراطراف وماحول دهاقین عزیزوجودداردکه ازآن فوقالعاده استفاده شده می اتواندالبته موادضروری بخاطرساختن فارمنترعبارت ازبایوآب ،پاروکهنه ویاتازه حیوانی،علف ویاخسوخاشاک ازبقایای خوراک حیوانات درخانه است ازآن هااستفاده شده می تواند.صرف دهاقین مامشکل بدست آمدن بایوآب رادارند.به اختیارشان قرارندارداین مشکل راه حل دارددرصورت که فارمنتردرمنطقه رایج گرددتقاضابه عمل آیدبسیاربه آسانی ازجاهای دیگر واردکشورشده مشکل دهاقین ماحل خواهدشدهرگاه این نوع کوددرمنطقه رواج پیداکند وبه شکل درست وفنی آماده شده به وقت مناسب استعمال گرددنتیجه خیلی ها ثمربخش خواهدداشت .

موقیعت حوض:

حوض که برای فارمنترساخته می شود بایدنذیک جوی آب موقیعت داشته باشد . درجای موقیعت داشته باشد که ابتداداخل شدن آب درباغ باشد درجای موقیعت داشته باشد که تمام باغ به صورت درست ازآن آبیاری شده بتواند.درجای موقیعت داشته باشد که آب بدون مشکل داخل وخارج شده بتواند . درجای موقیعت داشته بادشدکه دهنه دخولی وخروجی آب به جوی عمومی وصل باشد .

 

طریقه ساختن حوض فارمنتر:

یک حوض یه عمق 1.5 متروبه عرض 3 متروطول آن مقدارزمین ضرب 1.5 می شودهرقدرکه حاصل ضرب آن شدبه همان اندازه طول آن است . به صورت پخته واساسی ساخته می شود.

 

طریقه ساختن فارمنتر:

درمرحله اول 6 کیلوگرام قندسیاه رادرآب حل می نمایم ودوبیلر150 لیتره آب هریک آن کنجایش داشته باشد.6 کیلوگرام قندسیاه آب شده رادونصف نموده به هردوبیلرمی اندازیم بعدازآن دربیلر150 لیترآب کنجایش دارددرآن مقدار1.5 لیاربایوآب که مکمل باکتریامفیده می باشد.بامحلول قندسیاه حل شده دربیلرفوقذکرمخلوط می نمایم بعدازآن توسط آب پرنموده دربیلرراباسرپوش محکم بسته می نمایم برای مدت هشت روزبه حالت خودش می گذاریم تااینکه تخمر صورت گیرد.

بعدازسپری شدن مدت هشت روزحوض ساخته شده رانصف ازآب پرساخته ازبالای آب یک اندازه علف خشک شده رامی اندازیم بایک چوب آنراشوراداده درمرحله بعدی مقدارشش کراچی کودحیوانی رادحوض علاوه می نمایم (درمقابل یک کراچی کودحیوانی یک لیتربایوآب علاوه می گردد)همزمان باعلاوه نمودن کودحیوانی بیلرهایکه ازآب ،قندسیاه وبایوآب محلول آماده شده رادرحوض می اندازیم وحو ض راازآب پرنموده به حالت عادی تادمدت 12روزمی گذاریم تااینکه خوب تخمر صورت گیردبعدازمدت ذکرشده فارمنترآماده استفاده می شوددرآن صورت به آبیاری شروع می نمایم دروقت آبیاری یک قسمت آب جوی رادرحوض هدایت می دهیم تااینکه آب حوض به طرف بیرون حرکت نمایددراین صورت یک قسمت ازآب حوض ودوحصه آب جوی رابه طرف مزرعه حرکت می دهیم تااینکه آبیاری صورت گیرداین بودابتداساختن فارمنتربرای جانشین کودکیمیاوی ازآن استفاده به عمل آماده وکم مصرف می باشد به همین قسم مرحله های بعدی بادولیترمایع بایوآب ودوکیلوگرام قندسیاه در150 لیترآب محلول شده وانداختن دوکرچی کودحیوانی درمقابل دولیتربایوآب عملیه ادامه پیدامی کندوپروسه آبیاری جریان دارد.

 

+ نوشته شده در  سه شنبه پانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 15:31  توسط فرهاد احمدیار  | 

بسم  الله الرحمن الرحیم

Irrigation

تعریف آبیاری:

آبیاری عبارت از علاوه کردن آب در زمین جهت رشد و غوی نباتات مورد نظر می باشد.

اهداف آبیاری:

1- تهیه روطوبتی که برای نمو و رشد نباتات ضروری می باشد.

2- تضمین بقا حیات نباتات در ایام خشکی قصیرالمدت در محیط.

3- سرد ساختن خاک و اتموسفیر.

4- شتن و یا دقیق ساختن نمک در خاک.

5- نرم ساختن قشر سخت (Pan) در عمق نموی ریشه.

6- حفظ سلامتی پندک درختان در سرمای شدید.

7- دو حاصله ساختن زمین های کم آب.

آبیاری:

آبیاری یکی از فعالیت های مهم منجمت باغداری می باشد در این مورید باغداران باید توجه خاص داشته باشند.

آبیاری بشکل زیکزاک:

این طریقه آبیاری یک از طریقه های پیشرفته بوده که امروز در تمامی جهان تطبیق گردیده است که دز این طریقه نتیجه مطلوب وقناعت بخش داده است.

 

طریقه ساختن آن:

طریقه ساختن آن قسمی است که ابتدا یک جوی در بالای باغ به عمق 50 cm متر کشیده می شود و بعداً یک قطار درخت گذشته ودر قطار بعدی جوی فرعی را میکشیم و هر درخت را جداگانه آب میدهیم، اطراف درختان را نظر به سن سال درخت جویه میسازیم این طریقه آبیاری چندین فواید دارد.

 

فواید آبیاری زیکزاک:

1-   این طریقه آبیاری امراض ریشه درخت از یک درخت به درخت دیگر انتقال نمی کند.

2-   به آب کم ضرورت دارد.

3-   مواد عضوی و کود شسته نمی شود.

4-   خاک تخریب نمی شود.

5-   درخت ها مقاومت زیاد پیدا می کند.

6-   هر درخت نظر به ضرورت آن کود داده می شود.

7-   کنترول گیاهان هرزه آن آسانتر می شود.

8-   از ضایع شدن کود جلوگیری می کند.

آبیاری به سیستم جویه Furrow irrigation

جهت آبیاری به سیستم جویه زمین پس از هموار کاری و ماله جویک های متعدد موازی پهلوی همدیگر و یا غیر موازی پهلوی همدیگر ساخته شده تخم و یا نهال به دو طرف و یا به یک طرف آن کشت میگردد. در اثنای آبیاری آب به جویه ها رهنمائی شده و بدون اینکه پشته جویه ها زیر آب شوند تا عمق معینه پر آب میشوند و آب به طور جانبی به خاک جویه و عمودا به عمق زمین حرکت کدره و ذریعه ریشه ها جذب میگردد وبدین اساس چون تمام سطح زمین غرق آب نمیشودآبیاری به سیستم جویه با مقایسه با سایر انواع آبیاری سطحی فواید ذیل را در بر دارد.

الف: جلوگیری از تبخیر متداوم آب از سطح زمین.

ب: کم ساختن درجه سخت شدن (Paddling) در زمین های Clay .

ج: تهویه متداوم میحط ریشه.

د: ممانعت از تشکیل قشر سخت (Crust) در تمام سطح زمین.

هـ: ثبات بهتر حرارت در میحط ریشه.

و امکان اجرای زودتری خشاوه پس از آبیاری طول، عرض، و فاصله در جویه از همدیگر یکسان نبوده و تابع شرایط خاص میباشد. مانند نوع خاک، نوع نبات، درجه میلان، مقدار آب وغیره.

غرق آب ساختن بدون کنترول

این نوع آبیاری از بدوی ترین نوع آبیاری است که از دوره های قدیم تا حال رواج دارد.

در این نوع آبیاری محاط کردن کامل زمین توسط پلوان ها ویا ساختن کردها به هدف ایستاده کردن آب ضروری بنوده بلکه آب مستقیماً از جوی به زمین هدایت شده و ذریعه بیل راه آن باز و به هر طرف رهنمائی میشود.

این نوع آبیاری در جاهای زیاد عملی میشود که آب فراوان و ارزان باشد زیرا ضایع آب در آن زیاد است.

 

 

 

انواع روش های آبیاری :

1- آبیاری سطحی : آب از نهر آبیاری یا لوله دریچه دار در سطح خاک جریان یافته و یا نفوز تدریجی در خاک در اختیار ریشه نبات قرار میگرد آبیاری سطحی به سه روش می باشد.

آبیاری کرسی- آبیاری نواری و آبیاری شیاری انجام می شود

2-   آبیاری تحت فشار

بطور کلی سیستم های آبیاری تحت فشار به روش های گفته می شود که آب را توسط لوله و تحت فشاری بیش از فشار اتمسفر در سطح مرزعه توزیع می کنند .

آبیاری تحت فشار به دورش آبیاری بارانی و آبیاری موضعی انجام می شود.

روش آبیاری موضعی به دو دسته آبیاری قطره ای و خطی انجام میگردد که این دو روش به مقدار زیادی صرفه جوی در مصرف آب خواهد داشت.

3-   آبیاری زیر زمین:

در این روش آبیاری رطوبت لازم برای محیط ریشه گیاه توسط کنترول سطح رستائی  بر است. برای این منظور لازم است که یک لایه غیر قابل نفوذ در عمق مناسب از سطح خاک وجود داشته باشد تا بتوان سطح ریستابی را کنترول نمود. از مهمترین مشخص های این روش مرطوب شدن سطح خاک است بطوریکه معمولاً برای تامین آب در محیط ریشه سطح ریستائی به حدی بالا آورده می شود که رطوبت میتواند با استفاده از خاصیت مونیگی به محیط ریشه برسد.

آبیاری قطره ئی Drip or Trickle  

ابیاری قطره ئی در فرانسه انکشاف یافته ویش رفته های زیاد کرده است.

این نوع آبیاری از مدت های زیاد در Greenhouse  گیرین هوس بکار برده شده است.

در این چند سال آخیر در مرزع استعمال آن نیز رایج گردیده است.

 طریقه بسیار موثر می باشد زیر آب به قسم قطره چکان برای هر نبات علاوه میکردد این طریقه مصرف اولی زیادی ایجاد می نماید و هم جهان گاه گاهی بندش پیدا می کند ولی مفاد زیادهم دارد. ناگفته بناید گذاشت این طریقه برای اولین بار در اسرایل بوجود آمده است . این طریقه طوریکی کار می نماید که یک پایپ پلتاستکی منفذ دار نزدیک قطر نبات طوری به سطح جا داده می شود که باری هر نبات یک آب رو یا ففذ تحیه می شود و این پایپ به پایپ عمومی بسته می شود تمام پایپ ها تا ختم دوره نمو همراه نباتات در ساحه مینماید و آب هر روز به دور دادن شردهن در پایپ ها جریان پیدا نموده و در بیخ نباتات علاوه میگردد منفذ ها طوری عیار گردیده که آب بقسم قطره ئی برای نبات تحیه میشود.

مفاد آبیاری قطره ئی

الف: موثریت استعمال آب فوق العاده است و هیچ ضایعات رخ نمیدهد.

1-    آب ه روز نظر به ضروت نبات تهیه میگردد.

2-  تبخیر آب از سطح خاک به حد اقل رسیده و از ضایعات آب توسط Deep Percolation ضایعات جریان آب یا نیستر از منطقه ریشه جلوگیری می شود.

3-    از قلت آب برای نباتات جلوگیری به عمل میاید.

4-  کود های کیماوی و عناصر ضروری را میتوان به آسانی در منطقه ریشه برای نباتات تحیه نمود. در این طریقه به اساس یک تحقیق ک در اسرائیل همرای آب نمکی بالای بادنجان رومی صورت گرفته حاصلات از 25-65 فیصد نسبت به طریقه جویه ریشه وطریقه Sprinker بارانی زیاد شده است.

5-  طریقه آبیاری قطره ئی همرای آبیاری نمکی 900gr کلوراید در یک لیتر دارا باشد نتیجه خوبتر میدهد چون آب هر روز در منصلقه ریشه مستقیماً استعمال میگردد به هیمن دلیل منصلقه ریشه را دقیق نگهداری نموده و از غلظت نمک میکاهد این نوع آبیاری وآبیاری بارانی برای نبات کوتاه ریشه فوق العاده موثر است.

 

ب: نواقص آبیاری قطره ئی:

1-    قیمت و یا مصرف اولی سیستم یا فعال نمودن سیستم بسیار زیاد است.

2-    خطر مسدود شدن نایزل میرود.

وقت و ضرورت آبیاری و مقدار مناسب آب آبیاری:

در وقت آبیاری و به کار بردن مقدار مناسب آب آبیاری باید نکات ذیل مدنظر گرفته شود.

1-    نیاز آبی نباتات

2-    مهیا بودن آب آبیاری

3-    ظرفیت نگهداشت آب در خاک ساخته ریشه

مصرف آب توسط نباتات:

مصرف آب توسط نباتات عبارت از هضم یا عمق آبیست که از برک های نباتات تبخیر شده و در عملیا مینابولیکی در ساختان انساج نبات ب مصرف میرسد و هم آب که در سا نباتات از خاک تبخیر گردیده و یا توسط گیاهان هرزه به مصرف رسیده باشد و یا به عباره دیگر اگر در خاک از مجموعه آب علاوه شده باشد آب روی زمین و آب که از منطقه ریشه پائین رفته شود و یا در خاک مانده شده باشد کم گردد مصرف نبات حاصل می شود. مصرف آب توسط نباتات به دو نوع نشان داده میتواند.

1-   مصرف حقیقی آب توسط نباتات

2-   مصرف مملکنه آب توسط نباتات

مصرف حقیقی آب توسط نباتات تحت شرایط عادی دریک مزرعه صورت میگرد که در آن یک حصه سطح خاک توسط نبات پوشیده نمی باشد و همچنان مقدار رطوبت در خاک تفسیر می نماید.

در وقتیکه تمام سطح خاک سبزی بالای برک های نبات تشکیل میدهد و خاک دارای رطوبت کافی بوده و هیچ محدودیت در جذب آب توسط نباتات دیده نشده و آب که توسط نباتات به مصرف میرسد بنام مصرف ممکنه آب توسط نباتات یاد میگردد.

 

+ نوشته شده در  سه شنبه پانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 15:3  توسط فرهاد احمدیار  | 

من وتو با هميم اما دلامون خيلي دوره

هميشه بين ما ديوار صد رنگ غروره

نداريم هيچ کدوم حرفي که بازم تازه باشه

چراغ خنده هامون خيلي وقته سوت و کوره

من وتو،من وتو ،من وتو

هم صداي بي صداييم با هم و از هم جداييم

خسته از اين قصه ها ييم هم صداي بي صداييم

نشستيم خيلي شب ها قصه گفتيم از قديما

يه عمره وعده ها رو داديم و حرف ها رو گفتيم

ديگه هيچي نمي مونه براي گفتن ما

گلاي سرخمون پوسيده موندن توي باغچه

ديگه افتاده از پا ساعت پير رو طاقچه

گلاي قالي رنگ زرد پاييزي گرفتن

اونام خسته شدن از حرف هر روز تو و من

 

من وتو ،من و تو ،من وتو هم صداي بي صداييم با هم و از هم جداييم خسته از اين قصه هاييم هم صداي بي صداييم

+ نوشته شده در  سه شنبه پانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 10:14  توسط فرهاد احمدیار  | 
آمدبهارخرم وآمدرسول یار

مستیم وعاشقیم وخماریم وبیقرار

ای چشم وای چراغ روان شو به سوی باغ

مگذارشاهدان چمن را درانتظار

اندرچمن زغیب غریبان رسیده اند

رو روکه قاعده است که القادم یزرا

گل از قدوم تو در گلشن آمده است

خار از لقای توگشته است خوش عذار

ای سرو گوشداردکه سوسن به شرح تو

سرتا به سرزبان شد برطرف جویبار

غنچه گره گره شد ولطف گرگشاست

ازتوشگفته گردد وبر توکند نثار

گوئی قیامت است که بر گرد سرزخاک 

پوسیدگان به همی مرگان با ر

تخمی که مرده بود کنون یافت زندگی

زاری که خاک داشت کنون گشت آشکار

شاخی که میوه داشت همی نازد از نشاط

تورا چه سود احمد یار از چرخ گردون

این بار فر رفتی نیابد ترا صیاد

 

+ نوشته شده در  سه شنبه پانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 10:0  توسط فرهاد احمدیار  |